Şeffaf plak günde kaç saat takılmalı?
Şeffaf plak günde 20–22 saat takılmalıdır. Bu, plağın yalnızca yemek yerken, su dışında bir şey içerken ve dişlerinizi fırçalarken çıkarılması anlamına gelir; toplam çıkarma süresi günde 2–4 saati geçmemelidir. Diş hareketi, plağın dişe sürekli ve hafif kuvvet uygulamasına bağlıdır. Plak ağızda değilken diş hareket etmez; üstelik birkaç saatlik aralarda bile diş önceki konumuna doğru hafifçe geri kayabilir. Bu yüzden eksik kullanım, plakların oturmamasına ve tedavinin uzamasına yol açan en sık nedendir. Tedavi süresine etkisini şeffaf plak tedavisi ne kadar sürer sayfasında anlattık.
Hekiminiz vakanıza göre farklı bir süre belirlemişse onun talimatı geçerlidir. Uyku sırasında plak takılı kalır; gece kullanımı günlük sürenin en kolay toplanan bölümüdür.
Şeffaf plak nasıl takılır?
- Ellerinizi yıkayın; plağı temiz ve kuru olarak elinize alın.
- Üst ve alt plağı karıştırmayın. Plakların üzerinde genellikle U (üst) ve L (alt) harfleriyle numara bulunur.
- Plağı önce ön dişlere hafifçe yerleştirin, sonra her iki yanda azı dişlerine doğru parmak ucuyla bastırın. Dişlerinizle ısırarak oturtmaya çalışmayın; bu plağı çatlatabilir.
- Plak tam oturduğunda dişler ile plak arasında boşluk kalmaz ve kenarları dişeti hattını takip eder.
- Chewie (plağı oturtmaya yarayan yumuşak silikon rulo) kullanıyorsanız sağ, sol ve ön bölgede birer dakika kadar hafifçe çiğneyin.
Chewie nedir, nasıl kullanılır?
Chewie, parmak kalınlığında yumuşak silikon bir rulodur. Üzerine ısırdığınızda plağın dişlere tam oturmasını sağlar; özellikle yeni plağa geçtiğiniz ilk günlerde ve plağın bir bölgede hafif açık kaldığı durumlarda işe yarar. Her takışta ve günde birkaç kez 2–3 dakika kullanılması çoğu hekim tarafından önerilir. Yıkanabilir ve yeniden kullanılabilir; yıprandığında yenisiyle değiştirilir. Plak oturmuyorsa ve chewie ile de düzelmiyorsa şeffaf plak sorunları sayfasındaki adımları izleyin.
Şeffaf plak nasıl çıkarılır?
Çıkarma, özellikle ataşmanlar varsa ilk günlerde zor gelebilir; alışmak birkaç gün sürer.
- Bir elinizin işaret parmağı tırnağını en arkadaki azı dişinin iç (dil tarafı) yüzündeki plak kenarına yerleştirin.
- Plağı dişten aşağı (üst çenede) veya yukarı (alt çenede) doğru hafifçe kaldırın. Aynısını diğer tarafta yapın.
- Her iki arka bölge gevşediğinde plağı ön dişlerden tutarak yavaşça çıkarın.
- Ön dişlerden başlayarak çekmeyin; bu, plağı deforme eder ve ataşmanların kopmasına yol açabilir.
- Zorlanıyorsanız kağıt havlu ile tutarak kaymayı önleyebilir ya da plak çıkarma kancası kullanabilirsiniz.
Şeffaf plakla ne yenir, ne içilir?
- Yemek: Plak takılıyken yemek yenmez. Çiğneme kuvveti plağı çatlatır, yiyecek dişle plak arasında sıkışır ve çürük riski artar.
- Su: Plak takılıyken soğuk veya oda sıcaklığında su içilebilir.
- Sıcak içecekler: Çay, kahve ve sıcak su plağın şeklini bozabilir ve lekeler; plağı çıkarın.
