Dişarası fırça nədir? Düzgün ölçünün seçilməsi və istifadəsi

Qısa cavab: Dişarası fırça dişlər arasındakı ərp və qida qalıqlarını təmizləmək üçün istifadə olunan kiçik, nazik məftilli fırçadır. Diş aralıqları kifayət qədər açıq olan nahiyələrdə ərpi diş sapına nisbətən adətən daha təsirli təmizləyir. Düzgün ölçü aralığa zorlamadan, lakin boşluqda oynamadan daxil olan fırçadır. Gündə bir dəfə, fırlatmadan irəli-geri hərəkətlə istifadə edilməsi tövsiyə olunur.

Diş fırçası dişlərin ön, arxa və çeynəmə səthlərini təmizləməkdə təsirlidir; lakin dişlərin bir-birinə baxan səthlərinə və diş aralarına çox vaxt çata bilmir. Kariesin və diş əti xəstəliklərinin mühüm hissəsi məhz bu nahiyələrdə başlayır. Dişarası fırça dişlər arasındakı ərp və qida qalıqlarını təmizləmək üçün hazırlanmış kiçik, silindrik və ya konusvari fırçadır. Bu yazıda dişarası fırçanın nə olduğunu, diş sapından fərqini, düzgün ölçünün necə seçildiyini, addım-addım istifadəsini və kimlər üçün xüsusilə vacib olduğunu izah edirik.

Dişarası fırça nədir?

Dişarası fırça nazik metal məftil ətrafına düzülmüş neylon tüklərdən ibarət olan və diş aralarına salınaraq bu nahiyədəki bakterial ərpi mexaniki olaraq təmizləyən ağız qulluğu vasitəsidir. İnterdental fırça kimi də tanınır. Adətən dəstəyə taxılan, dəyişdirilə bilən başlıqlı və ya bir hissəli şəkildə satılır.

Fırçalar müxtəlif forma və qalınlıqda istehsal olunur:

• Silindrik fırçalar: Tüklər başdan-başa eyni uzunluqdadır; diş aralığı boyunca bərabər təmizlik təmin edir.
• Konusvari fırçalar: Uca doğru nazikləşir; müxtəlif enli aralıqlara uyğunlaşa bilər, lakin geniş aralıqlarda səthlərə təmas daha az ola bilər.
• Bucaqlı dəstəkli fırçalar: Arxa dişlərə çatmağı asanlaşdırır.
• Rezin uclu çubuqlar: Metal məftil əvəzinə elastik gövdəyə malikdir; çox dar aralıqlarda və ya həssas diş ətlərində üstünlük verilə bilər, lakin ərpi təmizləmə effektivliyi klassik fırçalardan fərqli ola bilər.

Bir çox istehsalçı fırça ölçülərini rəng kodları ilə fərqləndirir. Lakin rənglər markadan markaya dəyişdiyi üçün seçimdə rəngi deyil, fırçanın keçə bildiyi aralığın diametrini əsas götürmək lazımdır.

Dişarası fırçanın diş sapından fərqi nədir?

Dişarası fırça diş aralıqları kifayət qədər açıq olan nahiyələrdə tükləri sayəsində girintili-çıxıntılı səthlərə daha yaxşı toxunaraq ərpi adətən diş sapına nisbətən daha təsirli şəkildə təmizləyir; diş sapı isə dişlərin bir-birinə sıx toxunduğu dar aralıqlarda daha uyğundur. Buna görə iki vasitə bir-birinin rəqibi deyil, fərqli vəziyyətlər üçün vasitələrdir.

• Səthlə təmas: Diş sapı düz səth kimi işləyir və dişin batıq sahələrinə çətin çatır. Fırça tükləri isə bu çökəkliklərə yayıla bilir.
• İstifadə rahatlığı: Bir çox insan, xüsusilə arxa dişlərdə, fırçanı diş sapına nisbətən daha asan istifadə edir. Bu da müntəzəm istifadə vərdişini dəstəkləyir.
• Dar aralıqlar: Dişlərin sıx toxunduğu və fırçanın daxil olmadığı yerlərdə diş sapına üstünlük verilməlidir. Fırçanı zorla salmağa çalışmaq diş ətinə zərər verə bilər.
• Protez və aparat ətrafı: Körpü altları, implant ətrafı və breketlərin altı kimi nahiyələrdə fırçalar çox vaxt daha praktikdir.

