Şəffaf elayner müalicəsi necə aparılır?
Şəffaf elayner müalicəsi dişlərinizin rəqəmsal ölçüsü götürülərək hazırlanan fərdi elayner seriyasının ardıcıl istifadəsi ilə aparılır. Proses ortodont müayinəsi ilə başlayır; dişlərin hansı addımlarla hərəkət edəcəyi proqramda planlaşdırılır, elaynerlər istehsal olunur və sizə təhvil verilir. Hər elayneri həkimin müəyyən etdiyi müddət ərzində (adətən 7–14 gün) gündə 20–22 saat taxır, sonra növbətisinə keçirsiniz. Nəzarət müayinələri 6–10 həftədən bir aparılır. Son elayner bitdikdə nəticəni qorumaq üçün möhkəmləndirici elaynerə keçilir. Aşağıda hər mərhələni ətraflı tapacaqsınız.
1. Müayinə: şəffaf elayner sizin üçün uyğundurmu?
İlk qəbulda ortodont dişlərinizi, diş ətinizi, çənə oynaqlarınızı və dişləminizi (yuxarı və aşağı dişlərin bir-birinə nisbətən vəziyyəti) qiymətləndirir. Panoramik rentgen, lazım olduqda sefalometrik rentgen (yandan çəkilən, çənə quruluşunu göstərən rentgen) və ağızdaxili fotoşəkillər çəkilir. Bu mərhələdə aşağıdakılara baxılır:
- Kariyes, plomb ehtiyacı və diş əti sağlamlığı; aktiv problemlər varsa, əvvəlcə onlar müalicə olunur
- Problemin diş mənşəli, yoxsa çənə sümüyü mənşəli olması
- Diş çəkilməsinə və ya IPR-ə (dişlərin arasından minanın kiçik miqdarda cilalanması) ehtiyac olub-olmayacağı
- Gözləntilərinizin müalicə ilə nə dərəcədə qarşılana biləcəyi
Müayinənin sonunda həkim sizə şəffaf elaynerin uyğun olub-olmadığını, uyğundursa, təxmini müddəti və alternativləri izah edir. Uyğunluq meyarları şəffaf elayner kimlər üçün uyğundur səhifəsində ətraflı izah edilib.
2. Rəqəmsal ölçü necə götürülür?
Klinikaların çoxunda dişlərin ölçüsü ağızdaxili skanerlə götürülür. Qələm boyda cihaz dişlərin üzərində gəzdirilir və bir neçə dəqiqə ərzində üçölçülü rəqəmsal model yaranır. Pasta ilə ölçü götürülərkən yaranan öyümə hissi və gözləmə müddəti aradan qalxır. Bəzi sistemlərdə və ya skaneri olmayan klinikalarda silikon ölçü götürülüb laboratoriyada skan edilə bilər; nəticə eynidir. Rəqəmsal model rentgen və fotoşəkillərlə birlikdə planlaşdırma proqramına ötürülür.
3. Rəqəmsal planlaşdırma və simulyasiya nədir?
Planlaşdırma müalicənin ən həlledici mərhələsidir. Həkim planlaşdırma proqramında hər dişin hansı ardıcıllıqla, hansı istiqamətdə və nə qədər hərəkət edəcəyini müəyyən edir. Proqram bu hərəkəti addımlara bölür; hər addım bir elaynerə uyğun gəlir. Planlaşdırma tamamlandıqda dişlərinizin müalicənin sonunda alacağı təxmini görünüşü ekranda üçölçülü formada görürsünüz. Bu simulyasiya illüstrativdir; real nəticə istifadə qaydanızdan və dişlərin bioloji reaksiyasından asılı olaraq dəyişə bilər.
Bu mərhələdə aşağıdakılar aydınlaşır:
- Elaynerlərin ümumi sayı və təxmini müalicə müddəti
- Hansı dişlərə ataşman (diş rəngində kompozit çıxıntı) qoyulacağı
- IPR-ə ehtiyac olub-olmadığı və onun həcmi
- Elastik (rezin) istifadəsinə ehtiyac olub-olmadığı
Plan həkim tərəfindən təsdiqlənmədən istehsala keçilmir. Plan üzrə sizin də sual verməyiniz və gözləntilərinizi bölüşməyiniz vacibdir. Müalicənin qiyməti də bu mərhələdən sonra, elaynerlərin sayı və əlavə prosedurlar aydınlaşdıqda yazılı şəkildə bildirilir; qiymətə təsir edən amilləri şəffaf elayner qiymətləri səhifəsində izah etmişik.
4. Elaynerlər necə istehsal olunur və nə vaxt gəlir?
Təsdiqlənmiş plan istehsal mərkəzinə göndərilir. Hər addım üçün rəqəmsal model hazırlanır, bu model üzərində termoplastik (istiliklə formalaşdırılan) lövhə preslənərək elayner yaradılır, kənarları diş əti xəttinə uyğun kəsilir və nömrələnir. Invisalign elaynerləri xaricdə istehsal olunur; buna görə təhvil müddəti bir neçə həftə çəkə bilər. Sistem haqqında ətraflı məlumat Invisalign müalicəsi səhifəsində verilib.
