Qısa cavab: Diş sapı təxminən 40–45 santimetr kəsilib orta barmaqlara dolanır; arada qalan qısa və dartılmış hissə iki diş arasına ehtiyatla sürüşdürülür. Sap hər dişin yan səthinə C formasında dolanaraq diş əti xəttinin bir az altına qədər endirilir və yuxarı-aşağı hərəkət etdirilir. Hər aralıqda təmiz hissədən istifadə edilməli və dişarası təmizlik gündə ən azı bir dəfə aparılmalıdır.
Diş fırçası dişlərin ön, arxa və çeynəmə səthlərini təmizləyir; lakin iki dişin bir-birinə toxunduğu səthlərə fırça tükləri kifayət qədər çata bilmir. Buna görə diş sapından necə istifadə etməli sualı ağız gigiyenasının ən azı fırçalama qədər vacib hissəsidir. Bu yazıda diş sapının faydalarını, addım-addım düzgün diş sapı istifadəsi texnikasını, müxtəlif diş sapı növlərini, tez-tez edilən səhvləri, həmçinin breket, körpü və ya implant kimi xüsusi hallarda dişarası təmizliyi izah edirik.
Diş sapı nə üçün lazımdır?
Diş sapı lazımdır, çünki diş aralarında toplanan bakterial ərp və qida qalıqları yalnız fırçalama ilə tam təmizlənə bilmir və bu nahiyələr kariyesin və diş əti xəstəliklərinin tez-tez başladığı sahələrdir. Dişin beş səthindən ikisi qonşu dişlərə baxır; diş sapından mütəmadi istifadə edilmədikdə bu səthlər böyük ölçüdə təmizlənmədən qalır.
- Dişarası kariyesləri azaltmağa kömək edir: Diş aralarında başlayan kariyeslər çox vaxt xaricdən görünmür və yalnız irəlilədikdə və ya rentgendə aşkar edilir.
- Diş əti sağlamlığını dəstəkləyir: Diş əti xəttinin bir az altında toplanan ərp diş ətində qızartı, şişkinlik və qanamaya səbəb olur. Mütəmadi dişarası təmizlik diş əti iltihabının qarşısının alınmasına və geriləməsinə töhfə verir.
- Ağız qoxusunu azalda bilər: Diş aralarında qalan qida qalıqları və bakteriyalar pis qoxunun mühüm mənbələrindəndir.
- Diş daşının əmələ gəlməsini yavaşladır: Təmizlənməyən ərp zamanla bərkiyərək diş daşına çevrilir; diş daşı isə yalnız peşəkar təmizliklə təmizlənə bilər.
Diş həkimliyi qurumları diş fırçalamaya əlavə olaraq gündə ən azı bir dəfə dişarası təmizlik aparılmasını tövsiyə edir. Bu təmizlik diş sapı ilə və ya insana uyğun ölçüdə dişarası fırçalarla aparıla bilər.
Addım-addım düzgün istifadə
Diş sapından düzgün istifadə sapı diş aralarına ehtiyatla yerləşdirib hər dişin yan səthinə "C" hərfi formasında dolayaraq aşağı-yuxarı hərəkət etdirməyə əsaslanır; sapı diş ətinə vuraraq mişar kimi istifadə etmək düzgün deyil.
- Kifayət qədər uzun sap götürün: Təxminən 40–45 santimetr sap kəsin. Sapın böyük hissəsini bir əlinizin orta barmağına, qalan hissəsini digər əlinizin orta barmağına dolayın.
- Nəzarət üçün qısa hissə saxlayın: Sapı baş və şəhadət barmaqlarınızla tutaraq arada 2–3 santimetrlik dartılmış hissə saxlayın.
- Sapı diş arasına yerləşdirin: Sapı iki diş arasına yüngül irəli-geri hərəkətlərlə sürüşdürün. Təmas nöqtəsindən keçərkən basmayın; sapın diş ətinə çırpılmasına imkan verməyin.