Bir çox insanda daha uğurlu nəticə açıq aralıqlarda dişarası fırçanın, dar aralıqlarda isə diş sapının istifadə olunduğu qarışıq qayda ilə əldə edilir. Hansı aralıqda hansının istifadə ediləcəyini stomatoloqunuz ağzınızda bir-bir göstərə bilər.

Dişarası fırçada düzgün ölçü necə seçilir?

Düzgün dişarası fırça diş aralığına zorlamadan, lakin boşluqda oynamayacaq şəkildə, tükləri hər iki dişin səthinə toxunaraq daxil ola bilən fırçadır. Çox nazik fırça səthlərə toxunmadan keçir və təmizləmir; çox qalın fırça isə diş ətini zədələyə və ya məftilin əyilməsinə səbəb ola bilər.

Ölçü seçərkən aşağıdakı məqamlar yol göstərir:

1. Həkimdən və ya diş gigiyenistindən ölçü istəyin: Ağız daxilində müxtəlif fırçalar sınanaraq hər aralıq üçün uyğun ölçü müəyyən edilə bilər.
2. Bir ölçüyə bağlı qalmayın: Ön dişlərdəki aralıqlar adətən arxa dişlərdəkindən daha dar olur. Əksər insanlar iki və ya üç fərqli ölçüyə ehtiyac duyur.
3. Yüngül müqavimət axtarın: Fırça daxil olarkən çox yüngül sürtünmə hiss etməlisiniz. Heç müqavimət yoxdursa, bir böyük ölçünü sınayın; içəri girmirsə, bir kiçik ölçüyə keçin.
4. Zamanla yenidən qiymətləndirin: Diş əti iltihabı geriləyib azaldıqca və ya ortodontik müalicə irəlilədikcə aralıqların eni dəyişə bilər.

Fırçanın məftili diş arasına daxil olarkən əyilirsə və ya tüklər ilk bir neçə istifadədə dağılırsa, böyük ehtimalla ölçü böyükdür və ya daxiletmə bucağı səhvdir.

Dişarası fırça necə istifadə olunur? İstifadə addımları

Dişarası fırça gündə ən azı bir dəfə, fırçanı diş əti səviyyəsindən diş aralığına ehmalca salıb bir neçə dəfə irəli-geri hərəkət etdirərək istifadə olunur. Addımlar belədir:

1. Uyğun ölçünü seçin və lazım olduqda fırçanın ucunu yüngülcə əyərək arxa dişlərə çatmağı asanlaşdırın. Bəzi fırçalar əyilmək üçün uyğun deyil; istifadə təlimatını yoxlayın.
2. Diş əti səviyyəsinə yerləşdirin: Fırçanı diş aralığının aşağı hissəsinə, diş əti üçbucağının bir az üzərinə yerləşdirin.
3. Ehmalca salın: Fırçanı üfüqi və ya yüngül bucaq altında, zorlamadan aralığa yerləşdirin.
4. İrəli-geri hərəkət etdirin: Fırçanı aralıqda iki-üç dəfə irəli-geri hərəkət etdirin. Fırlatmayın; fırlatma məftilin qırılmasına səbəb ola bilər.
5. Yaxalayın: Hər bir neçə aralıqdan sonra fırçanı su ilə yaxalayaraq yığılmış qalıqları təmizləyin.
6. Ardıcıllıqla irəliləyin: Heç bir aralığı buraxmamaq üçün üst çənədə sağdan sola, alt çənədə soldan sağa kimi sabit ardıcıllığa əməl edin.
7. İstifadədən sonra: Fırçanı yuyub havada qurumağa qoyun; tükləri dağıldıqda və ya məftil əyildikdə yenisi ilə əvəz edin.

İlk günlərdə diş ətlərində yüngül qanaxma olması əsasən nahiyədə toplanmış ərpin yaratdığı iltihabın əlamətidir və müntəzəm istifadə ilə adətən bir-iki həftə ərzində azalır. Qanaxma davam edirsə və ya ağrı müşayiət edirsə, stomatoloqunuza müraciət edin. Fırçanı diş pastası ilə birlikdə istifadə etmək çox vaxt lazım deyil; lakin həkim tövsiyə edərsə, flüoridli gel və ya pasta ilə də istifadə oluna bilər.

