რა პრობლემები ახლავს გამჭვირვალე ელაინერებს და როგორ გვარდება ისინი?
გამჭვირვალე ელაინერებით მკურნალობისას წარმოქმნილი პრობლემების უმეტესობა მცირეა და სახლში გვარდება: ელაინერის არასრული მორგება, მისი კიდის მიერ ენის ან ღრძილის გაღიზიანება, გატეხვა, დაკარგვა, გაყვითლება, სუნი, მეტყველების დროებითი ცვლილება და ახალ ელაინერზე გადასვლისას შეგრძნებული ზეწოლა. ამ გვერდზე თითოეული პრობლემა ცალ-ცალკე განვიხილეთ: რა არის მისი მიზეზი, რისი გაკეთება შეგიძლიათ სახლში და რა შემთხვევაში უნდა დაურეკოთ კლინიკას. ზოგადი წესი ასეთია: ნუ დარჩებით ელაინერის გარეშე, ტკივილის მიუხედავად ნუ აიძულებთ და, თუ დარწმუნებული არ ხართ, დაურეკეთ კლინიკას. ელაინერის გამოყენების ძირითადი წესებისთვის სასარგებლო იქნება, ჯერ გადახედოთ გვერდს როგორ ვატაროთ გამჭვირვალე ელაინერები.
ელაინერი ბოლომდე არ ჯდება, კბილებსა და ელაინერს შორის სიცარიელეა
ახალ ელაინერზე გადასვლისას წინა კბილებზე ან ერთ-ორ კბილზე მცირე სიცარიელის დანახვა ხშირი მოვლენაა; ელაინერს კბილი ჯერ ახალ პოზიციაში არ გადაუყვანია. თუმცა, თუ სიცარიელე რამდენიმე დღეში არ იხურება, ეს ნიშნავს, რომ კბილები გეგმას ჩამორჩება. მიზეზები, როგორც წესი, არის არასაკმარისი ტარება (დღეში 20 საათზე ნაკლები), ახალ ელაინერზე ნაადრევად გადასვლა, chewie-ს გამოუყენებლობა ან იმ კბილის მოძრაობის მოსალოდნელზე ნელი ტემპი.
რა უნდა გააკეთოთ:
- chewie-ით (ელაინერის მოსარგები სილიკონის რულონი) სიცარიელის მიდამოში დღეში რამდენჯერმე 3–5 წუთით ღეჭეთ.
- ატარეთ ელაინერი დღეში 22 საათთან მიახლოებით; თუ ტარება არასაკმარისი იყო, შეავსეთ.
- თუ ორ-სამ დღეში არ გამოსწორდა, დაუბრუნდით წინა ელაინერს და კიდევ რამდენიმე დღე ატარეთ.
- თუ სიცარიელე ერთ კვირაზე მეტხანს გრძელდება ან ერთზე მეტ კბილზე ჩანს, დაურეკეთ კლინიკას. ექიმს შეუძლია ელაინერების გამოცვლის ინტერვალი გაახანგრძლივოს ან ახალი ანაბეჭდის აღებით კორექციული სერია დაგეგმოს.
შეუსაბამო ელაინერის ძალით ტარების გაგრძელება კბილებს არასწორად მიმართავს; პრობლემის დროულად შეტყობინება მკურნალობის ვადას იცავს.
ელაინერი ენას ან ღრძილს მიჭრის
ელაინერის კიდეები ღრძილის ხაზის მიხედვით იჭრება; ზოგჯერ რომელიმე მიდამოში ის რამდენიმე მილიმეტრით გრძელი რჩება, ან ჭრის კიდე ბასრია. ამან შეიძლება ენაზე, ტუჩის შიგნით ან ღრძილზე მცირე ჭრილობები და მგრძნობელობა გამოიწვიოს. ატაჩმენტების მიერ ენის გაღიზიანება კი, როგორც წესი, შეგუების პროცესია, რომელიც ერთ კვირაში გადის.
რა უნდა გააკეთოთ:
- შემაწუხებელი კიდე ძალიან ფრთხილად მოამრგვალეთ სუფთა ფრჩხილის ქლიბით ან წვრილი ზუმფარით; ზედმეტად ნუ დაამოკლებთ, რადგან ელაინერის მორგება დაირღვევა.
- დაზიანებულ მიდამოზე შეიძლება წაისვათ აფთიაქში შეძენილი პირის ღრუს დამცავი გელი ან ორთოდონტიული ცვილი.
- თბილი მარილიანი წყლით გამოვლება შეხორცებას აჩქარებს.
- თუ კიდე რამდენიმე ელაინერზე ერთსა და იმავე ადგილს ჭრის, აჩვენეთ კლინიკაში; ექიმი ელაინერს შეასწორებს ან მომდევნო ელაინერებისთვის მწარმოებელთან ერთად ჭრის ხაზს განაახლებს.
ღრძილის სისხლდენა ან შეშუპება შეიძლება ჭრილობის კი არა, ანთების ნიშანი იყოს; ამის შესახებ კლინიკას უნდა აცნობოთ.
