Sadece Kökü Kalan Diş Nasıl Çekilir? İşlem ve Sonrası

Kısa cevap: Ağızda kalan diş kökleri, içlerindeki bakteriler nedeniyle ağrı yapmadan apse, kist ve kemik kaybına yol açabilir. Kök sağlam ve yeterli uzunluktaysa kanal tedavisi ve kaplamayla korunabilir; aksi hâlde çekilmesi önerilir. Kökü kalan diş çekimi lokal anestezi altında, özel aletlerle ya da küçük bir cerrahi işlemle yapılır. Yerine implant, köprü veya protez değerlendirilebilir.

İleri derecede çürüyen ya da kırılan bir dişin taç kısmı zamanla tamamen kaybolabilir ve ağızda yalnızca çene kemiğinin içinde kalan kök parçası ya da parçaları kalır. Bu kökler çoğu zaman ağrı yapmadığı için uzun süre fark edilmeden ya da ertelenerek ağızda kalabilir. Oysa kökü kalan diş çekimi, ağız sağlığını korumak açısından çoğu durumda ertelenmemesi gereken bir işlemdir. Bu yazıda kök kalıntılarının neden sorun yaratabildiğini, çekimin nasıl yapıldığını, işlem sırasında ve sonrasında neler hissedilebileceğini ve çekilen kökün yerine hangi seçeneklerin düşünülebileceğini anlatıyoruz.

Kök kalıntısı neden tehlikeli?

Ağızda kalan kök kalıntıları, içlerindeki ölü sinir dokusu ve açık yüzeylerinde biriken bakteriler nedeniyle sessiz bir enfeksiyon kaynağı olabilir; bu enfeksiyon kök ucunda apse, kist ya da kemik kaybına yol açabilir. Kalıntının ağrı yapmaması, sorun olmadığı anlamına gelmez.

Kök kalıntılarının yol açabileceği başlıca sorunlar şunlardır:

• Kronik enfeksiyon: Kökün içindeki bakteriler kök ucundan çevre kemiğe yayılarak iltihabi lezyonlar oluşturabilir. Bu lezyonlar uzun süre belirti vermeden büyüyebilir.
• Apse ve şişlik: Vücut direncinin düştüğü bir dönemde sessiz enfeksiyon alevlenerek yüzde şişlik, ağrı ve ateşe neden olabilir.
• Kist oluşumu: Uzun süren iltihap, bazı durumlarda kök çevresinde kist gelişimine zemin hazırlayabilir.
• Kemik kaybı: İltihap, ileride implant gibi tedaviler için gereken kemik miktarını azaltabilir.
• Yumuşak doku tahrişi: Kökün keskin kenarları dile ve yanağa sürtünerek yaralara yol açabilir.
• Komşu dişlere etki: Kalıntı çevresinde biriken plak, komşu dişlerde çürük ve diş eti sorunlarını kolaylaştırabilir.
• Ağız kokusu: Kök çevresinde biriken artıklar ve enfeksiyon kalıcı ağız kokusuna katkıda bulunabilir.

Her kök çekilmek zorunda mı?

Her kök kalıntısı mutlaka çekilmez. Kökün boyu yeterli, çevresindeki kemik sağlıklı ve kök sağlam ise kanal tedavisi, kök içine yerleştirilen bir pivo ve üzerine yapılan kaplama ile dişin korunması mümkün olabilir. Bazı durumlarda dişin diş eti üzerinde kalan kısmını artırmak için küçük bir diş eti işlemi ya da kökün ortodontik olarak yukarı çekilmesi değerlendirilebilir. Çok derinde, sinir veya sinüs gibi önemli yapılara yakın, belirti vermeyen küçük kök parçalarında ise hekim, çekmek yerine düzenli röntgen takibini önerebilir. Bu kararlar muayene ve görüntüleme sonucunda verilir.

Kökü kalan diş çekimi nasıl yapılır?

Kökü kalan dişin çekimi lokal anestezi altında, kökün konumuna ve durumuna göre ya özel aletlerle doğrudan ya da diş etinin kaldırıldığı küçük bir cerrahi işlemle yapılır. Taç kısmı bulunmadığı için klasik bir diş çekimine göre biraz daha fazla planlama gerektirebilir.

