Stomatologiya lüğəti: ortodontiya və ağız sağlamlığı terminləri

Diş kökünün ucunda və ya diş ətində iltihab nəticəsində yaranan irin toplanması. Ağrı, şişkinlik və qızdırma ilə müşayiət oluna bilər; kanal müalicəsi, drenaj və ya dişin çəkilməsi tələb oluna bilər.

Ağız boşluğunda ən arxada yerləşən böyük azı dişləri. Yer çatışmazlığı olduqda gömülü qala və ya yarımçıq çıxaraq problem yarada bilər.

Tüpürcək ifrazının azalmasıdır (kserostomiya). Dərmanlar, bəzi sistem xəstəlikləri və yaşla əlaqəli ola bilər; kariyes və diş əti problemləri riskini artırır.

Gümüşü rəngli, metal ərintisindən hazırlanan ənənəvi plomb materialı. Hazırda əsasən yerini diş rəngində olan kompozit plomblara vermişdir.

Diş səthində toplanan, bakteriyalardan ibarət yapışqan təbəqə. Kariyesin və diş əti xəstəliklərinin əsas səbəbidir; fırçalama və diş sapı ilə təmizlənir.

Dişlərin qeyri-ixtiyari sıxılması və ya qıcırdılmasıdır. Adətən yuxuda baş verir; dişlərin aşınmasına, çənə ağrısına və baş ağrısına səbəb ola bilər.

Alt çənəni kəllə ilə birləşdirən oynaqdır (gicgah-alt çənə oynağı, GAÇO). Ağrı, səs və ağzın açılmasında məhdudiyyət bu oynağın problemlərinə işarə edə bilər.

Minanın altında yerləşən, dişin əsas gövdəsini təşkil edən sərt toxuma. Açıqda qaldıqda həssaslığa səbəb ola bilər.

İki diş arasındakı boşluq; ən çox üst ön dişlər arasında rast gəlinir. Ortodontik müalicə və ya restavrasiyalarla bağlana bilər.

Təmizlənməyən bakterial ərpin bərkiməsi nəticəsində yaranan çöküntüdür (tartar). Fırça ilə təmizlənmir; həkim tərəfindən peşəkar təmizliklə aradan qaldırılır.

Diş ətinin dişin kök səthini açıqda qoyacaq şəkildə geri çəkilməsi. Səhv fırçalama, diş əti xəstəliyi və diş sıxma kimi amillərlə əlaqəlidir.

Diş ətinin bakterial ərpə görə qızarması, şişməsi və qanamasıdır (gingivit). Yaxşı ağız gigiyenası və peşəkar təmizliklə adətən geri dönür.

Dişlərin arasında fırçanın çata bilmədiyi səthləri təmizləmək üçün istifadə olunan nazik sap.

Dişlər arasındakı boşluqları və sabit ortodontik aparatların ətrafını təmizləmək üçün istifadə olunan kiçik, nazik fırça.

Diş rənginin həkim nəzarəti altında tətbiq edilən ağardıcı gellərlə açılması proseduru. Klinikada və ya həkimin hazırladığı kapalarla evdə aparıla bilər.

Diş özəyi (pulpa) və kök kanalı xəstəlikləri ilə məşğul olan stomatologiya sahəsi. Kanal müalicəsi bu sahənin əsas prosedurudur.

Arxa dişlərin çeynəmə səthindəki dərin şırımlara tətbiq edilən, kariyes riskini azaltmağa yönəlmiş qoruyucu maye plomb. Əsasən uşaqlarda tətbiq olunur.

Minanı turşu hücumlarına qarşı möhkəmləndirən mineral. Diş pastalarında olur; həkim tərəfindən lak şəklində də tətbiq edilə bilər.

Çıxmalı olduğu vaxtda ağız boşluğuna çıxa bilməyən diş. Ən çox ağıl dişlərində və üst köpək dişlərində rast gəlinir.

Soyuq, isti, şirin və ya fırçalama kimi qıcıqlandırıcılarla dişdə yaranan qısamüddətli göynəmə hissi. Açıqda qalan dentin və diş əti çəkilməsi ilə əlaqəlidir.

İtirilmiş dişin kökünün yerinə çənə sümüyünə yerləşdirilən, adətən titandan hazırlanan süni kök. Üzərinə tac və ya protez qoyulur; ortodontik olaraq hərəkət etdirilə bilməz.

İltihablanmış və ya ölmüş diş özəyinin təmizlənib kök kanallarının doldurulduğu müalicə. Dişin ağızda saxlanılmasını məqsəd daşıyır.

