მოკლე პასუხი: იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი ყბის ძვალში დასმულ იმპლანტებზე მიმაგრებული ხელოვნური კბილი ან კბილთა რიგია. ფიქსირებული პროთეზები იმპლანტებზე ან ეწებება (ცემენტირებული), ან ხრახნით მაგრდება და მხოლოდ ექიმს შეუძლია მისი მოხსნა. მოსახსნელი პროთეზები (ოვერდენჩერი) კი იმპლანტებზე დამაკავშირებელი ნაწილებით ჯდება და პაციენტი თავად იხსნის და იკეთებს. არჩევანი იმპლანტების რაოდენობის, ძვლის მდგომარეობის, ესთეტიკური მოლოდინებისა და მოვლის ჩვევების მიხედვით კეთდება.
იმპლანტით მკურნალობა ხშირად ერთ ეტაპად წარმოგვიდგება, სინამდვილეში კი ორი ძირითადი ნაწილისგან შედგება: ყბის ძვალში დასმული იმპლანტისა და ამ იმპლანტზე გაკეთებული პროთეზისგან. პირის ღრუში ხილული, ღეჭვასა და მეტყველებაში მონაწილე ნაწილი პროთეზია. იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზების ვარიანტები ნაკლული კბილების რაოდენობის, ძვლის მდგომარეობის, ესთეტიკური მოლოდინებისა და პაციენტის მოვლის ჩვევების მიხედვით განსხვავდება. ამ სტატიაში გიყვებით, რა არის იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი, რა განსხვავებაა ფიქსირებულ (ცემენტირებულ და ხრახნიან) და მოსახსნელ ვარიანტებს შორის, რომელი პროთეზი ვის შეიძლება უფრო შეეფერებოდეს და რა უნდა ვიცოდეთ მოვლისა და ექსპლუატაციის ვადის შესახებ.
რა არის იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი?
იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი არის ძვალთან შერწყმულ ტიტანის ან ცირკონის იმპლანტებზე მიმაგრებული ხელოვნური კბილი ან კბილთა რიგი, რომელიც ნაკლული კბილების ადგილს იკავებს. იმპლანტი ბუნებრივი კბილის ფესვის ადგილს იკავებს; პროთეზი კი გვირგვინის, ანუ პირის ღრუში ხილული კბილის ნაწილის ადგილს. ორივეს შორის კავშირს „აბატმენტად“ წოდებული შუალედური ნაწილი უზრუნველყოფს.
იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზები მოცულობის მიხედვით შემდეგნაირად შეიძლება დაჯგუფდეს: ერთი ნაკლული კბილისთვის გაკეთებული იმპლანტზე დამაგრებული გვირგვინი, რამდენიმე მეზობელი კბილის ნაკლებობისას ორ ან მეტ იმპლანტზე დამაგრებული ხიდი და ყველა კბილის არარსებობისას ყბებზე გამოყენებული სრული რკალის პროთეზები. დამაგრების ფორმის მიხედვით კი ორ ძირითად ჯგუფად იყოფა: ფიქსირებული და მოსახსნელი.
პროთეზის ეტაპზე იმპლანტების ძვალთან შერწყმის (ოსეოინტეგრაციის) დასრულების შემდეგ გადადიან. ეს ვადა ძვლის ხარისხისა და იმპლანტის დასმის არეს მიხედვით, როგორც წესი, 2-6 თვეა. შესაფერის შემთხვევებში იმპლანტის დასმის დღესვე დროებითი პროთეზის დასმა შეიძლება; თუმცა ამ გადაწყვეტილებას იმპლანტის საწყისი სტაბილურობის მიხედვით ექიმი იღებს.
ფიქსირებული პროთეზები: რა განსხვავებაა ცემენტირებულ და ხრახნიან პროთეზს შორის?
ფიქსირებული პროთეზები პირის ღრუში მუდმივად რჩება და პაციენტს მათი მოხსნა არ შეუძლია; იმპლანტებზე ან ეწებება (ცემენტირებული), ან ხრახნით (ხრახნიანი) მაგრდება. ორივე მეთოდს თავისი უპირატესობები და შეზღუდვები აქვს.
