Şəffaf elayner problemləri hansılardır və necə həll olunur?
Şəffaf elayner müalicəsində rast gəlinən problemlərin böyük hissəsi kiçikdir və evdə həll oluna bilər: elaynerin tam oturmaması, kənarının dili və ya diş ətini narahat etməsi, sınma, itmə, saralma, iy, müvəqqəti nitq dəyişikliyi və yeni elaynerə keçərkən hiss olunan təzyiq. Bu səhifədə hər problemi ayrıca nəzərdən keçirdik: səbəbi nədir, evdə nə edə bilərsiniz və hansı halda klinikaya zəng etməlisiniz. Ümumi qayda belədir: elaynersiz gözləməyin, ağrıya baxmayaraq zorlamayın və əmin olmadıqda klinikaya zəng edin. Elayner istifadəsinin əsas qaydaları üçün əvvəlcə şəffaf elayner necə istifadə olunur səhifəsinə baxmağınız faydalı olar.
Elayner tam oturmur, dişlərlə elayner arasında boşluq var
Yeni elaynerə keçdikdə ön dişlərdə və ya bir-iki dişin üzərində kiçik boşluq görmək tez-tez rast gəlinən haldır; elayner dişi hələ yeni mövqeyə daşımayıb. Lakin boşluq bir neçə gün ərzində bağlanmırsa, dişlər plandan geri qalır deməkdir. Səbəbləri adətən natamam istifadə (gündə 20 saatdan az), növbəti elaynerə erkən keçmək, chewie istifadə etməmək və ya həmin dişin hərəkətinin gözləniləndən yavaş olmasıdır.
Nə etməli:
- Chewie (elayneri yerinə oturdan silikon rulon) ilə boşluq olan nahiyədə gündə bir neçə dəfə 3–5 dəqiqə çeynəyin.
- Elayneri gündə 22 saata yaxın taxın; istifadədə çatışmazlıq varsa, onu aradan qaldırın.
- İki-üç gün ərzində düzəlməzsə, əvvəlki elaynerə qayıdın və həmin elayneri bir neçə gün də istifadə edin.
- Boşluq bir həftədən çox davam edirsə və ya birdən çox dişdə müşahidə olunursa, klinikaya zəng edin. Həkim elaynerlərin dəyişmə intervalını uzada, yeni ölçü alaraq düzəliş seriyası planlaşdıra bilər.
Yerinə oturmayan elayneri zorla taxmağa davam etmək dişləri yanlış istiqamətə yönəldir; problemi erkən bildirmək müalicə müddətini qoruyur.
Elayner dilimi və ya diş ətimi kəsir
Elaynerin kənarları diş əti xəttinə görə kəsilir; bəzən bir nahiyədə bir neçə millimetr uzun qalır və ya kəsik kənarı iti olur. Bu, dildə, dodağın daxilində və ya diş ətində kiçik yaralara və həssaslığa səbəb ola bilər. Ataşmanların dili narahat etməsi isə adətən bir həftə ərzində keçən uyğunlaşma prosesidir.
Nə etməli:
- Narahat edən kənarı təmiz dırnaq mişarı və ya incə zımpara ilə çox ehtiyatla yumrulaşdırın; həddindən artıq qısaltmayın, elaynerin oturması pozulur.
- Yaralı nahiyəyə aptekdən alınan ağızdaxili qoruyucu gel və ya ortodontik mum çəkilə bilər.
- Duzlu ilıq su ilə qarqara sağalmanı sürətləndirir.
- Kənar bir neçə elaynerdə eyni yeri kəsirsə, klinikaya göstərin; həkim elayneri düzəldir və ya sonrakı elaynerlər üçün istehsalçı ilə kəsik xəttini yeniləyə bilər.
Diş ətinin qanaması və ya şişkinlik kəsik deyil, iltihab əlaməti ola bilər; bu hal klinikaya bildirilməlidir.