ელაინერი გატყდა ან გაიბზარა
გატეხვა, როგორც წესი, გამოწვეულია ელაინერის წინა კბილებიდან მოქაჩვით მოხსნით, ჩასმული ელაინერით კბეჩით, კბილების მოჭერით ან ელაინერის ჯიბეში ჩადებით. მცირე ბზარებმა შეიძლება ელაინერის მორგებაზე არ იმოქმედოს; დიდი გატეხვა კი ელაინერის მიერ ძალის გადაცემას არღვევს.
რა უნდა გააკეთოთ:
- თუ მცირე ბზარია და ელაინერი ბოლომდე ჯდება, განაგრძეთ ტარება და აცნობეთ კლინიკას.
- თუ ელაინერი ორად გაიყო ან ნაწილი მოსწყდა, ნუ გამოიყენებთ. ჩაისვით წინა ელაინერი და დაურეკეთ კლინიკას. ექიმმა, გეგმის მსვლელობის მიხედვით, შეიძლება მომდევნო ელაინერზე გადასვლის ნება მოგცეთ ან ახალი ელაინერი შეუკვეთოს.
- ნუ ეცდებით ელაინერის წებოთი შეკეთებას; წებოები პირის ღრუსთვის უსაფრთხო არ არის და ელაინერის ფორმას არღვევს.
გატეხვის თავიდან ასაცილებლად ელაინერი ყოველთვის უკანა კბილებიდან დაწყებით მოიხსენით და ბუდით ატარეთ.
ელაინერი დაიკარგა
დაკარგული ელაინერის ისტორია, როგორც წესი, ხელსახოცში გახვეული და რესტორანში დატოვებული ელაინერით იწყება. ელაინერის ბუდეში ჩადების ჩვევა ამ პრობლემის უმეტეს ნაწილს თავიდან აგაცილებთ.
რა უნდა გააკეთოთ:
- ჩაისვით წინა ელაინერი. ასე კბილები უკან არ გადაიწევა.
- დაუყოვნებლივ დაურეკეთ კლინიკას. ექიმმა, კბილების მდგომარეობის მიხედვით, შეიძლება მომდევნო ელაინერზე ადრე გადასვლის ნება მოგცეთ ან დაკარგული ელაინერის ახალი შეუკვეთოს.
- ნუ დარჩებით ელაინერის გარეშე: რამდენიმე დღით ელაინერის გარეშე დარჩენა კბილების უკან გადაწევას და მომდევნო ელაინერის არასრულ მორგებას იწვევს.
- თუ სათადარიგო ელაინერი არ გაქვთ ან მოგზაურობთ, რაც შეიძლება მალე დაუკავშირდით კლინიკას; ზოგ სისტემაში დამატებითი ელაინერი შეიძლება ფასიანი იყოს, ამის წინასწარ გარკვევა სასარგებლოა.
ელაინერი გაყვითლდა ან გაიმღვრა
გაყვითლებას იწვევს შეფერილი სასმელები, სიგარეტი და არასაკმარისი წმენდა; გამღვრევა კი, როგორც წესი, კბილის პასტის ან ხისტი ჯაგრისის გამოყენებით გამოწვეული მიკრონაკაწრებია. არცერთი მათგანი მკურნალობას არ აფერხებს; ელაინერები ყოველ 7–14 დღეში იცვლება, ამიტომ ახალი ელაინერი სუფთად იწყება. გამოსავალია ელაინერის ტარებისას მხოლოდ წყლის დალევა, დილით და საღამოს თხევადი საპნით წმენდა და კვირაში ორ-სამჯერ საწმენდი ტაბლეტის გამოყენება. დაწვრილებითი რუტინა იხილეთ გვერდზე როგორ გავწმინდოთ გამჭვირვალე ელაინერები.
ელაინერს სუნი აქვს
სუნი ელაინერის ზედაპირზე დაგროვებული ბაქტერიული აპკის ნიშანია. სუნს აძლიერებს ჭამის შემდეგ კბილების გაუხეხავად ელაინერის ჩასმა, ელაინერის ხელსახოცში გახვევა და ენის წმენდის უგულებელყოფა. სუნს აქრობს ელაინერის თხევადი საპნით წმენდა, საწმენდ ტაბლეტიან ხსნარში ჩადება და ყოველი ჭამის შემდეგ კბილებისა და ენის გახეხვა. თუ სუნს ღრძილის სისხლდენა ან კბილების მგრძნობელობა ახლავს, შეიძლება ეს ღრძილების ანთება იყოს; ამ შემთხვევაში მიმართეთ ექიმს.
მეტყველება შემეცვალა, ვსისინებ
ელაინერი ენასა და კბილებს შორის სივრცეს ამცირებს, ამიტომ პირველ დღეებში შეიძლება შეიცვალოს ისეთი ბგერები, როგორიცაა „ს“, „შ“, „ზ“, და გაიზარდოს ნერწყვდენა. ეს შეგუების დროებითი პროცესია; ადამიანების უმეტესობა 3–7 დღეში ეჩვევა. ხმამაღლა კითხვა, ტელეფონზე საუბარი და ელაინერის მოუხსნელად საუბრის გაგრძელება შეგუებას აჩქარებს. ელაინერის ხშირი მოხსნა შეგუებას აგვიანებს. თუ მეტყველების მკვეთრი პრობლემა ორ კვირაზე მეტხანს გრძელდება, კლინიკაში შეიძლება შემოწმდეს, ხომ არ არის ელაინერის კიდეები ზედმეტად გრძელი.