ცემენტირებული (დამაწებებელი) პროთეზები
აბატმენტის იმპლანტზე დახრახნვის შემდეგ გვირგვინი ან ხიდი, ბუნებრივ კბილზე გაკეთებული გვირგვინების მსგავსად, სპეციალური წებოთი აბატმენტზე მაგრდება. ზედაპირზე ხრახნის შესასვლელი არ აქვს, ამიტომ განსაკუთრებით წინა არეში ესთეტიკური თვალსაზრისით უპირატესი შეიძლება იყოს. თუმცა დამაგრებისას ჭარბი ცემენტის ღრძილის ქვეშ დარჩენამ იმპლანტის გარშემო ანთება (პერიიმპლანტიტი) შეიძლება გამოიწვიოს; ამიტომ ფრთხილ მუშაობას საჭიროებს. საჭიროების შემთხვევაში მისი მოხსნა ხრახნიან პროთეზებთან შედარებით უფრო რთულია.
ხრახნიანი პროთეზები
გვირგვინი ან ხიდი პროთეზის შიგნიდან გამავალი ხრახნით უშუალოდ იმპლანტზე ან აბატმენტზე მაგრდება. ხრახნის შესასვლელი საღეჭი ზედაპირიდან ან კბილის შიდა მხრიდან იხსნება და კბილის ფერის შემავსებელი მასალით იხურება. მისი უმთავრესი უპირატესობა ისაა, რომ კონტროლის, წმენდის ან შეკეთების საჭიროებისას ექიმს ხრახნის გახსნით პროთეზის მარტივად მოხსნა შეუძლია. ცემენტი რომ არ გამოიყენება, ცემენტის ნარჩენებით გამოწვეული ანთების რისკი ქრება. სრული რკალის ფიქსირებულ პროთეზებსა და რამდენიმე იმპლანტიან ხიდებში დღეს ხშირად ამჯობინებენ. ზოგ შემთხვევაში ხრახნის მოშვების მსგავსი მცირე მექანიკური პრობლემები შეიძლება გამოვლინდეს; ისინი საკონტროლო ვიზიტებზე მარტივად სწორდება.
რა არის მოსახსნელი პროთეზები იმპლანტებზე (ოვერდენჩერი)?
მოსახსნელი პროთეზი იმპლანტებზე, ანუ ოვერდენჩერი, არის პროთეზი, რომელიც ყველა კბილის არარსებობისას ორ ან მეტ იმპლანტზე დამაკავშირებელი ნაწილებით ჯდება და რომლის ჩაცმა-მოხსნაც პაციენტს თავად შეუძლია. გარეგნულად კლასიკურ ხელოვნურ კბილებს ჰგავს; თუმცა იმპლანტებზე მაგრდება, ამიტომ ბევრად უფრო მყარად დგას.
დამაგრების სისტემები განსხვავებულია: ბურთულა თავიანი (ბურთულისებრი) ატაჩმენტები, მაგნიტური ან დამჭერი თავსახურიანი სისტემები და იმპლანტების ერთმანეთთან დამაკავშირებელ ბარზე დაყრდნობილი პროთეზები მათგან ზოგიერთია. განსაკუთრებით ქვედა ყბაზე, რადგან კლასიკური სრული პროთეზის დამჭერობა შეზღუდულია, ორ იმპლანტზე გაკეთებული ოვერდენჩერი პროთეზის მოძრაობისა და საკვების პროთეზის ქვეშ მოხვედრის მსგავს პრობლემებს საგრძნობლად ამცირებს. ზედა ყბაზე ჩვეულებრივ უფრო მეტი იმპლანტია საჭირო და შესაფერის შემთხვევებში პროთეზის ისეთი დიზაინით დამზადებაცაა შესაძლებელი, რომელიც სასას ნაკლებად ფარავს.
ოვერდენჩერის უპირატესობებია: შედარებით ნაკლებ იმპლანტზე გამოყენების შესაძლებლობა, ძვლის დიდი დანაკარგის შემთხვევაში ტუჩისა და ლოყის მხარდაჭერის უზრუნველყოფა და მარტივი წმენდა. ფიქსირებულ პროთეზებთან შედარებით ღეჭვის შეგრძნება ოდნავ განსხვავებულია, დამაკავშირებელი ნაწილების დამჭერი ელემენტები კი გარკვეული პერიოდულობით უნდა განახლდეს.
რომელი იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი ვის ერგება?