5. İlk elayner taxılarkən nələr edilir?
Elaynerlər klinikaya çatdıqda təhvil qəbulu təyin olunur. Bu qəbulda:
- Planda ataşman nəzərdə tutulubsa, diş səthləri hazırlanır və şablon elayner vasitəsilə ataşmanlar yapışdırılır. Prosedur adətən narahatlıq yaratmır, anesteziya tələb etmir və adətən 20–40 dəqiqə çəkir.
- IPR planlaşdırılıbsa, müvafiq dişlər arasında nazik cilalama zolaqları ilə çox kiçik miqdarda mina cilalanır. Bu prosedur bəzən növbəti qəbullara da bölünə bilər.
- İlk elayner taxılır, yerinə oturub-oturmadığı yoxlanılır.
- Elayneri taxma və çıxarma texnikası, chewie (elayneri yerinə oturtmağa kömək edən silikon rulon) istifadəsi, təmizlik və dəyişmə təqvimi izah edilir.
- Adətən növbəti nəzarət müayinəsinə qədər kifayət edəcək sayda elayner sizə təhvil verilir.
Taxıb-çıxarma və gündəlik istifadə vərdişləri üçün şəffaf elayner necə istifadə olunur səhifəsinə baxa bilərsiniz.
6. Elaynerlərin istifadəsi və nəzarət müayinələri necə gedir?
Müalicə boyu sizin məsuliyyətiniz elaynerləri gündə 20–22 saat taxmaq və həkimin müəyyən etdiyi aralıqla dəyişməkdir. Dəyişmə aralığı adətən 7, 10 və ya 14 gündür; həkim dişlərin hərəkətinə və elaynerin oturmasına görə bu aralığı dəyişə bilər. Hər yeni elaynerə keçiddə iki-üç gün davam edən təzyiq hissi normaldır.
Nəzarət müayinələri 6–10 həftədən bir aparılır. Nəzarət zamanı həkim:
- Dişlərin plana uyğun irəliləyib-irəliləmədiyini yoxlayır (elayner tam otururmu, boşluq varmı)
- Lazım olduqda ataşmanları yeniləyir və ya IPR aparır
- Növbəti elayner dəstini təhvil verir
- Diş əti sağlamlığını və gigiyenanı qiymətləndirir
Dişlər plandan geri qalarsa (elayner oturmursa), həkim eyni elayneri daha uzun müddət istifadə etdirə və ya müalicə planını yeniləyə bilər. Buna düzəliş (refinement) deyilir; orta və mürəkkəb hallarda tez-tez rast gəlinir və müalicənin təbii hissəsidir. Düzəliş zamanı yeni rəqəmsal ölçü götürülür və əlavə elayner seriyası istehsal olunur. Bu mərhələdə qarşılaşıla biləcək problemlər şəffaf elayner problemləri səhifəsində nəzərdən keçirilib.
7. Müalicə necə başa çatır, möhkəmləndirmə nədir?
Son elayner tamamlandıqda həkim nəticəni qiymətləndirir. Kiçik tənzimləmələr üçün qısa düzəliş seriyası lazım ola bilər. Nəticə qəbul edildikdə ataşmanlar dişə zərər vermədən çıxarılır və səthlər cilalanır. Elə həmin gün və ya bir neçə gün ərzində möhkəmləndirici elayner (reteyner) təhvil verilir. Dişlər yeni vəziyyətində sümük və birləşdirici toxuma tərəfindən sabitlənənə qədər əvvəlki yerinə qayıtmağa meyil göstərir; buna görə möhkəmləndirici qurğu ilk aylarda bütün gün, sonra gecələr istifadə olunur və uzunmüddətli dövrdə müntəzəm taxılması tövsiyə edilir. Ətraflı məlumat şəffaf elaynerdən sonra möhkəmləndirmə səhifəsindədir.
Müalicə boyu sizin etməli olduqlarınız
- Elaynerləri gündə 20–22 saat taxmaq; yalnız yemək, isti içki və diş təmizliyi zamanı çıxarmaq
- Elaynerləri həkimin müəyyən etdiyi təqvimlə dəyişmək, vaxtından əvvəl keçməmək
- Hər yeməkdən sonra dişləri fırçalayıb elayneri təmiz taxmaq; elaynerin təmizliyini şəffaf elayner necə təmizlənir səhifəsində göstərildiyi kimi aparmaq
- Elayneri çıxardıqda həmişə qutusuna qoymaq
- Nəzarət qəbullarını buraxmamaq
- Elayner itdikdə, sındıqda və ya oturmadıqda gözləmədən klinikaya zəng etmək
Müalicənin neçə ay çəkəcəyi halın mürəkkəbliyinə və istifadə qaydanıza görə dəyişir; tipik müddətlər şəffaf elayner müalicəsi nə qədər çəkir səhifəsində izah edilib. Proses boyu nələr hiss edəcəyinizi şəffaf elayner istifadə edənlər səhifəsində tapa bilərsiniz. Bütün bu addımların sizin halınızda necə tətbiq ediləcəyini müayinə və planlaşdırmadan sonra ortodontunuz müəyyən edir.