Күлгенде жоғарғы тістеріңіз тым алға шығып тұр ма? Немесе төменгі жағыңыз жоғарғыдан алда тұр ма? Бұл екі жағдай күнделікті тілде әртүрлі атпен аталады. Ағылшын тілді дереккөздерде overbite және underbite дейді. Мөлдір элайнер олардың бір бөлігін түзетуі мүмкін, бірақ бәрін емес. Шектің қайда екенін ашық түсіндірейік.
Овербайт және андербайт дегеніміз не?
Овербайт — жоғарғы алдыңғы тістердің төменгі тістерді тым көп жабуы. Ол екі түрлі кездеседі. Біріншісі — терең тістем: жоғарғы тістер төменгі тістердің үстіне тым көп отырады. Екіншісі — жоғарғы тістердің алға қарай еңкейіп тұруы. Кейде екеуі бірге кездеседі.
Андербайт — кері жағдай. Ауызды жапқанда төменгі алдыңғы тістер жоғарғы алдыңғы тістердің алдына өтіп кетеді. Төменгі жақ алда немесе жоғарғы жақ артта болуы мүмкін.
Мұнда шешуші бір айырым бар: мәселе тісте ме, жақта ма? Тістің еңкеюіне байланысты сәйкессіздік пен сүйек құрылымынан келетін сәйкессіздік әртүрлі әдістермен шешіледі. Мұны ажырату — дәрігердің міндеті және рентгенді қажет етеді. Тістем түрлері үшін тістем сыныптары бетін де қарай аласыз.
Тістік пе, қаңқалық па?
Бұл екі сөз ем шешімін айқындайтын сөздер.
- Тістік сәйкессіздік: Жақ сүйектері бір-біріне сай, бірақ тістер орнында емес. Тістерді жылжыту көбіне жеткілікті.
- Қаңқалық сәйкессіздік: Жоғарғы және төменгі жақ сүйектері көлемі немесе орны бойынша сай емес. Тістер тек белгілі бір мөлшерде өтей алады.
Бір көріністі екі түрлі себеп тудыруы мүмкін. Айнада ұқсас көрінетін екі адамда ем жоспары мүлдем басқа болуы мүмкін. Сондықтан интернеттегі фотоларға қарап өз жағдайыңызды болжау жаңылтады.
Мөлдір элайнер нелерді істей алады?
Жеңіл және орташа деңгейдегі, тістік тектес жағдайларда мөлдір элайнер үміт беретін нұсқа. Мысалы:
- Жоғарғы тістер сәл алға еңкейіп тұрса, капа оларды артқа тартуға көмектесуі мүмкін.
- Терең тістемде алдыңғы тістердің биіктігін теңестіру үшін қозғалыстар жоспарлануы мүмкін. Толығырақ терең тістем бетінде.
- Төменгі жақ тістерінің жеңіл алға еңкеюі болса, тістерді тегіс қатарға келтіру мүмкін болуы ықтимал.
Кейбір жағдайларда капаға шағын көмекшілер қосылады: тіс түсті аттачменттер немесе резеңкелер. Резеңкелер жоғарғы және төменгі тістерді бір-біріне қарай тартып, тістемнің түзелуіне қолдау көрсетеді. Бұл көмекшілерді бөлек түсіндірдік: аттачменттер беті.
Шектер қай жерден басталады?
Капа тісті жылжытады; жақ сүйегін үлкейтпейді де, кішірейтпейді де. Сондықтан айқын қаңқалық айырмашылықтарда жалғыз өзі жеткіліксіз болуы мүмкін. Дәрігер мыналардың бірін ұсына алады:
- Өсу кезеңіндегі балаларда жақ дамуын бағыттайтын аппараттар. Бұған қатысты төменгі жақтың артта қалуы және төменгі жақтың алға шығуы беттерінде ақпарат бар.
- Ересектерде брекет немесе капамен бірге қосымша аппарат қолдану.
- Айқын сүйек айырмашылығында жақ хирургиясымен бірге жоспарланатын ортодонтия.
Хирургия туралы сөз болғанда қорқудың қажеті жоқ; бұл тек айқын жағдайларда ғана күн тәртібіне келеді және дәрігер сізге себептерімен түсіндіреді. Шешім асығыс қабылданбайды.
| Жағдай | Мөлдір элайнер не істей алады? | Дәрігер нені бағалайды? |
|---|---|---|
| Жеңіл терең тістем | Көпшілікте тіс қозғалысымен түзетілуі мүмкін | Алдыңғы тістердің биіктігі, тістем бұрышы |
| Жоғарғы тістердің алға еңкеюі | Тістерді артқа алу қозғалысы жоспарлануы мүмкін | Орын жағдайы, тіс жұлу қажет пе, жоқ па |
| Жеңіл кері тістем | Тістік тектес болса, түзетуге әрекет жасалуы мүмкін | Сүйек құрылымы, жақ орны |
| Айқын қаңқалық айырмашылық | Жалғыз өзі шектеулі болуы мүмкін | Қосымша аппарат немесе хирургия қажеттілігі |
| Өсу кезеңіндегі бала | Әдетте алдымен жақ дамуы бағытталады | Сүйек жасы, өсу кезеңі |
Қандай шағыммен келеді?
Науқастар әдетте мынаны айтады: күлгенде жоғарғы тістер тым көрінеді, тістегенде төменгі тістер дерлік көрінбей қалады, тамақ ішкенде алдыңғы тістер бір-біріне толық жанаспайды, жақ бір жаққа ауытқып бара жатқандай. Бұлардың әрқайсысы әртүрлі себепке меңзеуі мүмкін. Сондықтан шағымды да, ауыз ішін де бірге бағалау керек.
Тексеруде не істеледі?
Дәрігер алдымен бетіңіз бен профиліңізге қарайды. Содан кейін ауыз ішін және тістеуіңізді қарайды. Қажет болса панорамалық және бүйірлік профиль рентгенін сұрайды. Осы жазбалармен тістік және қаңқалық үлесті ажыратады. Капаның бұл іске сай келетінін, сай келмесе балама не екенін айтады.
Капа сай болса, ем жоспары экраннан көрсетіледі. Тістердің қандай ретпен жылжитынын, тістемнің қалай өзгеретінін көресіз. Бұл кезеңде күтіміңізді дәрігермен ашық сөйлесу маңызды. Жағы айқын алға шыққан адам капамен бет профилін өзгерте алмайды; тек тістер арасындағы үйлесімді түзете алады. Капаның жақ құрылымына қаншалықты әсер ете алатыны сұрағын жақ құрылымы бетінде бөлек қарастырдық.
Бұл процесте назар аударатындар
- Капаларды ұсынылған уақыт бойы тағыңыз. Тістемді түзетуде капаны қолдану тәртібіне сай болу ерекше маңызды.
- Резеңке ұсынылса, үнемі тағыңыз. Өткізген әр күніңіз жоспарды кешіктіруі мүмкін.
- Бақылауларға барыңыз. Тістем қозғалыстарын жиі қадағалау керек.
- Ем соңында бекітуді қолданыңыз, әйтпесе тістем бұрынғы қалпына қайтуы мүмкін.
Капа процесінің алғашқы күндерінде біршама қысым сезімі болуы мүмкін; бұл қалыпты және көпшілікте қысқа уақытта басылады.
Дәл осы тақырыптың Invisalign жүйесі тұрғысынан жоспарлау егжей-тегжейін білгіңіз келсе, жоспарлау жағы бетін қарай аласыз.
Бұл ақпарат жалпы сипатта; өзіңізге сай емді тексеруден кейін шешеміз.