Diş Çekimi Nedir? Ne Zaman Gerekir, Nasıl Yapılır?

Kısa cevap: Diş çekimi, dişin kökleriyle birlikte çene kemiğindeki yuvasından lokal anestezi altında çıkarılmasıdır. Dolgu, kanal tedavisi veya kaplamayla kurtarılamayan dişlerde, ileri diş eti hastalığında, kök kırıklarında ve sorun yaratan gömülü dişlerde gerekir. Basit veya cerrahi olarak yapılabilir. Sonrasında pıhtıyı korumak için ilk gün çalkalama, tükürme ve sigaradan kaçınılmalıdır.

Diş hekimliğinde temel hedef, doğal dişi mümkün olduğunca uzun süre ağızda tutmaktır; dolgu, kanal tedavisi ve diş eti tedavileri bu amaca hizmet eder. Ancak bazı durumlarda dişi korumak mümkün olmaz ya da dişin ağızda kalması çevresindeki dokulara daha fazla zarar verir. Diş çekimi, dişin kökleriyle birlikte çene kemiğindeki yuvasından kontrollü biçimde çıkarılması işlemidir. Bu rehberde diş çekiminin hangi durumlarda gerektiğini, basit ve cerrahi çekim arasındaki farkı, işlemin nasıl yapıldığını, sonrasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve çekilen dişin yerine hangi seçeneklerin düşünülebileceğini anlatıyoruz.

Diş çekimi ne zaman gerekir?

Diş çekimi; diş dolgu, kanal tedavisi veya kaplama gibi yöntemlerle kurtarılamayacak kadar hasar gördüğünde, dişi taşıyan destek dokular ileri derecede kaybedildiğinde ya da dişin ağızda kalması sağlık açısından risk oluşturduğunda gerekir. Karar, muayene ve röntgen bulgularına göre verilir; mümkün olduğunda önce koruyucu seçenekler değerlendirilir.

Diş çekimini gerektirebilecek başlıca durumlar şunlardır:

• İleri derecede çürük: Çürüğün dişin büyük kısmını yıktığı ve restorasyon yapılamayacak hâle geldiği durumlar.
• İleri diş eti hastalığı: Dişi taşıyan kemiğin büyük ölçüde kaybedildiği ve dişin belirgin şekilde sallandığı durumlar.
• Kök kırıkları: Kırık hattının kemik seviyesinin altına uzandığı ya da kökün boylamasına yarıldığı dişler.
• Gömülü veya yarı gömülü dişler: Özellikle tekrarlayan iltihap, komşu dişte çürük ya da kist gibi sorunlara yol açan yirmi yaş dişleri.
• Ortodontik nedenler: Ciddi çapraşıklıkta dişlerin dizilebilmesi için yer açmak amacıyla planlı çekimler.
• Düşmeyen süt dişleri: Altından gelen kalıcı dişin sürmesini engelleyen süt dişleri.
• Tıbbi gereklilikler: Baş-boyun bölgesine radyoterapi, kalp kapağı cerrahisi veya bazı ilaç tedavileri öncesinde enfeksiyon odağı oluşturabilecek dişlerin çekilmesi.

Kanal tedavisi başarısız olmuş bir diş için bile çekim her zaman tek seçenek değildir; kanal tedavisinin yenilenmesi veya kök ucu cerrahisi gibi alternatifler değerlendirilebilir.

Basit ve cerrahi diş çekimi arasındaki fark nedir?

Basit çekim, ağızda görünen ve kökleri görece düz olan bir dişin özel aletlerle doğrudan çıkarılmasıdır; cerrahi çekim ise diş etinin kaldırılması, gerekirse kemikten bir miktar alınması veya dişin parçalara ayrılması gereken daha kapsamlı bir işlemdir.

Basit çekim

Dişin taç kısmı sağlam ya da kavranabilir durumdaysa ve kökler çok eğri değilse uygulanır. Diş, elevatörlerle yuvasında gevşetilir ve çekim pensleriyle çıkarılır. Genellikle kısa sürer ve iyileşme dönemi daha rahat geçer.