რომელი პროთეზია შესაფერისი, განისაზღვრება ნაკლული კბილების რაოდენობის, ძვლის რაოდენობისა და ხარისხის, დასასმელი იმპლანტების რაოდენობის, ღიმილის ხაზის, ზოგადი ჯანმრთელობისა და პაციენტის მოლოდინების ერთობლივი შეფასებით. ზოგადი სურათის დასახატად:
- ერთი კბილის ნაკლებობა: უმეტესად ერთ იმპლანტზე ხრახნიანი ან ცემენტირებული გვირგვინი კეთდება.
- რამდენიმე მეზობელი კბილის ნაკლებობა: თითოეული ნაკლული კბილისთვის ცალკე იმპლანტის ნაცვლად ორ-სამ იმპლანტზე დამაგრებული ხიდის დაგეგმვა შეიძლება.
- ყველა კბილის ნაკლებობა, საკმარისი ძვლის მქონე ყბები: ოთხ-ექვს ან მეტ იმპლანტზე ფიქსირებული სრული რკალის პროთეზი შეიძლება იყოს ვარიანტი.
- ძვლის მძიმე დაკარგვის მქონე ან უფრო ნაკლები რაოდენობის იმპლანტის მსურველები: ოვერდენჩერი კარგი ალტერნატივა შეიძლება იყოს; ტუჩის მხარდაჭერას პროთეზის აკრილის ნაწილი უზრუნველყოფს.
- შეზღუდული ხელის მოხერხებულობის მქონე პირები: წმენდის სიმარტივის თვალსაზრისით წინა პლანზე მოსახსნელი პროთეზები ან ადვილად გასაწმენდად დაპროექტებული ფიქსირებული პროთეზები შეიძლება წამოიწიოს.
თუ ნაკლული კბილების გამო მეზობელი კბილები გადახრილი ან გადაადგილებულია, იმპლანტამდე ორთოდონტიული მკურნალობით შესაფერისი სივრცის გახსნის საკითხიც შეიძლება დადგეს. ჩვენს კლინიკაში ამგვარ შემთხვევებში ორთოდონტიისა და პროთეზირების დაგეგმვა ერთად ტარდება.
როგორ მიმდინარეობს მკურნალობის პროცესი?
იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზის პროცესი გასინჯვითა და დაგეგმვით იწყება და, როგორც წესი, რამდენიმე ეტაპად სრულდება:
- გასინჯვა და გამოსახულებები: პანორამული რენტგენით და საჭიროების შემთხვევაში სამგანზომილებიანი ტომოგრაფიით ფასდება ძვლის რაოდენობა და ანატომიური სტრუქტურები.
- დაგეგმვა: განისაზღვრება იმპლანტების რაოდენობა, მდებარეობა და პროთეზის ტიპი; საფასურის შესახებ ინფორმაცია გასინჯვისა და დაგეგმვის შემდეგ წერილობით გეცნობებათ.
- იმპლანტის ქირურგია: იმპლანტები ადგილობრივი ანესთეზიით ძვალში ისმება.
- გამოჯანმრთელების პერიოდი: ძვალთან შერწყმას ელოდებიან; ამ დროს დროებითი პროთეზის გამოყენება შეიძლება.
- ანაბეჭდი და მოზომვა: ციფრული სკანირებით ან ანაბეჭდით პროთეზის მოდელი მზადდება, ფერისა და მორგების მოზომვა ტარდება.
- გადაცემა: პროთეზი თავის ადგილას ისმება, თანკბილვა მოწმდება და მოვლის ინსტრუქციები გადაიცემა.
როგორი უნდა იყოს იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზის მოვლა და ვადა?
იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზების მრავალი წლის განმავლობაში უპრობლემოდ გამოყენება დიდწილად ყოველდღიურ მოვლასა და რეგულარულ კონტროლზეა დამოკიდებული. იმპლანტი არ ლპება, თუმცა მის გარშემო ღრძილსა და ძვალში ანთება შეიძლება განვითარდეს; ეს მდგომარეობა მკურნალობის გარეშე იმპლანტის დაკარგვამდე შეიძლება მივიდეს.
- ფიქსირებული პროთეზების ქვედა მხარე და იმპლანტების გარშემო არე კბილთაშორისი ჯაგრისებით, ირიგატორით ან სპეციალური კბილის ძაფებით ყოველდღე უნდა გაიწმინდოს.
