Şəffaf elayner müalicəsi neçə ay çəkir?
Şəffaf elayner müalicəsi pasiyentlərin əksəriyyətində 6 ilə 24 ay arasında çəkir. Yüngül sıxlıq, kiçik aralıqlar və breket müalicəsindən sonrakı yüngül yerdəyişmələr adətən 6–9 aya düzəlir. Orta dərəcəli sıxlıq, nəzərəçarpan aralıqlar və yüngül dişləm pozğunluqları 12–18 ay tələb edir. Bir neçə problemin bir arada olduğu, dişlərin fırladılmalı və ya böyük məsafə qət etməli olduğu mürəkkəb hallar 18–24 ay, bəzən daha uzun çəkə bilər. Bu aralıqlar ümumi qəbul edilmiş göstəricilərdir; sizin müalicənizin neçə ay çəkəcəyini yalnız müayinə və rəqəmsal planlamadan sonra həkiminiz deyə bilər.
Bu müddətə retensiya (reteyner) dövrü daxil deyil. Aktiv müalicə bitdikdən sonra dişlərin yeni mövqeyində qalması üçün reteyner (saxlayıcı kapa) uzun müddət istifadə olunur; bu mövzunu şəffaf elaynerdən sonra retensiya səhifəsində izah etmişik.
Müalicə müddətini hansı amillər müəyyən edir?
Dişlərin nə qədər hərəkət edəcəyi
Hər elayner dişi təxminən 0,2–0,3 millimetr hərəkət etdirir. Bir dişin 3 millimetr yerini dəyişməsi lazımdırsa, bu, ən azı 10–15 elayner deməkdir. Dişlərin fırladılması (xüsusilə köpək dişləri və kiçik azı dişləri), şaquli istiqamətdə çəkilməsi və ya basdırılması, həmçinin kök hərəkətləri ən yavaş hərəkətlərdir; bu hərəkətləri əhatə edən planlar daha uzun çəkir. Yalnız yüngül meylin düzəldildiyi planlar isə qısa çəkir.
Elaynerlərin sayı və dəyişdirilmə aralığı
Planlama proqramı dişlərin hərəkətini addımlara bölür; hər addım bir elaynerdir. 20 elaynerlik seriya 7 günlük dəyişimlə təxminən 5 ay, 14 günlük dəyişimlə təxminən 10 ay çəkir. Dəyişim aralığını həkim müəyyən edir: attaçment və hərəkətin növündən asılı olaraq 7, 10 və ya 14 gün seçilir. Daha tez-tez dəyişim həmişə daha yaxşı deyil; diş və onu əhatə edən sümüyün yeni mövqeyə uyğunlaşması üçün vaxt lazımdır. Elayneri həkimin dediyindən tez dəyişmək müalicəni sürətləndirmir, əksinə, elaynerlərin oturmamasına və müddətin uzanmasına səbəb ola bilər.
Gündəlik istifadə müddəti
Gündə 20–22 saat istifadə planın vaxtında irəliləməsinin əsas şərtidir. Elaynerin hər gün bir neçə saat az taxılması dişlərin plandan geri qalmasına səbəb olur. Bu halda elayner oturmur, həkim eyni elayneri daha uzun müddət istifadə etdirir və ya yeni plan hazırlayır. İstifadə vərdişləri şəffaf elayner necə istifadə olunur səhifəsində ətraflı izah edilib.
Korreksiya (refinement) seriyası
İlk elayner seriyası bitdikdə dişlər çox vaxt hədəfə çox yaxınlaşır, lakin tam çatmır. Həkim yeni rəqəmsal ölçü götürür və incə tənzimləmə üçün əlavə elayner seriyası hazırlanır. Bu seriya adətən bir neçə elaynerdən ibarət olur və müalicəyə 1–4 ay əlavə edir. Orta və mürəkkəb hallarda korreksiya tez-tez rast gəlinir; əvvəlcədən bildirilən müddətə adətən daxildir, lakin həmişə əvvəlcədən görmək mümkün olmur.
Yaş və bioloji reaksiya
Yeniyetmələrdə sümüyün yenidən formalaşması daha sürətlidir; böyüklərdə dişlərin hərəkəti bir qədər yavaş ola bilər. Bununla belə, böyüklər elaynerlərini adətən daha nizamlı istifadə etdikləri üçün müddət fərqi çox vaxt tarazlaşır. Diş əti sağlamlığı, sümük sıxlığı və bəzi dərmanlar da hərəkət sürətinə təsir edə bilər. Bunlar müayinədə qiymətləndirilir.
Əlavə prosedurlar
IPR (dişlər arasından minanın cüzi cilalanması), elastiklərdən istifadə və attaçmentlərin yenilənməsi kimi prosedurlar müalicənin bir hissəsidir və vaxtında aparılmadıqda dişlər gözləyir. Buna görə nəzarət qəbullarının pozulması müddəti birbaşa uzadır.