Cerrahi çekim

Gömülü yirmi yaş dişleri, kırık ya da çok kısa kökler, kemiğe kaynamış dişler ve kökleri belirgin şekilde eğri olan dişlerde gerekebilir. Diş eti küçük bir kesiyle kaldırılır, gerekirse dişin çevresindeki kemikten çok az miktarda alınır ya da diş parçalara ayrılarak çıkarılır. İşlem sonunda genellikle dikiş atılır. Cerrahi çekim sonrasında şişlik ve hassasiyet basit çekime göre daha belirgin olabilir.

Hangi yöntemin uygulanacağı, röntgende dişin kök yapısı ve çevresindeki sinir, sinüs gibi önemli yapılarla ilişkisi değerlendirilerek önceden planlanır.

Diş çekimi işlemi nasıl yapılır?

Diş çekimi; sağlık geçmişinin değerlendirilmesi, röntgen incelemesi, bölgenin lokal anesteziyle uyuşturulması, dişin gevşetilip çıkarılması ve çekim boşluğunun temizlenmesi adımlarıyla yapılır.

1. Sağlık geçmişi: Kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar ve kemik metabolizmasını etkileyen ilaçlar, kalp hastalıkları, diyabet, alerjiler ve gebelik durumu hekime mutlaka bildirilmelidir. Gerekirse ilgili hekimle görüşülerek işlem planlanır. Kan sulandırıcı ilaçlar, hekim önermedikçe kendiliğinden kesilmemelidir.
2. Röntgen: Dişin kök sayısı, biçimi ve çevre dokularla ilişkisi incelenir.
3. Lokal anestezi: Bölge uyuşturulur. İşlem sırasında ağrı değil, baskı ve itme hissi beklenir.
4. Dişin gevşetilmesi: Diş, elevatörlerle yuvasındaki bağlardan ayrılır ve yavaş hareketlerle gevşetilir.
5. Çıkarma: Gevşeyen diş, penslerle kontrollü şekilde çıkarılır.
6. Boşluğun temizlenmesi: Çekim boşluğunda iltihaplı doku varsa temizlenir, kemik kenarları düzeltilir, gerekirse dikiş atılır.
7. Gazlı bez: Kanamanın durması için çekim bölgesine gazlı bez yerleştirilir ve hafifçe ısırılması istenir.

İleride implant düşünülüyorsa, çekim sırasında boşluğa kemik hacmini korumaya yardımcı greft malzemesi yerleştirilmesi de değerlendirilebilir.

Diş çekimi sonrası bakım nasıl olmalı?

Diş çekimi sonrası bakımın temel amacı, çekim boşluğunda oluşan kan pıhtısını korumak ve enfeksiyon riskini azaltmaktır; ilk 24 saat ağzı çalkalamamak, tükürmemek, pipet kullanmamak ve sigara içmemek bu nedenle önemlidir.

• İlk saatler: Gazlı bezi önerilen süre boyunca ısırın. Anestezinin etkisi geçene kadar yemek yemeyin ve uyuşuk dudak ya da yanağı ısırmamaya dikkat edin.
• Şişlik: İlk gün yanak üzerine aralıklı soğuk uygulama yapılabilir. Özellikle cerrahi çekimlerde şişlik ikinci ve üçüncü günlerde artıp sonra azalabilir.
• Beslenme: İlk gün ılık ve yumuşak gıdalarla, çekim yapılmayan tarafla beslenin.
• Hijyen: Diğer dişlerinizi her zamanki gibi fırçalayın; çekim bölgesini ilk gün rahat bırakın. Sonraki günlerde hekiminizin önerdiği şekilde nazik çalkalamalar yapılabilir.
• Uyku: İlk gece başınızı bir yastıkla hafifçe yükseltmek şişliği azaltmaya yardımcı olabilir.
• İlaçlar: Ağrı kesici ve varsa diğer ilaçları yalnızca hekimin önerdiği şekilde kullanın.