Elayner sındı və ya çatladı
Sınma adətən elayneri ön dişlərdən çəkərək çıxarmaqdan, elayner taxılı ikən dişləməkdən, diş sıxmaqdan və ya elayneri cibə qoymaqdan qaynaqlanır. Kiçik çatlar elaynerin oturmasına təsir etməyə bilər; böyük sınıqlar isə elaynerin qüvvə tətbiq etməsini pozur.
Nə etməli:
- Kiçik çat varsa və elayner tam oturursa, istifadəni davam etdirin, klinikaya xəbər verin.
- Elayner iki hissəyə ayrılıbsa və ya bir hissəsi qopubsa, istifadə etməyin. Əvvəlki elayneri taxın və klinikaya zəng edin. Həkim planın gedişatına görə növbəti elaynerə keçməyinizə icazə verə və ya yeni elayner sifariş edə bilər.
- Elayneri yapışqanla təmir etməyə çalışmayın; yapışqanlar ağız üçün təhlükəsiz deyil və elaynerin formasını pozur.
Sınmanın qarşısını almaq üçün elayneri həmişə arxa dişlərdən başlayaraq çıxarın və qutusunda daşıyın.
Elayner itdi
İtən elayner adətən salfetə bükülüb restoranda unudulan elayner kimi başlayır. Elayneri qutusuna qoymaq vərdişi bu problemin böyük hissəsinin qarşısını alır.
Nə etməli:
- Əvvəlki elayneri taxın. Beləliklə dişlər geri sürüşmür.
- Dərhal klinikaya zəng edin. Həkim dişlərin vəziyyətinə görə növbəti elaynerə erkən keçməyinizə icazə verə və ya itən elaynerin yenisini sifariş edə bilər.
- Elaynersiz gözləməyin: bir neçə gün elaynersiz qalmaq dişlərin geri sürüşməsinə, növbəti elaynerin oturmamasına səbəb olur.
- Ehtiyat elayneriniz yoxdursa və səfərdəsinizsə, ən qısa müddətdə klinika ilə əlaqə saxlayın; bəzi sistemlərdə əlavə elayner ödənişli ola bilər, bunu əvvəlcədən öyrənmək faydalıdır.
Elayner saraldı və ya tutqunlaşdı
Saralma rəngli içkilər, siqaret və qeyri-kafi təmizlikdən qaynaqlanır; tutqunlaşma isə adətən diş məcunu və ya sərt fırça istifadəsi ilə bağlı mikro cızıqlardır. Hər iki hal müalicəni ləngitmir; elaynerlər 7–14 gündən bir dəyişdirildiyi üçün yeni elayner təmiz başlayır. Həll yolu elayner taxılı olarkən yalnız su içmək, səhər və axşam maye sabunla fırçalamaq və həftədə iki-üç dəfə təmizləyici tablet istifadə etməkdir. Ətraflı qayda şəffaf elayner necə təmizlənir səhifəsindədir.
Elayner iy verir
İy elaynerin səthində yığılan bakterial təbəqənin əlamətidir. Yeməkdən sonra dişləri fırçalamadan elayneri taxmaq, elayneri salfetə bükmək və dilin təmizlənməsinə diqqət yetirməmək iyi artırır. Elayneri maye sabunla fırçalamaq, təmizləyici tabletdə saxlamaq, hər yeməkdən sonra dişləri və dili fırçalamaq iyi aradan qaldırır. İy diş ətinin qanaması və ya dişlərin həssaslığı ilə birlikdədirsə, diş əti iltihabı ola bilər; bu halda həkiminizə müraciət edin.
