Şəffaf elayner müalicəsində lazım olan baxım vasitələri əslində bir neçə sadə vasitədən ibarətdir: kapanı təmizləmək üçün yumşaq fırça və təmizləyici tablet və ya köpük, kapanı qorumaq üçün saxlama qutusu, oturmasını asanlaşdırmaq üçün kapa oturtma çubuğu (chewie), dişləriniz üçün isə diş sapı və dişarası fırça. Bu səhifə hansı vasitənin nəyə yaradığını, necə istifadə edildiyini və hansılarından uzaq durmalı olduğunuzu məhsul bələdçisi kimi izah edir. Addım-addım gündəlik təmizlik rejimi üçün şəffaf elayner necə təmizlənir səhifəmizə baxa bilərsiniz.
Bu səhifədə marka tövsiyəsi yoxdur; məhsullar ümumi adları ilə təqdim olunur. Hər ağız və hər müalicə planı fərqli olduğu üçün yeni məhsuldan istifadəyə başlamazdan əvvəl həkiminizlə məsləhətləşməyiniz tövsiyə olunur.
Şəffaf elayner baxımı üçün hansı məhsullar lazımdır?
Kapa baxımı üçün baha və ya mürəkkəb dəst lazım deyil. Əksər pasiyentlər aşağıdakı əsas vasitələrlə rahat irəliləyir. Bəziləri müalicənin əvvəlində klinikada verilir, bəzilərini isə aptekdən və ya marketdən əldə edə bilərsiniz.
| Məhsul | Nəyə yarayır? | Hansı tezlikdə? | Lazımdırmı? |
|---|---|---|---|
| Yumşaq diş fırçası (kapa üçün ayrıca) | Kapa səthindəki tüpürcək və qida qalığını ehtiyatla təmizləyir | Hər çıxarışda və ya gündə ən azı iki dəfə | Əsas |
| Saxlama qutusu | Kapa ağızda olmayanda qırılmanın, itməyin və çirklənmənin qarşısını alır | Kapa hər dəfə çıxarılanda | Əsas |
| Təmizləyici tablet və ya köpük | Fırçanın çata bilmədiyi incə qalıqları və iyi azaldır | Adətən gündə bir dəfə | Köməkçi |
| Kapa oturtma çubuğu (chewie) | Kapanın dişlərə tam oturmasına kömək edir | Yeni kapaya keçəndə və taxarkən | Həkimin tövsiyəsinə görə |
| Kapa çıxarma aləti | Kapanı dırnaqdan istifadə etmədən çıxarmağı asanlaşdırır | Lazım olduqda | İstəyə görə |
| Diş sapı və dişarası fırça | Dişarası boşluqları təmizləyir; kapanın altında qalıq qalmasının qarşısını alır | Gündə ən azı bir dəfə | Əsas |
| Flüorlu diş pastası | Dişləri kariesdən qoruyur (kapa üçün deyil, dişlər üçün) | Gündə iki dəfə | Əsas |
Şəffaf elayner üçün təmizləyici tablet nəyə yarayır, necə istifadə olunur?
Şəffaf elayner üçün təmizləyici tablet suda həll olaraq köpüklənən və kapa səthindəki incə çöküntünü yumşaldan məhsuldur. Fırçalamanı əvəz etmir; onu tamamlayır. Fırça ilə gündəlik təmizlənən kapa həftədə bir neçə dəfə və ya gündə bir dəfə tabletli məhlulda saxlanıldıqda daha uzun müddət şəffaf və iysiz qalır.
Necə istifadə olunur?
- Kapanı çıxarın və əvvəlcə ilıq (isti deyil) su altında yumşaq fırça ilə ehtiyatla fırçalayın.
- Təmiz stəkana və ya qutuya ilıq və ya otaq temperaturunda su tökün və tableti əlavə edin.
- Kapanı tamamilə suya batacaq şəkildə yerləşdirin və qablaşdırmada yazılan müddət qədər saxlayın.
- Kapanı çıxarıb bol su ilə yaxşıca yaxalayın; köpük qalığı qalmasın.
- İstifadə olunmuş məhlulu hər dəfə tökün; eyni sudan təkrar istifadə etməyin.
Tabletdə saxlama müddəti məhsula görə dəyişir. Qablaşdırma təlimatından uzun saxlamaq əlavə fayda vermir və bəzi məhsullarda materialı tutqunlaşdıra bilər. Kapanı məhlulda saxlayarkən bu vaxtdan yemək yemək üçün istifadə edə bilərsiniz; lakin kapanın ağızdan kənarda qaldığı ümumi müddəti qısa saxlamağı unutmayın. Gündə 20–22 saat taxma hədəfi barədə ətraflı məlumat şəffaf elayner necə istifadə olunur səhifəsində yer alır.
