آیا در دوران بارداری درمان ارتودنسی انجام میشود؟
بارداری به‌تنهایی دلیلی برای متوقف کردن درمان ارتودنسی در حال انجام نیست. بسیاری از زنانی که الاینر شفاف یا ارتودنسی ثابت دارند، درمان خود را در طول بارداری ادامه میدهند. با این حال، در این دوره هورمون‌ها، الگوی تغذیه و سلامت دهان تغییر میکند. به همین دلیل ارتودنتیست شما با در نظر گرفتن توصیه‌های متخصص زنان و زایمان تصمیم میگیرد درمان چگونه ادامه یابد. اقدامات غیرفوری مانند رادیوگرافی، کشیدن دندان یا مینی‌اسکرو معمولاً به پس از زایمان موکول میشوند.
در این صفحه دو وضعیت را جداگانه بررسی می‌کنیم: کسانی که در حین درمان باردار میشوند و کسانی که در دوران بارداری به آغاز درمان فکر می‌کنند. در هر دو حالت نخستین گام یکی است: به ارتودنتیست خود بگویید که باردار هستید یا در آیندهٔ نزدیک قصد بارداری دارید. اطلاعات این صفحه کلی است؛ برای شرایط خودتان با پزشک و ارتودنتیست خود مشورت کنید.
اگر در حین درمان باردار شدهاید چه باید بکنید؟
کافی است بدون صبر کردن تا جلسهٔ کنترل بعدی به کلینیک اطلاع دهید. جای نگرانی نیست؛ استفاده از الاینرها یا ارتودنسی ثابت خود را ادامه می‌دهید. ارتودنتیست شما این موارد را دوباره ارزیابی میکند:
- اینکه درمان در چه مرحله‌ای است و چند الاینر یا جلسهٔ کنترل باقی مانده است.
- اینکه آیا در طرح درمان اقداماتی مانند رادیوگرافی، کشیدن دندان یا مینی‌اسکرو (پیچ کوچک پشتیبانی که در استخوان فک قرار داده میشود) وجود دارد و آیا میتوان آنها را به تعویق انداخت.
- وضعیت لثه‌های شما و اینکه آیا لازم است فاصلهٔ جلسات جرم‌گیری نزد دندانپزشکتان کوتاه‌تر شود.
- موضوعاتی که بر زندگی روزمرهٔ شما اثر می‌گذارند، مانند تهوع، خستگی و ساعت نوبت‌ها.
در کسانی که الاینر شفاف استفاده می‌کنند، برنامهٔ تعویض الاینر اغلب بدون تغییر می‌ماند. در ارتودنسی ثابت جلسات کنترل ادامه مییابد؛ تنظیم سیم کاری کوتاه است و نیاز به بی‌حسی ندارد. اینکه گام‌های معمول مانند افزودن اتچمنت (نگهدارندهٔ کوچکی که روی دندان چسبانده میشود) یا تراش ملایم بین دندانی (IPR) در این دوره انجام شود یا نه، برای هر فرد جداگانه ارزیابی میشود.
آیا در دوران بارداری میتوان درمان ارتودنسی جدیدی را آغاز کرد؟
در این باره قانون واحدی که برای همه صدق کند وجود ندارد. درمان ارتودنسی فوری نیست، بلکه درمانی برنامه‌ریزی‌شده است. به همین دلیل بسیاری از ارتودنتیستها ممکن است ترجیح دهند به‌جای آغاز درمان جدید در دوران بارداری، تهیهٔ سوابق و برنامهریزی را به پس از زایمان موکول کنند. سوابق اولیه معمولاً شامل رادیوگرافی پانورامیک و سفالومتری است (رادیوگرافی سفالومتری چیست؟). رادیوگرافیهای مورد استفاده در دندانپزشکی دوز پایینی دارند؛ با این حال، به تعویق انداختن آنها در موارد غیرفوری در دوران بارداری رویکردی رایج است.
از سوی دیگر، معاینه و اسکن دیجیتال داخل دهانی روش‌هایی بدون اشعه هستند. اسکنرهای داخل دهانی مانند iTero تصویر دندان‌ها را با نور می‌گیرند و از اشعهٔ ایکس استفاده نمی‌کنند. به این ترتیب میتوان در دوران بارداری یک گفت‌وگوی اولیه داشت، سلامت دهان شما را ارزیابی کرد و زمان‌بندی درمان را با هم برنامهریزی کرد. زمان آغاز درمان را پزشک شما، متخصص زنان و زایمان و ارتودنتیست با هم تعیین می‌کنند.