Nitqim dəyişdi, pəltək danışıram
Elayner dil ilə dişlər arasındakı boşluğu azaltdığı üçün ilk günlərdə s, ş, z kimi səslər dəyişə və tüpürcək artıra bilər. Bu müvəqqəti uyğunlaşma prosesidir; insanların əksəriyyəti 3–7 gün ərzində öyrəşir. Səsli kitab oxumaq, telefonla danışmaq və elayneri çıxarmadan danışmağa davam etmək uyğunlaşmanı sürətləndirir. Elayneri tez-tez çıxarmaq uyğunlaşmanı ləngidir. İki həftədən çox davam edən nəzərəçarpan nitq problemi varsa, elayner kənarlarının çox uzun olub-olmadığı klinikada yoxlanıla bilər.
Dişlərim ağrıyır
Yeni elayner taxıldıqda 2–3 gün davam edən təzyiq və həssaslıq hissi normaldır; qüvvənin dişə ötürüldüyünü göstərir. Bu hiss xüsusilə dişləyərkən duyulur və sonrakı elaynerlərdə azalır. Yeni elaynerə gecə keçmək ilk saatları yüngülləşdirir. Ehtiyac olduqda həkiminizin uyğun bildiyi ağrıkəsici istifadə oluna bilər; dərman seçimi üçün həkiminizə və ya əczaçınıza müraciət edin.
Klinikaya zəng etməyinizi tələb edən ağrı əlamətləri:
- Tək bir dişdə zoqquldayan, isti və soyuqla artan ağrı (kariyes və ya sinir problemi ola bilər)
- Dişdə nəzərəçarpan laxlama
- Diş ətində şişkinlik, qanama, irin
- Çənə oynağında ağrı, çənənin kilidlənməsi və ya ağzı açmaqda çətinlik
- Bir həftədən çox davam edən və azalmayan ağrı
Ataşman qopdu
Ataşmanın (diş səthinə yapışdırılan diş rəngində kompozit çıxıntı) qopması müalicəni dayandırmır, lakin həmin dişin planlaşdırılan hərəkətini ləngidə bilər. Elayneri istifadə etməyə davam edin və klinikaya bildirin; ataşman ən qısa müddətdə və ya növbəti qəbulda yenidən yapışdırılır. Birdən çox ataşman qopubsa, daha tez qəbul istəməyiniz məqsədəuyğundur.
Diş ətinin çəkilməsi və həssaslıq
Şəffaf elayner müalicəsi diş ətini birbaşa çəkmir; lakin zəif diş əti toxuması olan pasiyentlərdə diş hərəkəti mövcud çəkilməni daha nəzərəçarpan edə bilər. Diş ətinin qızarması və qanama isə adətən elaynerin altında yığılan bakterial ərpdən qaynaqlanır. Fırçalamağı və diş sapını təxirə salmayın; qanama davam edirsə, diş daşının təmizlənməsi üçün həkiminizə müraciət edin. Diş əti sağlamlığı müalicəyə başlamazdan əvvəl qiymətləndirilməli olan məsələlərdən biridir; təfərrüatlar şəffaf elayner kimlər üçün uyğundur səhifəsindədir.
Nə vaxt klinikaya zəng etməlisiniz?
- Elayner iki-üç gündən çoxdur ki, yerinə oturmursa
- Elayner sınıbsa və ya itibsə
- Kəsən kənar evdə düzəlməyibsə
- Dişdə laxlama, diş ətində şişkinlik və ya irin varsa
- Şiddətli və ya bir həftədən çox davam edən ağrı varsa
- Ataşman qopubsa
- Diş həkimi tərəfindən plomb, örtük və ya diş çəkilməsi kimi dişin formasını dəyişən prosedur planlaşdırılıbsa
Problemlərin əksəriyyəti erkən bildirildikdə kiçik tənzimləmə ilə həll olunur; gec bildirildikdə isə düzəliş seriyası və əlavə müddət tələb edə bilər. Müalicənin ümumi gedişatı üçün şəffaf elayner müalicəsi necə aparılır, həftələrə görə tipik təcrübə üçün isə şəffaf elayner istifadə edənlər səhifəsinə baxa bilərsiniz. Hansı əlamətin nə demək olduğuna və nə edilməli olduğuna müayinədə həkiminiz qərar verir.