კბილები მტკივა
ახალი ელაინერის ჩასმისას 2–3 დღე ზეწოლისა და მგრძნობელობის შეგრძნება ჩვეულებრივი მოვლენაა; ეს მიუთითებს, რომ ძალა კბილს გადაეცემა. ეს შეგრძნება განსაკუთრებით კბეჩისას იგრძნობა და მომდევნო ელაინერებზე მცირდება. ახალ ელაინერზე ღამით გადასვლა პირველ საათებს ამსუბუქებს. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება გამოიყენოთ ექიმის მიერ მიზანშეწონილად მიჩნეული ტკივილგამაყუჩებელი; მედიკამენტის შესარჩევად მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს.
ტკივილის ნიშნები, რომელთა დროსაც უნდა დაურეკოთ კლინიკას:
- ერთ კბილში მფეთქავი ტკივილი, რომელიც ცხელით და ცივით ძლიერდება (შეიძლება იყოს კარიესი ან ნერვის პრობლემა)
- კბილის მკვეთრი მორყევა
- ღრძილის შეშუპება, სისხლდენა, ჩირქი
- ტკივილი ყბის სახსარში, ყბის ჩაკეტვა ან პირის გაღების გაძნელება
- ტკივილი, რომელიც ერთ კვირაზე მეტხანს გრძელდება და არ მცირდება
ატაჩმენტი მოძვრა
ატაჩმენტის (კბილის ზედაპირზე დაწებებული კბილის ფერის კომპოზიტის ამონაშვერის) მოძრობა მკურნალობას არ აჩერებს, მაგრამ შეიძლება იმ კბილის დაგეგმილი მოძრაობა შეაფერხოს. განაგრძეთ ელაინერის ტარება და აცნობეთ კლინიკას; ატაჩმენტი რაც შეიძლება მალე ან მომდევნო ვიზიტზე ხელახლა დაეწებება. თუ ერთზე მეტი ატაჩმენტი მოძვრა, მიზანშეწონილია უფრო ადრეული ვიზიტის მოთხოვნა.
ღრძილის დაწევა და მგრძნობელობა
გამჭვირვალე ელაინერებით მკურნალობა ღრძილის დაწევას პირდაპირ არ იწვევს; თუმცა სუსტი ღრძილოვანი ქსოვილის მქონე პაციენტებში კბილების მოძრაობამ შეიძლება არსებული დაწევა უფრო თვალსაჩინო გახადოს. ღრძილის სიწითლე და სისხლდენა კი, როგორც წესი, ელაინერის ქვეშ დაგროვებული ბაქტერიული ნადებით არის გამოწვეული. ნუ გამოტოვებთ კბილების გახეხვასა და კბილის ძაფს; თუ სისხლდენა გრძელდება, კბილის ქვის მოსაცილებლად მიმართეთ ექიმს. ღრძილების ჯანმრთელობა ერთ-ერთი იმ საკითხთაგანია, რომელიც მკურნალობის დაწყებამდე უნდა შეფასდეს; დეტალები იხილეთ გვერდზე ვისთვის არის შესაფერისი გამჭვირვალე ელაინერები.
როდის უნდა დაურეკოთ კლინიკას?
- თუ ელაინერი ორ-სამ დღეზე მეტხანს არ ჯდება
- თუ ელაინერი გატყდა ან დაიკარგა
- თუ მჭრელი კიდე სახლში ვერ გამოასწორეთ
- თუ კბილი მოირყა, ღრძილი შეშუპდა ან ჩირქია
- თუ ტკივილი ძლიერია ან ერთ კვირაზე მეტხანს გრძელდება
- თუ ატაჩმენტი მოძვრა
- თუ სტომატოლოგთან დაგეგმილია ისეთი პროცედურა, რომელიც კბილის ფორმას ცვლის, მაგალითად ბჟენი, გვირგვინი ან კბილის ამოღება
პრობლემების უმეტესობა, დროულად შეტყობინების შემთხვევაში, მცირე კორექტირებით გვარდება; დაგვიანებით შეტყობინებისას კი შეიძლება კორექციული სერია და დამატებითი დრო გახდეს საჭირო. მკურნალობის ზოგადი მსვლელობისთვის შეგიძლიათ გადახედოთ გვერდს როგორ ტარდება გამჭვირვალე ელაინერებით მკურნალობა, კვირების მიხედვით ტიპური გამოცდილებისთვის კი — გვერდს ცხოვრება გამჭვირვალე ელაინერებით. იმას, თუ რას ნიშნავს ესა თუ ის სიმპტომი და რა უნდა გაკეთდეს, ექიმი გასინჯვისას წყვეტს.