Bakterial ərpin əmələ gətirdiyi turşuların mina və dentini həll etməsi nəticəsində yaranan diş xəstəliyi. Erkən mərhələdə plomb, irəliləmiş mərhələdə kanal müalicəsi ilə müalicə olunur.

Dişləri və çənə sümüklərini üçölçülü təsvir edən radioqrafiya üsuludur (KŞKT). İmplant, gömülü diş və bəzi ortodontik planlamalarda istifadə olunur.

Çatışmayan dişin hər iki tərəfindəki dişlərdən dayaq alaraq boşluğu bağlayan sabit protez. Dayaq dişlər bir-birinə bağlı olduğundan ayrı-ayrılıqda hərəkət etdirilə bilməz.

Süd dişləri ilə daimi dişlərin ağızda birlikdə olduğu dövr; uşaqların əksəriyyətində təxminən 6–12 yaş arasıdır.

Dişin ön səthinə yapışdırılan nazik çini və ya kompozit təbəqə (vinir). Rəng və forma düzəlişləri üçün istifadə olunur.

Dişlərin və çənələrin normal münasibətdən kənara çıxmasıdır; dişlərin sıxlığı, açıq dişləmə, dərin dişləmə və çarpaz dişləmə bu qrupa daxildir.

Dişin ən xarici və orqanizmin ən sərt toxuması. Özünü bərpa edə bilmir; turşu və aşınma nəticəsində itirilə bilər.

Alt və üst dişlərin qapanma münasibəti. Ortodontik müalicənin əsas məqsədlərindən biri balanslı okklüziyanın təmin edilməsidir.

Dişlərin və çənələrin mövqe pozğunluqlarının diaqnostikası və müalicəsi ilə məşğul olan ixtisas sahəsi. Sabit breketlər və şəffaf elaynerlər bu sahədə istifadə olunur.

Nəzərəçarpan skelet mənşəli çənə pozğunluqlarının ortodontik müalicə ilə birlikdə cərrahi yolla düzəldilməsi. Çənə cərrahı ilə ortodontun birgə planlamasını tələb edir.

Ağız bağlı olarkən üst ön dişlərin alt ön dişləri şaquli istiqamətdə örtmə miqdarı. Həddindən artıq olduqda dərin dişləmədən söhbət gedir.

Üst ön dişlərin alt ön dişlərin önündə üfüqi istiqamətdə yerləşdiyi məsafə. Artdıqda ön dişlər önə meylli (irəli çıxmış) görünür.

Bütün dişləri, çənə sümüklərini və çənə oynaqlarını bir təsvirdə göstərən ikiölçülü rentgen. Müayinədə tez-tez istifadə olunur.

Diş əti iltihabının irəliləyərək dişi saxlayan sümük və birləşdirici toxumaya yayılmasıdır. Müalicə olunmazsa dişlərin laxlamasına və itirilməsinə səbəb ola bilər.

Diş əti və dişi saxlayan toxumaların xəstəlikləri ilə məşğul olan stomatologiya sahəsi.

Uşaq stomatologiyası. Süd və qarışıq dişləmə dövründə olan uşaqların ağız və diş sağlamlığı ilə məşğul olur.

Diş daşının və rəng dəyişikliklərinin həkim tərəfindən xüsusi alətlərlə təmizlənməsi və səthlərin cilalanması prosedurudur.

Kariyes və ya qırılma nəticəsində itirilmiş diş toxumasının yerinə qoyulan material. Hazırda əsasən diş rəngində olan kompozit istifadə olunur.

Çatışmayan dişləri əvəz edən süni konstruksiyaların ümumi adı. Sabit (tac, körpü, implant üzərində) və ya çıxarılan (qismən, tam) ola bilər.

Dişin mərkəzində yerləşən, sinir və damarları ehtiva edən yumşaq toxuma (diş özəyi). İltihablandıqda şiddətli ağrıya səbəb ola bilər.

Taclarda və körpülərdə istifadə olunan, tərkibində metal olmayan davamlı keramik material. Təbii diş rənginə yaxın görünüş təmin edir.

Uşaqlıq dövründə çıxan və zamanla yerini daimi dişlərə verən 20 diş. Daimi dişlər üçün yer saxladıqlarına görə onların qorunması vacibdir.

Sümük həcminin çatışmadığı nahiyələrdə, məsələn, implantdan əvvəl, sümük əmələ gəlməsini dəstəkləmək üçün istifadə olunan təbii və ya süni material.

Dişin xarici səthini tamamilə örtən sabit restavrasiyadır (koronka). Çini, sirkonium və ya metal əsaslı materiallardan hazırlana bilər.