- "C" formasında dolayın: Sapı dişlərdən birinin yan səthinə dolayaraq diş əti xəttinin bir az altına qədər ehtiyatla endirin. Ardından sapı diş səthinə sıxaraq bir neçə dəfə yuxarı-aşağı hərəkət etdirin.
- Qonşu dişi də təmizləyin: Eyni aralıqda sapı digər dişin səthinə dolayın və hərəkəti təkrarlayın.
- Təmiz hissəyə keçin: Hər yeni diş aralığında sapı bir barmaqdan digərinə dolayaraq təmiz hissədən istifadə edin.
- Ən arxadakı dişləri unutmayın: Son azı dişlərinin arxa səthləri də sapla təmizlənməlidir.
Diş sapından fırçalamadan əvvəl, yoxsa sonra istifadə ediləcəyi ilə bağlı dəqiq qayda yoxdur; vacib olan hər gün və düzgün texnika ilə aparılmasıdır. Bəzi həkimlər diş sapından əvvəl istifadə etməyi, beləliklə diş aralarından çıxan qalıqların ardınca fırça və flüorlu pasta ilə təmizlənməsini tövsiyə edir.
Diş sapı növləri
Diş sapı növləri arasında mumlu və mumsuz saplar, lent tipli saplar, qalın süngərvari hissəli saplar, saplı tutacaqlar, həmçinin sapın alternativləri kimi dişarası fırçalar və ağız duşları var; hansının uyğun olduğu diş aralarının enindən və insanın əl bacarığından asılıdır.
- Mumlu diş sapı: Sıx təmas nöqtələrindən daha asan keçir, köhnəlib qırılmağa daha az meyllidir.
- Mumsuz diş sapı: Daha nazikdir; keçərkən yüngül səs çıxarması təmizliyin aparıldığını hiss etdirə bilər.
- Lent (zolaq) tipli sap: Daha geniş və yastıdır; diş aralıqları bir qədər açıq olanlar üçün rahat ola bilər.
- Süngərvari hissəli saplar: Bir ucu sərt, ortası qalın və süngərvari olan bu saplar körpü və sabit breket məftilinin altından keçirilmək üçün nəzərdə tutulub.
- Tutacaqlı diş sapı: Plastik tutacağa dartılmış qısa sapdan ibarətdir. Əl bacarığı məhdud olan insanlar və uşaqlar üçün praktikdir, lakin hər aralıqda təmiz sap hissəsindən istifadə etmək çətindir.
- Dişarası fırçalar: Diş araları açıq olan, diş əti çəkilməsi yaşayan insanlarda çox vaxt sapdan daha təsirli ola bilər. Düzgün ölçünün həkim tərəfindən müəyyən edilməsi vacibdir.
- Ağız duşu: Təzyiqli su ilə qalıqları təmizləyir; xüsusilə sabit breket və implant ətrafında köməkçi vasitədir, lakin təkbaşına həmişə sapı və ya dişarası fırçanı əvəz etmir.
Tez-tez edilən səhvlər
Diş sapından istifadədə ən çox edilən səhvlər sapı diş ətinə bərk vurmaq, yalnız ön dişləri təmizləmək, eyni sap hissəsini bütün ağızda istifadə etmək və qanama görəndə tərk etməkdir.
- Bərk basmaq: Sapı diş ətinə sürətlə vurmaq diş ətində kəsiklərə və zamanla çəkilməyə səbəb ola bilər.
- Yalnız təmas nöqtəsindən keçmək: Sapı aralıqdan keçirib dərhal çıxarmaq kifayət deyil; əsl təmizlik diş səthinə dolanaraq aparılır.
- Qanamadan qorxub tərk etmək: Diş sapına yeni başlayanlarda ilk günlərdə yüngül qanama tez-tez müşahidə olunur və çox vaxt diş əti iltihabının əlamətidir. Mütəmadi istifadə ilə adətən bir-iki həftə ərzində azalır. Qanama davam edirsə, diş həkimi ilə məsləhətləşmək lazımdır.