Vəziyyətin növünə görə tipik müddətlər hansılardır?
- Yüngül sıxlıq (6–9 ay): Ön dişlərdə yüngül üst-üstə düşmə, breket müalicəsindən sonra kiçik residiv, 1–2 mm-lik aralıqlar. Adətən 10–20 elayner.
- Orta dərəcəli sıxlıq və aralıqlar (12–18 ay): Nəzərəçarpan üst-üstə düşmə, bir neçə aralıq, yüngül dərin və ya açıq dişləm, yüngül fırladılma tələb edən dişlər. Adətən 25–45 elayner; korreksiya seriyası tez-tez rast gəlinir.
- Mürəkkəb hallar (18–24 ay və daha çox): Ağır sıxlıq, diş çəkilməsi tələb edən yer çatışmazlığı, nəzərəçarpan dişləm pozğunluqları, bir neçə dişin fırladılması, implantdan əvvəl yer açılması. 45 və daha çox elayner; bir və ya bir neçə korreksiya seriyası ehtimal olunur.
Sıxlıq, seyrək dişlər və dişləm növlərinə görə ətraflı məlumat üçün şəffaf elaynerlə sıxlığın müalicəsi və şəffaf elaynerlə seyrək dişlər səhifələrinə baxa bilərsiniz.
Şəffaf elaynerlər breketlərdən daha sürətlidirmi?
Hər iki üsul diş hərəkətinin bioloji sürətindən asılıdır; dişlər elaynerlə daha sürətli hərəkət etmir. Yüngül və orta hallarda şəffaf elaynerlər və breketlər oxşar müddətdə başa çatır. Planlamanın rəqəmsal olması və təcili halların (qopan breket, batan məftil) olmaması bəzi hallarda şəffaf elaynerlərin ümumi müddətini qısalda bilər. Mürəkkəb hallarda isə breketlər bəzən daha qısa müddətdə nəticə verir. Müqayisə üçün şəffaf elaynerlər, yoxsa breketlər səhifəsinə baxın. Sürətləndirici cihaz və üsulların təsiri elmi baxımdan mübahisəlidir; bu barədə həkiminizin rəyini öyrənin.
Müalicəni uzadan səhvlər hansılardır?
- Elayneri gündə 20 saatdan az taxmaq
- Elaynerləri qrafikdən tez və ya gec dəyişmək
- Chewie-dən (elayneri oturtmağa kömək edən silikon rulon) istifadə etməmək; elayner tam oturmadıqda diş hərəkət etmir
- İtən və ya sınan elayner barədə xəbər verməyib elaynersiz gözləmək
- Nəzarət qəbullarını təxirə salmaq
- Elastiklərdən istifadə tövsiyə olunubsa, buna əməl etməmək
- Diş əti iltihabı və kariyes kimi problemləri müalicə etdirməmək
Bu problemlərin hər biri zamanı nə etməli olduğunuzu şəffaf elaynerlə bağlı problemlər səhifəsində tapa bilərsiniz.
Müalicəni vaxtında başa çatdırmaq üçün nə edə bilərsiniz?
- Elayneri yalnız yemək, isti içki və dişlərin təmizlənməsi üçün çıxarın; çıxardığınız andan vaxtı izləyin.
- Hər yeni elayneri taxdıqda bir neçə dəqiqə chewie çeynəyin.
- Elaynerlərin dəyişdirilmə günlərini telefonda xatırlatma kimi qeyd edin.
- Ehtiyat olaraq əvvəlki elayneri saxlayın; yenisi itərsə, onu taxın və klinikaya zəng edin.
- Nəzarət qəbullarına vaxtında gəlin; problemləri növbəti qəbula saxlamayın.
- Hər yeməkdən sonra dişlərinizi fırçalayıb elayneri dərhal taxın.
Müalicə boyu nəyi nə vaxt görəcəksiniz?
İlk 4–8 həftədə dəyişiklik adətən güzgüdə sezilmir; dişlər kiçik addımlarla irəliləyir. 3-cü aydan etibarən ön dişlərdə düzlənmə nəzərə çarpır. 6-cı ayda yüngül halların əksəriyyəti yekun mərhələyə çatır, orta hallarda isə əsas düzəliş görünür. Son aylar incə tənzimləmə dövrüdür: kiçik fırladılmalar, dişləmin oturuşdurulması və korreksiya seriyası. Həftələr üzrə təcrübə şəffaf elayner istifadə edənlər səhifəsində, dişlərdəki dəyişikliklər isə təxmini təsvirlərlə şəffaf elayner: əvvəl və sonra səhifəsində izah edilib.
Xülasə: şəffaf elayner müalicəsinin nə qədər çəkəcəyini vəziyyətinizin mürəkkəbliyi və elaynerlərdən istifadə nizamınız müəyyən edir. Təxmini müddət rəqəmsal planlamadan sonra həkiminiz tərəfindən bildirilir və müalicə boyu yenilənə bilər.