- Şekerli, asitli ve renkli içecekler: Meyve suyu, gazlı içecek, renkli içecekler plakla içilmez. Şeker plak altında dişle temas halinde kalır ve çürüğe zemin hazırlar.
- Sakız: Plak takılıyken çiğnenmez.
- Sigara: Plağı sarartır ve kokutur; ayrıca dişeti sağlığını bozar.
Yemekten sonra dişlerinizi fırçalayıp plağı tekrar takmanız gerekir. Fırçalama imkânı yoksa ağzınızı suyla iyice çalkalayıp plağı takın, ilk fırsatta fırçalayın. Yemek aralarını kısa tutmak günlük 20–22 saati tutturmanın en önemli yoludur.
Plaklar kaç günde bir değiştirilir?
Değişim aralığını hekiminiz belirler; genellikle 7, 10 veya 14 gündür. Her plağı planlanan süre boyunca takın, erken geçmeyin. Önceki plak dişlere tam oturmadan yenisine geçmek dişlerin plandan geri kalmasına yol açar. Yeni plağa gece yatmadan önce geçmek sık önerilir: ilk saatlerdeki sıkışma hissi uykuda geçer ve plak gece boyunca kesintisiz oturur. Plak değişim günlerini telefon hatırlatıcısına kaydetmek işinizi kolaylaştırır.
Yeni plağa geçerken bir önceki plağı atmayın. Yenisi kaybolur ya da kırılırsa bir öncekini yedek olarak takıp kliniği arayabilirsiniz.
Plak çıkarıldığında nasıl saklanır?
- Plağı her çıkardığınızda, kısa süreliğine bile olsa, kutusuna koyun. Peçeteye sarılan plaklar en sık kaybolan plaklardır.
- Plağı cebe, çantaya veya masaya açıkta bırakmayın; kirlenir, kırılır ve evcil hayvanlar için çekicidir.
- Kutuyu her gün su ve sabunla yıkayın.
- Plağı güneşte, arabada ya da sıcak ortamda bırakmayın; ısı şeklini bozar.
- Yanınızda her zaman kutunuz, küçük bir diş fırçası ve chewie bulunsun.
Plağın temizlenmesi ayrı bir konudur; günlük rutin ve kullanılmaması gerekenler için şeffaf plak nasıl temizlenir sayfasına bakın.
İlk günlerde nelere dikkat etmelisiniz?
- Baskı hissi: Yeni plak takıldığında 2–3 gün süren hassasiyet olağandır ve kuvvetin dişe iletildiğini gösterir. Rahatsızlık devam ederse hekiminize danışın.
- Konuşma: İlk günlerde hafif peltek konuşma ve tükürük artışı olabilir. Sesli okuma yapmak uyumu hızlandırır; çoğu kişi bir hafta içinde alışır.
- Plak kenarları: Dili veya dişetini rahatsız eden keskin bir kenar varsa tırnak törpüsüyle çok hafif düzeltilebilir ya da kliniğe gösterilir.
- Ataşmanlar: Dil ilk günlerde ataşmanları yabancı hisseder; bu his kısa sürede geçer.
Haftadan haftaya neler yaşandığını şeffaf plak kullananlar sayfasında anlattık.
Günlük düzen önerisi
- Sabah: Plağı çıkarın, dişleri fırçalayın, plağı soğuk suyla fırçalayın, kahvaltı edin, fırçalayın, plağı takın.
- Gün içinde: Su dışında bir şey içecek ya da yiyecekseniz plağı kutusuna alın; işiniz bitince ağzınızı çalkalayıp plağı takın. Mümkünse fırçalayın.
- Akşam: Akşam yemeği sonrası fırçalayın, diş ipi kullanın, plağı temizleyip takın.
- Gece: Plak takılı uyuyun. Değişim günündeyseniz yeni plağa yatmadan önce geçin ve chewie kullanın.
Bu kurallar genel kullanım ilkeleridir; hekiminiz vakanıza özel farklı talimat verdiyse onlara uyun. Sürecin tamamını şeffaf plak tedavisi nasıl yapılır sayfasında bulabilirsiniz.