- Qeyri-mütəmadi istifadə: Həftədə bir-iki dəfə istifadə etmək gündəlik vərdişin verdiyi faydanı vermir.
- Arxa dişləri buraxmaq: Kariyes və diş əti problemləri ən çox çatmaq çətin olan arxa nahiyələrdə müşahidə olunur.
Breket, körpü və implantda dişarası təmizlik
Sabit breket, körpü və implant ətrafında dişarası təmizlik daha çox diqqət tələb edir və çox vaxt süngərvari hissəli saplar, sap keçiricilər, dişarası fırçalar və ağız duşu kimi köməkçi vasitələrlə aparılır.
- Sabit breket: Məftillər səbəbindən sap yuxarıdan keçirilə bilmir. Sap keçirici və ya sərt uclu sap məftilin altından keçirilərək hər aralıq ayrıca təmizlənir. Breket ətrafı üçün kiçik dişarası fırçalardan istifadə oluna bilər.
- Körpü: Körpünün çatışmayan dişin yerini dolduran gövdə hissəsinin altında qida və ərp toplanır. Süngərvari hissəli sap bu nahiyənin altından keçirilərək təmizlik aparılır.
- İmplant: İmplant ətrafındakı diş əti implantın uzunömürlü olması baxımından kritik nahiyədir. İmplant səthini cızmayacaq saplar və dişarası fırçalar həkimin tövsiyəsi ilə istifadə edilməlidir.
- Şəffaf elayner istifadə edənlər: Elaynerlər çıxarıla bildiyi üçün diş sapından adi qaydada istifadə davam etdirilə bilər. Elaynerləri yenidən taxmazdan əvvəl dişlərin fırçalanması və dişarası sahələrin təmizlənməsi elayner altında qida və bakteriyaların qalmasının qarşısını alır. Elaynerlərin özünə qulluq üçün şəffaf elaynerlər necə təmizlənir bələdçimizə nəzər sala bilərsiniz.
Ankarada ağız gigiyenası üçün müayinə
Diş sapından istifadə edərkən daimi qanama, sapın müəyyən bir aralıqda ilişib cırılması və ya diş aralarında həssaslıq fərq edirsinizsə, bunun altında kariyes, köhnə plomb kənarı və ya diş əti problemi ola bilər. Çankaya, Oran-dakı klinikamızda mütəmadi nəzarət və peşəkar təmizlik qəbullarında sizə uyğun dişarası təmizlik vasitələri də göstərilir. Qəbula yazılmaq üçün əlaqə səhifəmizdən istifadə edə bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
Diş sapından gündə neçə dəfə istifadə edilməlidir?
Ümumi tövsiyə diş fırçalamaya əlavə olaraq gündə ən azı bir dəfə dişarası təmizlik aparılmasıdır. Bir çox insan üçün gecə yatmazdan əvvəl diş sapından istifadə etmək praktik vərdişdir.
Diş sapından istifadə edəndə diş ətim qanayır, tərk etməliyəmmi?
Xeyr. Yeni başlayanlarda yüngül qanama tez-tez müşahidə olunur və çox vaxt diş əti iltihabının əlamətidir. Ehtiyatlı və mütəmadi istifadə ilə adətən bir-iki həftə ərzində azalır; qanama davam edərsə, diş həkiminə müraciət edin.
Diş sapı diş aralarını açırmı?
Düzgün texnika ilə istifadə edilən diş sapı diş aralarını açmır. Diş sapından sonra fərq edilən boşluqlar adətən əvvəllər ərp və diş daşı ilə dolu olan sahələrdir və ya diş əti çəkilməsi ilə bağlıdır.
Dişarası fırça, yoxsa diş sapı?
Diş araları sıx olan insanlarda diş sapı, aralıqları açıq olan və ya diş əti çəkilməsi yaşayanlarda dişarası fırça daha təsirli ola bilər. Hansı vasitənin və hansı ölçünün uyğun olduğunu diş həkiminiz müayinədə göstərə bilər.