- მოსახსნელი პროთეზები ყოველდღე უნდა მოიხსნას და გაიხეხოს, დამაკავშირებელი ნაწილების გარშემო არეც უნდა გაიწმინდოს.
- თუ კბილების შეკვრა ან კრაჭუნის ჩვევა არსებობს, პროთეზის დასაცავად ღამის კაპა შეიძლება გირჩიონ.
- თამბაქოს მიტოვება რეკომენდებულია, რადგან ის იმპლანტის გარშემო ანთების რისკს ზრდის.
- როგორც წესი, 6-12 თვეში ერთხელ კონტროლი და პროფესიული წმენდა უნდა ჩატარდეს.
რეგულარული მოვლის შემთხვევაში იმპლანტებმა მრავალი წელი შეიძლება იმუშაოს; მათზე დამაგრებული პროთეზები კი დროთა განმავლობაში ცვეთის, ფაიფურის ბზარისა თუ დამჭერი ნაწილების გაცვეთის გამო განახლებას ან შეკეთებას შეიძლება საჭიროებდეს. თქვენთვის საინტერესო სხვა საკითხებისთვის შეგიძლიათ ჩვენი ხშირად დასმული კითხვების გვერდი გადაათვალიეროთ.
იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზისთვის როდის უნდა გაიაროთ შეფასება ანკარაში?
თუ ნაკლული კბილების გამო ღეჭვა გიძნელდებათ, არსებული ხელოვნური კბილი მოძრაობს ან იმპლანტებზე დამაგრებულ პროთეზში მოძრაობას, გატეხვას ან ღრძილის ჩივილს შეამჩნევთ, შეფასების გავლა გირჩევთ. სავაჭრო ცენტრ Panora-ს მახლობლად, Park Oran Ofis-ში მდებარე ჩვენს კლინიკაში თქვენი ძვლის მდგომარეობა და მოლოდინები ერთად ფასდება და შესაფერისი იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზის ვარიანტები დაწვრილებით განგიმარტებათ.
ხშირად დასმული კითხვები
ხრახნიანი პროთეზი უკეთესია თუ ცემენტირებული?
ორივე მეთოდს საკუთარი უპირატესობები აქვს და არჩევანი შემთხვევის მიხედვით კეთდება. ხრახნიანი პროთეზები საჭიროებისას მარტივად იხსნება და ცემენტის ნარჩენის რისკს არ შეიცავს. ცემენტირებული პროთეზები კი წინა არეში ზოგიერთ შემთხვევაში ესთეტიკური თვალსაზრისით შეიძლება იყოს სასურველი.
უნდა მოიხსნას თუ არა მოსახსნელი იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი ღამით?
როგორც წესი, მოსახსნელი იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზების ღამით მოხსნა და გაწმენდა რეკომენდებულია. ეს ღრძილის ქსოვილებს დასვენების საშუალებას აძლევს და იმპლანტების გარშემო არეს სისუფთავეს უზრუნველყოფს. გამოყენების ზუსტ ინსტრუქციას თქვენი პროთეზის ტიპის მიხედვით ექიმი მოგცემთ.
რამდენ იმპლანტზე შეიძლება მთელი ყბის პროთეზის დამზადება?
ქვედა ყბაზე ორ იმპლანტზე მოსახსნელი პროთეზის დამზადება შეიძლება; ფიქსირებული სრული რკალის პროთეზებისთვის კი, როგორც წესი, ოთხიდან ექვს ან მეტ იმპლანტამდეა საჭირო. ზედა ყბაზე ძვლის აგებულების გამო უმეტესად უფრო მეტი იმპლანტი იგეგმება. ზუსტი რაოდენობა ძვლის მდგომარეობის მიხედვით განისაზღვრება.
რამდენ ხანს ძლებს იმპლანტზე დამაგრებული პროთეზი?
ექსპლუატაციის ვადა პირის ღრუს ჰიგიენაზე, ღეჭვის ძალებზე, კბილების შეკვრის ჩვევასა და რეგულარულ კონტროლზეა დამოკიდებული. კარგი მოვლით პროთეზები მრავალი წელი შეიძლება გამოიყენებოდეს, თუმცა დროთა განმავლობაში შეკეთება ან განახლება შეიძლება საჭირო გახდეს. კონკრეტული ვადის დასახელების ნაცვლად რეგულარული მეთვალყურეობა რეკომენდებულია.