Təmizləyici köpük və spreylər
Köpük və ya sprey şəklindəki təmizləyicilər xüsusilə gün ərzində evdən kənarda olarkən praktikdir. Kapanı çıxardığınız zaman qısa müddətdə tətbiq edilib yaxalana bilər. Bunlar da fırçalamanı tamamlayır; yeməkdən sonra dişlərinizi təmizləmədən kapanı geri taxmağı əvəz etmir.
Şəffaf elayner qutusu niyə vacibdir?
Şəffaf elayner qutusu kapaların itməsinin və qırılmasının qarşısında ən sadə tədbirdir. Kapa itkilərinin böyük hissəsi yemək zamanı kapanın salfetə bükülüb masada unudulması nəticəsində baş verir. Salfet içindəki şəffaf kapa asanlıqla zibil qabına gedə bilər. Ev heyvanları da kapanı oyuncaq sanıb çeynəyə bilər.
Yaxşı saxlama qutusunda bunlara diqqət edin:
- Havalandırma dəlikləri: Nəm kapanın qapalı mühitdə qalıb iy verməsini azaldır.
- Möhkəm qapaq: Çanta içində açılmayan, klipsli qapağa üstünlük verilir.
- Diqqətçəkən rəng: Masada və ya çantada asan seçilən rəng unudulma riskini azaldır.
- Asan təmizlik: Qutunun da həftədə bir neçə dəfə sabunlu ilıq su ilə yuyulub qurudulması lazımdır.
Bir çox pasiyent biri evdə, biri çantada olmaqla iki qutudan istifadə edir. Əvvəlki kapanızı da qutusunda saxlamağınız tövsiyə olunur; yeni kapa itərsə və ya qırılarsa, həkiminiz müvəqqəti olaraq əvvəlki kapaya qayıtmağınızı istəyə bilər. İtki və qırılma zamanı nə edilməli olduğu şəffaf elayner problemləri səhifəsində izah olunur.
Kapa oturtma çubuğu (chewie) nəyə yarayır?
Chewie kapa oturtma çubuğu kimi də tanınan yumşaq və elastik silindrdir. Kapanı taxdıqdan sonra bu çubuğu dişlərinizin arasına alıb bir neçə dəqiqə müxtəlif nahiyələrdə yüngülcə dişləyirsiniz. Məqsəd kapanın dişlərin və ataşmanların (dişə yapışdırılan kiçik, diş rəngli çıxıntıların) üzərinə tam oturmasını təmin etməkdir.
Kapa ilə diş arasında hava boşluğu qalarsa, kapanın tətbiq etdiyi qüvvə planlaşdırıldığı kimi ötürülməyə bilər. Buna görə xüsusilə yeni kapaya keçdiyiniz ilk günlərdə chewie istifadəsi faydalı ola bilər. Ön dişlərdən başlayıb arxa dişlərə doğru irəliləmək və hər nahiyədə bir neçə dəfə dişləmək ümumi üsuldur. Nə qədər müddət və hansı tezlikdə istifadə edəcəyinizi həkiminiz deyir.
Chewie də ağız məhsuludur: istifadədən sonra su ilə yuyub qurudun və zamanla forması pozulanda yeniləyin.
Kapanın təmizlənməsi üçün hansı fırça seçilməlidir?
Kapa üçün ayrıca, yumşaq tüklü diş fırçasından istifadə etməyiniz tövsiyə olunur. Sərt tüklü fırçalar kapa səthində incə cızıqlar yarada bilər; cızıqlar həm görünürlüyü artırır, həm də qalıqların yapışmasını asanlaşdırır. Dişləriniz üçün istifadə etdiyiniz fırçanı kapada işlətmək əvəzinə ayrıca fırça saxlamaq pasta qalığının kapaya keçməsinin də qarşısını alır.
Dişlər üçün isə flüorlu diş pastası ilə adi fırçalamağa davam edin. Dişarası boşluqları diş sapı və ya dişarası fırça ilə təmizləmək kapa taxılı olarkən daha da vacibdir, çünki kapa təmizlənməmiş dişin üzərində qalığı saatlarla saxlayır. Düzgün ölçü seçimi üçün bloqdakı dişarası fırça bələdçisinə nəzər sala bilərsiniz.
Şəffaf elayneri təmizləyərkən nələrdən istifadə edilmir?
Bəzi ev üsulları və məhsullar kapa materialına zərər verə bilər. Kapa nazik termoplastik materialdır; formasını itirərsə, dişə tam oturmur və müalicə planı pozula bilər.
- İsti və ya qaynar su: Kapa formasını itirə bilər. Həmişə ilıq və ya soyuq sudan istifadə edin. Qabyuyan maşın da eyni səbəbdən uyğun deyil.