Dişarası fırçanı kimlər mütləq istifadə etməlidir?

Dişarası fırça diş araları açıq olan hər kəs üçün faydalı olmaqla yanaşı, diş əti xəstəliyi keçirən, ortodontik müalicə alan, körpü və ya implantı olan şəxslər üçün ağız qulluğunun ayrılmaz hissəsidir.

• Diş əti xəstəliyi keçmişi olanlar: Diş ətinin çəkilməsi və ya sümük itkisi səbəbindən genişlənmiş aralıqlar diş fırçasının çata bilmədiyi ərp yığılma sahələridir.
• Sabit breket sistemi istifadə edənlər: Breketlərin və məftilin altı nazik fırçalarla daha asan təmizlənir.
• Körpüsü olanlar: Körpünün gövdəsi ilə diş əti arasındakı nahiyə fırça və xüsusi diş sapları ilə müntəzəm təmizlənməlidir.
• İmplantı olanlar: İmplant ətrafındakı diş əti iltihabı müalicənin uzunömürlülüyü üçün mühüm riskdir; implantlar üçün örtüklü məftilli fırçalara üstünlük verilə bilər.
• Diş arası boşluqları olanlar: Qidanın sıxışdığı və qoxuya səbəb olduğu aralıqlar fırça ilə təsirli şəkildə təmizlənə bilər.

Şəffaf elayner istifadə edənlər üçün də dişarası təmizlik xüsusi əhəmiyyət daşıyır; elayner taxılı olarkən diş aralarında qalan qalıqlar elayner ilə diş arasında qapanıb qalaraq karies riskini artıra bilər. Həm dişlərin, həm də elaynerlərin gündəlik qulluğuna dair tövsiyələri şəffaf elaynerlər necə təmizlənir yazımızda tapa bilərsiniz.

Dişarası qulluq üçün nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Hansı ölçüdən istifadə edəcəyinizdən əmin deyilsinizsə, diş aralarınızda tez-tez qida sıxışırsa və ya diş ətləriniz fırçalayarkən müntəzəm qanayırsa, nəzarət müayinəsində sizə uyğun dişarası təmizlik qaydasını birlikdə müəyyən edə bilərik. Çankaya rayonunun Oran məhəlləsindəki poliklinikamızda diş ətinizin vəziyyəti qiymətləndirilir, lazım olduqda peşəkar təmizlik aparılır və hər diş aralığı üçün hansı vasitənin daha uyğun olduğu ağız daxilində göstərilir.

Tez-tez verilən suallar

Dişarası fırça diş aralarını açırmı?

Düzgün ölçüdə və ehmalca istifadə olunan dişarası fırça diş aralarını açmır. İstifadədən sonra iltihablı diş əti sağalıb sıxlaşdıqda aralıqlar bir qədər daha nəzərəçarpan görünə bilər. Çox qalın fırçanı zorla istifadə etmək isə diş ətinə zərər verə bilər.

Dişarası fırça hansı tezliklə dəyişdirilməlidir?

Tüklər dağıldıqda, yastılaşdıqda və ya metal məftil əyildikdə fırça dəyişdirilməlidir. İstifadə intensivliyindən asılı olaraq bu müddət adətən bir neçə gündən bir-iki həftəyə qədərdir. Hər istifadədən sonra yuyulub qurumağa qoyulması fırçanın ömrünü uzadır.

Dişarası fırça istifadə edərkən qanaxma normaldırmı?

İlk günlərdə müşahidə olunan yüngül qanaxma əsasən diş əti iltihabı ilə bağlıdır və müntəzəm istifadə ilə adətən bir-iki həftə ərzində azalır. Qanaxma davam edirsə, ağrı və ya şişkinlik müşayiət edirsə, stomatoloqa müraciət etmək lazımdır.

Dişarası fırça diş sapını əvəz edirmi?

Açıq diş aralıqlarında dişarası fırça diş sapına nisbətən çox vaxt daha təsirlidir. Lakin dişlərin sıx toxunduğu dar aralıqlarda diş sapı lazımdır. Bir çox insan üçün iki vasitənin birlikdə istifadə olunduğu qayda ən uyğun seçimdir.