Şeffaf plak sorunları nelerdir ve nasıl çözülür?
Şeffaf plak tedavisinde karşılaşılan sorunların büyük bölümü küçük ve evde çözülebilir niteliktedir: plağın tam oturmaması, kenarının dili ya da dişetini rahatsız etmesi, kırılma, kaybolma, sararma, koku, geçici konuşma değişikliği ve yeni plağa geçerken hissedilen baskı. Bu sayfada her sorunu ayrı ayrı ele aldık: nedeni ne, evde ne yapabilirsiniz ve hangi durumda kliniği aramanız gerekir. Genel kural şudur: plaksız beklemeyin, ağrıya rağmen zorlamayın ve emin olmadığınızda kliniği arayın. Plak kullanımının temel kuralları için önce şeffaf plak nasıl kullanılır sayfasına bakmanız yararlı olur.
Plak tam oturmuyor, dişlerle plak arasında boşluk var
Yeni plağa geçtiğinizde ön dişlerde ya da bir iki dişin üzerinde küçük bir boşluk görmek sık rastlanan bir durumdur; plak dişi henüz yeni konuma taşımamıştır. Ancak boşluk birkaç günde kapanmıyorsa dişler plandan geri kalıyor demektir. Nedenleri genellikle eksik kullanım (günde 20 saatin altı), plağa erken geçmek, chewie kullanmamak veya o dişin hareketinin beklenenden yavaş olmasıdır.
Ne yapmalı:
- Chewie (plağı oturtan silikon rulo) ile boşluk olan bölgede günde birkaç kez 3–5 dakika çiğneyin.
- Plağı günde 22 saate yakın takın; eksik kullanım varsa kapatın.
- İki üç gün içinde düzelmezse bir önceki plağa dönün ve o plağı birkaç gün daha kullanın.
- Boşluk bir haftadan uzun sürüyorsa veya birden fazla dişte görülüyorsa kliniği arayın. Hekim plak aralığını uzatabilir, yeni ölçü alarak düzeltme serisi planlayabilir.
Oturmayan plağı zorla takmaya devam etmek dişleri yanlış yönlendirir; sorunu erken bildirmek tedavi süresini korur.
Plak dilimi veya dişetimi kesiyor
Plak kenarları dişeti hattına göre kesilir; bazen bir bölgede birkaç milimetre uzun kalır ya da kesim kenarı keskin olur. Bu durum dilde, dudak içinde veya dişetinde küçük yaralara ve hassasiyete yol açabilir. Ataşmanların dili rahatsız etmesi ise genellikle bir hafta içinde geçen alışma sürecidir.
Ne yapmalı:
- Rahatsız eden kenarı temiz bir tırnak törpüsü ya da ince zımparayla çok hafifçe yuvarlayın; fazla kısaltmayın, plağın oturması bozulur.
- Yaralı bölgeye eczaneden alınan ağız içi koruyucu jel veya ortodontik mum sürülebilir.
- Tuzlu ılık suyla gargara iyileşmeyi hızlandırır.
- Kenar birden fazla plakta aynı yeri kesiyorsa kliniğe gösterin; hekim plağı düzeltir ya da sonraki plaklar için üreticiyle kesim hattını güncelleyebilir.
Dişeti kanaması veya şişlik kesik değil iltihap belirtisi olabilir; bu durum kliniğe bildirilmelidir.
Plak kırıldı veya çatladı
Kırılma genellikle plağı ön dişlerden çekerek çıkarmaktan, plak takılıyken ısırmaktan, diş sıkmaktan ya da plağı cebe koymaktan kaynaklanır. Küçük çatlaklar plağın oturmasını etkilemeyebilir; büyük kırıklar plağın kuvvet uygulamasını bozar.
Ne yapmalı:
- Küçük çatlak varsa ve plak tam oturuyorsa kullanmaya devam edin, kliniğe haber verin.
- Plak ikiye ayrıldıysa ya da bir bölüm koptuysa kullanmayın. Bir önceki plağı takın ve kliniği arayın. Hekim plan ilerleyişine göre bir sonraki plağa geçmenize izin verebilir ya da yeni plak sipariş eder.
- Plağı yapıştırıcı ile tamir etmeye çalışmayın; yapıştırıcılar ağız için güvenli değildir ve plağın şeklini bozar.
Kırılmayı önlemek için plağı daima arka dişlerden başlayarak çıkarın ve kutusunda taşıyın.
Plak kayboldu
Kaybolan plak, peçeteye sarılıp restoranda bırakılan plak olarak başlar. Plağı kutusuna koyma alışkanlığı bu sorunun büyük bölümünü önler.
Ne yapmalı:
- Bir önceki plağı takın. Böylece dişler geri kaymaz.
- Kliniği hemen arayın. Hekim, dişlerin durumuna göre bir sonraki plağa erken geçmenize izin verebilir ya da kayıp plağın yenisini sipariş eder.
- Plaksız beklemeyin: birkaç gün plaksız kalmak dişlerin geri kaymasına, sonraki plağın oturmamasına yol açar.