Hangi durumlarda kliniğe başvurmalı?

Gazlı bezle bastırmaya rağmen durmayan kanama, çekimden iki üç gün sonra başlayan ve giderek artan şiddetli ağrı, ağızda kötü tat ve koku, artan şişlik, ateş veya yutkunma güçlüğü fark ederseniz beklemeden kliniğe başvurmalısınız. Şiddetli ağrı ve boş görünen çekim yuvası, pıhtının erken kaybıyla oluşan kuru soketin işareti olabilir ve tedavi edilebilir bir durumdur.

Çekilen dişin yerine ne yapılır?

Çekilen dişin yerine implant, sabit köprü veya hareketli protez gibi seçenekler uygulanabilir; bazı durumlarda ise boşluk ortodontik tedaviyle kapatılabilir. Yirmi yaş dişleri gibi işlevsel karşılığı olmayan dişlerde genellikle yerine bir şey yapılmasına gerek duyulmaz.

Boşluğun uzun süre tamamlanmadan bırakılması bazı sorunlara yol açabilir:

• Komşu dişler boşluğa doğru eğilerek kapanışı bozabilir.
• Karşı çenedeki diş, temas edeceği diş olmadığı için boşluğa doğru uzayabilir.
• Çekim bölgesindeki kemik zamanla erir; bu da ileride implant için ek işlem gerektirebilir.
• Çiğneme yükü diğer dişlere aktarılarak onları zorlayabilir.

Seçenekler arasında karar verirken boşluğun yeri, komşu dişlerin durumu, kemik miktarı ve kişinin beklentileri birlikte değerlendirilir. Diş çekimi ortodontik tedavi planının bir parçasıysa ya da eksik diş nedeniyle komşu dişler kaymışsa, şeffaf plaklarla dişlerin yeniden konumlandırılması da düşünülebilir. Bu konuyu eksik diş ve şeffaf plak tedavisi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Diş çekimi için Ankara'da ne zaman hekime başvurmalı?

Bir dişiniz sürekli ağrıyorsa, sallanıyorsa, kırılmışsa ya da diş etinizde tekrarlayan şişlik oluyorsa, dişin korunabilir olup olmadığını öğrenmek için bir muayene ilk adımdır; çekim kararı her zaman bu değerlendirmenin sonunda verilir. Çankaya Oran, Park Oran Ofis'te bulunan polikliniğimizde dişiniz klinik ve radyografik olarak incelenir, koruyucu seçenekler ve gerekiyorsa çekim ile sonrasındaki tamamlama yöntemleri sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.

Sık sorulan sorular

Diş çekimi sırasında acı hisseder miyim?

Çekim lokal anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında genellikle ağrı hissedilmez; baskı ve itme hissi olabilir. Herhangi bir rahatsızlık hissederseniz hekime söylemeniz yeterlidir. Anestezi geçtikten sonra birkaç gün hassasiyet beklenebilir.

Diş çekiminden sonra ne zaman yemek yiyebilirim?

Anestezinin etkisi geçtikten sonra ılık ve yumuşak gıdalarla beslenmeye başlayabilirsiniz. İlk gün çekim yapılmayan tarafla çiğnemek ve çok sıcak, sert yiyeceklerden kaçınmak önerilir.

Kan sulandırıcı kullanıyorum, diş çektirebilir miyim?

Kan sulandırıcı kullanan kişilerde de diş çekimi planlanabilir. Kullandığınız ilacı hekiminize mutlaka bildirmelisiniz; gerekirse ilacınızı düzenleyen hekimle görüşülür. İlacı kendiliğinden kesmeniz önerilmez.

Çekimden sonra ne kadar süre sigara içmemeliyim?

İlk günler pıhtının korunması açısından kritiktir ve sigara kuru soket riskini artırır. Hekiminiz size uygun süreyi belirtir; ne kadar uzun süre içilmezse iyileşme o kadar sorunsuz ilerler.