1. Görüntüleme: Röntgen ile kökün uzunluğu, kaç parçadan oluştuğu, kemik içindeki konumu ve çevresindeki yapılarla ilişkisi değerlendirilir. Gerekli görülürse üç boyutlu tomografi istenebilir.
2. Anestezi: Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur; işleme ancak tam uyuşma sağlandıktan sonra başlanır.
3. Kökün gevşetilmesi: Kök ile kemik arasındaki bağ dokusu, elevatör adı verilen ince aletlerle yavaşça ayrılır.
4. Çıkarma: Kök, özel kök pensleriyle ya da elevatörlerle kontrollü hareketlerle çıkarılır.
5. Cerrahi yaklaşım (gerekirse): Kök kemiğin derininde, kırılgan ya da eğri ise diş eti küçük bir kesiyle kaldırılır, gerekirse çevresindeki kemikten çok az miktarda alınır. Birden fazla kökü olan azı dişlerinde kökler birbirinden ayrılarak tek tek çıkarılabilir.
6. Temizlik ve kapatma: Çekim boşluğundaki iltihaplı doku temizlenir; gerekirse dikiş atılır ve boşluğa kanamayı durdurmak için gazlı bez yerleştirilir.

Çekim süresi, kökün konumuna ve sayısına göre birkaç dakikadan daha uzun bir süreye kadar değişebilir. İleride implant planlanıyorsa, çekim boşluğuna kemik hacmini korumaya yönelik greft uygulaması da aynı seansta değerlendirilebilir.

Kök çekimi ağrılı mı?

Kök çekimi lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez; hissedilen şey çoğunlukla baskı ve itme hissidir. Anestezi etkisini gösterdikten sonra hekim, bölgenin tamamen uyuştuğundan emin olarak işleme başlar.

Bazı durumlar uyuşmayı zorlaştırabilir. Aktif ve şiddetli bir enfeksiyon varsa, iltihaplı dokunun asidik ortamı nedeniyle anestezik madde daha zor etki gösterebilir. Bu gibi durumlarda hekim önce enfeksiyonun kontrol altına alınmasını önerebilir ve çekimi birkaç gün sonraya planlayabilir. İşlem sırasında herhangi bir ağrı hissederseniz bunu hekiminize söylemeniz yeterlidir; ek anestezi uygulanabilir.

Anestezinin etkisi geçtikten sonra, özellikle cerrahi yaklaşım gereken çekimlerde, birkaç gün süren hassasiyet ve hafif şişlik beklenebilir. Bu dönemde hangi ağrı kesicinin uygun olduğunu hekiminiz size özel olarak belirtir. Dental kaygısı yüksek kişiler için çekim öncesinde bu durumu hekimle konuşmak, sürecin daha sakin geçmesine yardımcı olur.

Kök çekimi sonrası nelere dikkat edilmeli?

Kök çekiminden sonra en önemli hedef, çekim boşluğunda oluşan kan pıhtısını korumaktır; bu nedenle ilk gün ağız çalkalamamak, tükürmemek, pipetle içmemek ve sigara içmemek gerekir.

• Gazlı bez: Çekim bölgesine yerleştirilen gazlı bezi hekimin önerdiği süre boyunca hafifçe ısırarak tutun.
• Soğuk uygulama: İlk saatlerde yanak üzerinden aralıklı soğuk uygulama şişliği azaltmaya yardımcı olur.
• Beslenme: Anestezi geçene kadar yemek yemeyin. İlk gün ılık ve yumuşak gıdalar tercih edin; çok sıcak, sert ve baharatlı yiyeceklerden kaçının.
• Ağız temizliği: Diğer dişlerinizi fırçalamaya devam edin, ancak çekim bölgesine ilk gün dokunmayın. Sonraki günlerde hekiminizin önerdiği şekilde nazikçe çalkalayabilirsiniz.
• Sigara ve alkol: İyileşmeyi geciktirebilir ve kuru soket riskini artırabilir; ilk günlerde mutlaka kaçınılmalıdır.
• Fiziksel aktivite: İlk gün ağır egzersizden kaçınmak kanama riskini azaltır.
• İlaçlar: Reçete edilen ilaçları hekimin önerdiği şekilde kullanın.

