Diş Hekimliği Sözlüğü: Ortodonti ve Ağız Sağlığı Terimleri

Diş kökü ucunda veya dişetinde iltihap sonucu oluşan irin birikimi. Ağrı, şişlik ve ateşle seyredebilir; kanal tedavisi, drenaj veya çekim gerekebilir.

Tükürük salgısının azalmasıdır (kserostomi). İlaçlar, bazı sistemik hastalıklar ve yaşla ilişkili olabilir; çürük ve dişeti sorunu riskini artırır.

Gümüş renkli, metal alaşımından yapılan geleneksel dolgu malzemesi. Günümüzde yerini çoğunlukla diş renginde kompozit dolgulara bırakmıştır.

Dişler arasındaki boşlukları ve sabit apareylerin çevresini temizlemek için kullanılan küçük, ince fırça.

Diş yüzeyinde biriken, bakterilerden oluşan yapışkan tabaka. Çürük ve dişeti hastalıklarının başlıca nedenidir; fırçalama ve diş ipiyle uzaklaştırılır.

Diş renginin, hekim kontrolünde uygulanan beyazlatıcı jellerle açılması işlemi. Klinikte veya hekimin hazırladığı plaklarla evde yapılabilir.

Dişlerin bilinçsiz olarak sıkılması veya gıcırdatılmasıdır. Genellikle uykuda görülür; diş aşınması, çene ağrısı ve baş ağrısına yol açabilir.

Alt çeneyi kafatasına bağlayan eklemdir (temporomandibular eklem, TME). Ağrı, ses ve ağız açmada kısıtlılık bu eklemin sorunlarına işaret edebilir.

Bakteri plağının ürettiği asitlerin mine ve dentini çözmesiyle oluşan diş hastalığı. Erken evrede dolguyla, ilerlemiş evrede kanal tedavisiyle tedavi edilir.

Minenin altında yer alan, dişin ana gövdesini oluşturan sert doku. Açığa çıktığında hassasiyete neden olabilir.

İki diş arasındaki boşluk; en sık üst ön dişler arasında görülür. Ortodontik tedavi veya restorasyonlarla kapatılabilir.

Dişlerin arasında fırçanın ulaşamadığı yüzeyleri temizlemek için kullanılan ince iplik.

Temizlenmeyen bakteri plağının sertleşmesiyle oluşan birikintidir (tartar). Fırçayla çıkmaz; hekim tarafından profesyonel temizlikle uzaklaştırılır.

Dişetinin dişin kök yüzeyini açığa çıkaracak şekilde geriye çekilmesi. Hatalı fırçalama, dişeti hastalığı ve diş sıkma gibi etkenlerle ilişkilidir.

Dişetinin bakteri plağına bağlı kızarması, şişmesi ve kanamasıdır (gingivitis). İyi ağız hijyeni ve profesyonel temizlikle genellikle geri döner.

Çürük veya kırık nedeniyle kaybedilen diş dokusunun yerine konan malzeme. Günümüzde çoğunlukla diş rengindeki kompozit kullanılır.

Diş özü (pulpa) ve kök kanalı hastalıklarıyla ilgilenen diş hekimliği dalı. Kanal tedavisi bu alanın temel uygulamasıdır.

Arka dişlerin çiğneme yüzeyindeki derin oluklara uygulanan, çürük riskini azaltmaya yönelik koruyucu sıvı dolgu. Çoğunlukla çocuklarda uygulanır.

Mineyi asit ataklarına karşı güçlendiren mineral. Diş macunlarında bulunur; hekim tarafından vernik olarak da uygulanabilir.

Sürmesi gereken zamanda ağız içine çıkamamış diş. En sık yirmi yaş dişi ve üst kaninlerde görülür.

Soğuk, sıcak, tatlı veya fırçalama gibi uyaranlarla dişte kısa süreli sızlama hissi. Açığa çıkan dentin ve dişeti çekilmesiyle ilişkilidir.

Kaybedilen dişin kökünün yerine çene kemiğine yerleştirilen, genellikle titanyum yapay kök. Üzerine kaplama veya protez yapılır; ortodontik olarak hareket ettirilemez.