- Yedek plağınız yoksa seyahatte ise en yakın zamanda klinikle görüşün; bazı sistemlerde ek plak ücretli olabilir, bunu önceden öğrenmek yararlıdır.
Plak sarardı veya matlaştı
Sararma renkli içecek, sigara ve yetersiz temizlikten kaynaklanır; matlaşma genellikle diş macunu ya da sert fırça kullanımına bağlı mikro çiziklerdir. Her iki durum da tedaviyi aksatmaz; plaklar 7–14 günde değiştiği için yeni plak temiz başlar. Çözüm, plak takılıyken yalnızca su içmek, sabah akşam sıvı sabunla fırçalamak ve haftada iki üç kez temizleme tableti kullanmaktır. Ayrıntılı rutin şeffaf plak nasıl temizlenir sayfasındadır.
Plak kokuyor
Koku, plak yüzeyinde biriken bakteri filminin işaretidir. Yemek sonrası dişleri fırçalamadan plağı takmak, plağı peçeteye sarmak ve dil temizliğini ihmal etmek kokuyu artırır. Plağı sıvı sabunla fırçalamak, temizleme tabletinde bekletmek, dişleri ve dili her yemek sonrası fırçalamak kokuyu giderir. Koku dişeti kanaması ya da diş hassasiyeti ile birlikteyse dişeti iltihabı olabilir; bu durumda hekiminize başvurun.
Konuşmam değişti, peltek konuşuyorum
Plak dil ile dişler arasındaki boşluğu azalttığı için ilk günlerde s, ş, z gibi sesler değişebilir ve tükürük artabilir. Bu geçici bir uyum sürecidir; çoğu kişi 3–7 gün içinde alışır. Sesli kitap okumak, telefonda konuşmak ve plağı çıkarmadan konuşmaya devam etmek uyumu hızlandırır. Plağı sık çıkarmak uyumu geciktirir. İki haftadan uzun süren belirgin konuşma sorunu varsa plak kenarlarının çok uzun olup olmadığı klinikte kontrol edilebilir.
Dişlerim ağrıyor
Yeni plak takıldığında 2–3 gün süren baskı ve hassasiyet hissi olağandır; kuvvetin dişe iletildiğini gösterir. Bu his özellikle ısırırken fark edilir ve ilerleyen plaklarda azalır. Yeni plağa gece geçmek ilk saatleri rahatlatır. Hekiminizin uygun gördüğü bir ağrı kesici gerektiğinde kullanılabilir; ilaç seçimi için hekiminize veya eczacınıza danışın.
Kliniği aramanız gereken ağrı belirtileri:
- Tek bir dişte zonklayıcı, sıcak soğukla artan ağrı (çürük ya da sinir sorunu olabilir)
- Dişte belirgin sallanma
- Dişetinde şişlik, kanama, cerahat
- Çene ekleminde ağrı, çene kilitlenmesi veya ağzı açmada zorluk
- Bir haftadan uzun süren ve azalmayan ağrı
Ataşman koptu
Ataşman (diş yüzeyine yapıştırılan diş rengi kompozit çıkıntı) kopması tedaviyi durdurmaz ama o dişin planlanan hareketini aksatabilir. Plağı kullanmaya devam edin ve kliniğe bildirin; ataşman en kısa sürede ya da bir sonraki randevuda yeniden yapıştırılır. Birden fazla ataşman koptuysa daha erken randevu istemeniz uygundur.
Dişeti çekilmesi ve hassasiyet
Şeffaf plak tedavisi dişetini doğrudan çekmez; ancak zayıf dişeti dokusu olan hastalarda diş hareketi mevcut çekilmeyi belirginleştirebilir. Dişeti kızarıklığı ve kanama ise genellikle plak altında biriken bakteri plağından kaynaklanır. Fırçalama ve diş ipini aksatmayın; kanama sürüyorsa diş taşı temizliği için hekiminize başvurun. Dişeti sağlığı, tedaviye başlamadan önce değerlendirilmesi gereken konulardan biridir; ayrıntılar şeffaf plak kimlere uygun sayfasında.
Ne zaman kliniği aramalısınız?
- Plak iki üç günden uzun süredir oturmuyorsa
- Plak kırıldıysa ya da kaybolduysa
- Kesen kenar evde düzelmediyse
- Dişte sallanma, dişetinde şişlik ya da cerahat varsa
- Şiddetli veya bir haftadan uzun süren ağrı varsa
- Ataşman koptuysa
- Diş hekiminden dolgu, kaplama veya çekim gibi dişin şeklini değiştiren bir işlem planlandıysa
Sorunların çoğu erken bildirildiğinde küçük bir ayarlamayla çözülür; geç bildirildiğinde ise düzeltme serisi ve ek süre gerektirebilir. Tedavinin genel akışı için şeffaf plak tedavisi nasıl yapılır, haftalara göre tipik deneyim için şeffaf plak kullananlar sayfasına bakabilirsiniz. Hangi belirtinin ne anlama geldiğine ve ne yapılacağına muayenede hekiminiz karar verir.