- Spirtli qarqaralar: Kapa səthini tutqunlaşdıra və rəngləndirə bilər. Kapanı qarqaranın içində saxlamayın.
- Rəngli və ya aşındırıcı diş pastaları: Ağardıcı hissəcikləri olan və ya rəngli pastalar kapanı cıza və boyaya bilər. Kapanı pasta ilə fırçalamaq lazım deyil.
- Ağardıcı (xlorlu) maye və sərt kimyəvi maddələr: Materiala zərər verir və ağızda qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.
- Sərt fırçalar və süngər səthlər: Cızıq yaradır.
- Salfet: Təmizləyici vasitə deyil, itki riskidir. Kapanı həmişə qutuya qoyun.
Sirkə, soda və ya protez təmizləyicisi kimi məhsulların kapada istifadəsi barədə müxtəlif tövsiyələr mövcuddur. Belə bir məhsuldan istifadə etmək istəyirsinizsə, əvvəlcə həkiminizdən soruşun; bəzi qarışıqlar kapa səthinə təsir edə bilər.
Evdən kənarda və səyahətdə yanınızda hansı baxım vasitələri olmalıdır?
Gün ərzində evdən uzaqdasınızsa, kiçik baxım çantası işinizi asanlaşdırır. İçində bunların olması kifayətdir:
- Saxlama qutusu
- Qatlanan və ya kiçik ölçülü diş fırçası və kiçik flüorlu pasta
- Diş sapı və ya bir neçə dişarası fırça
- Kiçik bir şüşə su (yeməkdən sonra ağzı yaxalamaq və kapanı yaxalamaq üçün)
- Təmizləyici köpük və ya bir neçə tablet
- Chewie (istifadə edirsinizsə)
Uzun səfərlərdə əvvəlki kapanı da yanınıza götürməyiniz tövsiyə olunur. Səyahət zamanı kapadan istifadəyə dair təfərrüatlar səyahətdə şəffaf elayner səhifəsində yer alır. Yeməkdən sonra kapanın nə vaxt taxılacağına dair praktik məlumat üçün bloqdakı yemək və içmək qaydaları yazısını oxuya bilərsiniz.
Baxım vasitələri retainer dövründə də istifadə olunurmu?
Bəli. Müalicə bitdikdən sonra istifadə olunan şəffaf saxlayıcı kapa (retainer) da oxşar materialdan hazırlanır və eyni baxımı tələb edir. Saxlama qutusu, yumşaq fırça və təmizləyici tablet bu dövrdə də işə yarayır. Retainer adətən uzun müddət, çox vaxt gecələr istifadə edildiyi üçün müntəzəm təmizlik onun ömrünü də uzadır. Ətraflı məlumat üçün şəffaf elaynerdən sonra retainer səhifəsinə baxa bilərsiniz.
Məhsul seçərkən nələrə diqqət etməlisiniz?
Bazarda şəffaf elayner üçün satılan çoxlu məhsul var. Seçim edərkən bu sualları vermək kifayətdir:
- Məhsulun ortodontik kapa və ya şəffaf aparat üçün uyğun olduğu açıq şəkildə göstərilibmi?
- İstifadə təlimatı və saxlama müddəti qablaşdırmada aydın yazılıbmı?
- Tərkibində spirt, rəngləyici və ya aşındırıcı hissəciklər varmı?
- Ağzınızda həssaslıq, yanma və ya allergik reaksiya hiss etdinizmi? Belə halda istifadəni dayandırıb həkiminizlə məsləhətləşin.
Baxım vasitələri kapa gigiyenasını asanlaşdırır; lakin müalicənin uğurunu müəyyən edən əsas amil kapanın həkimin planlaşdırdığı müddət ərzində taxılması və dəyişmə qrafikinin pozulmamasıdır. Dəyişmə qaydası üçün kapa dəyişmə qrafiki səhifəsinə nəzər sala bilərsiniz.
Klinikamızda baxım vasitələri barədə necə məlumat ala bilərsiniz?
Funda Sarıkaya Ağız və Diş Sağlamlığı Poliklinikasında Invisalign sistemi tətbiq olunur. Ortodont Uzm. Dt. Funda Pekyılmaz Sarıkaya kapaların təhvil verilməsi zamanı hansı baxım vasitələrindən necə istifadə edəcəyinizi əyani şəkildə göstərir; nəzarətlərdə kapa səthində çöküntü və ya rənglənmə varsa, baxım rejiminiz birlikdə qiymətləndirilir. Klinika Çankaya rayonunun Oran məhəlləsində, Park Oran Ofis binasındadır və bazar ertəsi–şənbə günləri 09:00–20:00 saatları arasında xidmət göstərir. Baxım vasitələri ilə bağlı suallarınızı müayinədə və ya telefonla çatdıra bilərsiniz.