İltihaplanmış veya ölmüş diş özünün temizlenip kök kanallarının doldurulduğu tedavi. Dişin ağızda korunmasını amaçlar.

Dişin dış yüzeyini tamamen saran sabit restorasyondur (kron). Porselen, zirkonyum veya metal destekli malzemelerden yapılabilir.

Süt dişleri ile kalıcı dişlerin ağızda birlikte bulunduğu dönem; çoğu çocukta yaklaşık 6–12 yaş arasıdır.

Kemik hacmi yetersiz bölgelerde, örneğin implant öncesinde, kemik yapımını desteklemek için kullanılan doğal veya yapay malzeme.

Dişleri ve çene kemiklerini üç boyutlu görüntüleyen radyografi yöntemidir (KIBT). İmplant, gömülü diş ve bazı ortodontik planlamalarda kullanılır.

Eksik dişin iki yanındaki dişlerden destek alarak boşluğu kapatan sabit protez. Destek dişler birbirine bağlı olduğundan ayrı ayrı hareket ettirilemez.

Dişin ön yüzeyine yapıştırılan ince porselen veya kompozit yaprak (veneer). Renk ve biçim düzeltmeleri için kullanılır.

Dişlerin ve çenelerin normal ilişkisinden sapmasıdır; çapraşıklık, açık kapanış, derin kapanış ve çapraz kapanış bu gruba girer.

Dişin en dış ve vücudun en sert dokusu. Kendini yenileyemez; asit ve aşınmayla kaybedilebilir.

Alt ve üst dişlerin kapanış ilişkisi. Ortodontik tedavinin temel hedeflerinden biri dengeli bir oklüzyon sağlamaktır.

Dişlerin ve çenelerin konum bozukluklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen uzmanlık dalı. Sabit teller ve şeffaf plaklar bu alanda kullanılır.

Belirgin iskeletsel çene bozukluklarının ortodontik tedaviyle birlikte cerrahi olarak düzeltilmesi. Çene cerrahı ve ortodontistin ortak planlamasını gerektirir.

Ağız kapalıyken üst ön dişlerin alt ön dişleri dikey yönde örtme miktarı. Aşırı olduğunda derin kapanıştan söz edilir.

Üst ön dişlerin alt ön dişlerin önünde yatay yönde bulunduğu mesafe. Arttığında ön dişler öne eğimli (fırlak) görünür.

Tüm dişleri, çene kemiklerini ve çene eklemlerini tek görüntüde gösteren iki boyutlu röntgen. Muayenede sık kullanılır.

Çocuk diş hekimliği. Süt ve karma dişlenme dönemindeki çocukların ağız ve diş sağlığıyla ilgilenir.

Dişeti iltihabının ilerleyerek dişi destekleyen kemik ve bağ dokusuna yayılmasıdır. Tedavi edilmezse dişlerde sallanma ve kayba yol açabilir.

Dişeti ve dişi destekleyen dokuların hastalıklarıyla ilgilenen diş hekimliği dalı.

Diş taşı ve renklenmelerin hekim tarafından özel aletlerle temizlenmesi ve yüzeylerin cilalanması işlemi.

Eksik dişlerin yerini alan yapay yapıların genel adı. Sabit (kaplama, köprü, implant üstü) veya hareketli (bölümlü, tam) olabilir.

Dişin merkezinde bulunan, sinir ve damarları içeren yumuşak doku (diş özü). İltihaplandığında şiddetli ağrıya neden olabilir.

Çocukluk döneminde süren ve zamanla yerini kalıcı dişlere bırakan 20 diş. Kalıcı dişlere yer tuttukları için korunmaları önemlidir.

Ağızdaki en arka büyük azı dişleri. Yer yetersizliğinde gömülü kalabilir veya yarı sürerek sorun yaratabilir.

Kaplama ve köprülerde kullanılan, metal içermeyen dayanıklı seramik malzeme. Doğal diş rengine yakın görünüm sağlar.