Çekimden iki üç gün sonra başlayan ve giderek artan şiddetli ağrı, durmayan kanama, artan şişlik veya ateş gibi durumlarda kliniğe başvurmanız gerekir. Dikiş atıldıysa, genellikle bir hafta civarında kontrol randevusunda alınır.

Çekilen kökün yerine ne yapılır?

Çekilen kökün yerine; boşluğun konumuna, komşu dişlerin durumuna ve kemik miktarına göre implant, sabit köprü veya hareketli protez gibi seçenekler değerlendirilebilir. Boşluğun uzun süre tamamlanmadan bırakılması, komşu dişlerin eğilmesine ve karşı dişin boşluğa doğru uzamasına yol açabilir.

• İmplant: Komşu dişlere dokunmadan eksik dişi tamamlayan bir seçenektir. Çekim bölgesindeki iyileşmenin ardından ya da uygun durumlarda çekimle aynı seansta planlanabilir.
• Sabit köprü: Komşu dişler küçültülerek eksik diş bu dişlerden destek alan bir köprüyle tamamlanır. Komşu dişler zaten büyük dolgulu ya da kaplamalıysa uygun bir seçenek olabilir.
• Hareketli protez: Birden fazla eksik dişin bulunduğu durumlarda ya da diğer seçeneklerin uygun olmadığı hâllerde kullanılabilir.
• Ortodontik boşluk kapatma: Bazı durumlarda, özellikle diş çapraşıklığı da varsa, boşluk ortodontik tedaviyle komşu dişlerin kaydırılmasıyla kapatılabilir.

Hangi seçeneğin size uygun olduğu, ağız yapınız ve beklentileriniz değerlendirilerek birlikte belirlenir. Çekim ve sonrasıyla ilgili diğer merak edilenleri sıkça sorulan sorular sayfamızda bulabilirsiniz.

Kök kalıntısı için ne zaman hekime başvurmalı?

Ağzınızda taç kısmı kaybolmuş bir diş kökü olduğunu biliyorsanız ya da dilinizle keskin bir kenar hissediyorsanız, ağrı olmasa bile bir muayene ile kökün korunup korunamayacağını veya çekilmesi gerekip gerekmediğini öğrenmeniz yerinde olur. Diş etinde şişlik, kötü tat ya da akıntı varsa bu değerlendirmeyi ertelememek gerekir. Çankaya Oran'daki polikliniğimizde kök kalıntısı röntgenle incelenir, çekim gerekiyorsa işlemin nasıl yapılacağı ve sonrasında boşluğun nasıl tamamlanabileceği önceden konuşulur.

Sık sorulan sorular

Ağrımayan diş kökü çekilmeli mi?

Ağrı olmaması kökün sorunsuz olduğu anlamına gelmez; kök kalıntıları uzun süre belirti vermeden enfeksiyon kaynağı olabilir. Kökün korunabilir olup olmadığı ya da çekilmesi gerekip gerekmediği röntgen ve muayeneyle belirlenir. Bazı derin ve belirtisiz parçalarda takip de önerilebilir.

Kök çekimi ne kadar sürer?

Süre, kökün konumuna, sayısına ve kemik içindeki durumuna göre değişir. Kolay ulaşılan tek bir kök kısa sürede çıkarılabilirken, derin veya kırılgan köklerde cerrahi yaklaşım gerektiğinde işlem daha uzun sürebilir.

Kök çekiminden sonra dikiş atılır mı?

Cerrahi yaklaşım gereken ya da geniş bir çekim boşluğu oluşan durumlarda dikiş atılabilir. Dikişler genellikle bir hafta civarında yapılan kontrol randevusunda alınır. Bazı durumlarda kendiliğinden eriyen dikişler kullanılır.

Kök kalıntısının üzerine protez yapılabilir mi?

Enfeksiyon taşıyan bir kökün üzerine protez yapılması, ileride ağrı ve şişlik gibi sorunlara yol açabilir. Kök sağlamsa kanal tedavisi ve pivo ile kaplama ya da protez desteği olarak kullanılabilir. Karar muayene ve röntgen sonrasında verilir.