بارداری چه تأثیری بر دندان‌ها و لثه‌ها دارد؟
در بارداری سطح هورمون‌ها تغییر میکند و لثه ممکن است در برابر لایهٔ باکتریایی که روی سطح دندان جمع میشود (پلاک دندانی) حساس‌تر شود. قرمزی، تورم و خونریزی لثه هنگام مسواک زدن شایع است؛ به این وضعیت التهاب لثهٔ بارداری گفته میشود. از آنجا که دستگاه‌های ارتودنسی میتوانند تمیز کردن را دشوارتر کنند، مراقبت از دهان در این دوره بیش از همیشه اهمیت دارد. برای اطلاعات کلی می‌توانید مقالهٔ ما با عنوان سلامت دهان و دندان در بارداری را ببینید.
- حساسیت لثه: لثهٔ متورم ممکن است در لبه‌های الاینر احساس فشار یا در اطراف براکت‌ها خونریزی ایجاد کند. خونریزی طولانی یا رو به افزایش را بدون صبر کردن تا جلسهٔ کنترل اطلاع دهید.
- احساس لقی خفیف دندان‌ها: گزارش شده است که در بارداری ممکن است بافت همبند اطراف دندان‌ها شل‌تر شود. برخی افراد حرکت خفیفی در دندان‌های خود احساس می‌کنند. این وضعیت معمولاً پس از زایمان کاهش مییابد، اما ارتودنتیست شما باید از آن آگاه باشد.
- تهوع و استفراغ: اسید معده با مینای دندان تماس پیدا میکند. اگر هنگامی که الاینر در دهان است استفراغ رخ دهد، اسید ممکن است داخل الاینر نیز باقی بماند.
- الگوی تغذیه: ممکن است لازم باشد مکرر و به مقدار کم غذا بخورید. این موضوع بر دفعات درآوردن و گذاشتن الاینر در روز و مدت کل استفاده از آن اثر می‌گذارد.
در بارداری الاینر شفاف کاربردی‌تر است یا ارتودنسی ثابت؟
هر دو روش در این دوره جنبه‌هایی دارند که کار را آسانتر یا دشوارتر می‌کنند. اینکه کدام برای شما مناسب است به وضعیت دندان‌هایتان بستگی دارد و در معاینه ارزیابی میشود. برای مقایسه‌ای کلی می‌توانید صفحهٔ الاینر شفاف یا ارتودنسی ثابت را ببینید.
- الاینر شفاف: چون قابل درآوردن است، مسواک زدن و استفاده از نخ دندان آسانتر است؛ این از نظر مراقبت از لثه آسودگی مهمی است. در مقابل، میان‌وعده‌های مکرر مستلزم چندین بار درآوردن و گذاشتن الاینر در روز است. اگر الاینر روزانه 20 تا 22 ساعت استفاده نشود، ممکن است دندان‌ها طبق طرح درمان پیش نروند.
- ارتودنسی ثابت: نیازی نیست به مدت استفاده فکر کنید؛ سیم همیشه در دهان است. اما تجمع غذا و باکتری در اطراف براکت‌ها آسانتر میشود؛ تمیز کردن در لثهٔ متورم دقت بیشتری می‌طلبد.
در دوره‌های تهوع و میان‌وعده‌های مکرر، الاینر را چگونه استفاده کنیم؟
- اگر استفراغ کردید، الاینر را درآورید و دهان خود را با آب ساده بشویید. از آنجا که مینای نرم‌شده با اسید ممکن است با مسواک ساییده شود، به‌جای مسواک زدن فوری مدتی صبر کنید. مدت انتظار و محصولات مراقبت دهانی قابل استفاده را از دندانپزشک خود بپرسید.
- الاینر را با آب ولرم (نه داغ) آبکشی و تمیز کنید و سپس بگذارید. آب داغ ممکن است شکل الاینر را تغییر دهد. برای جزئیات می‌توانید صفحهٔ تمیز کردن الاینر شفاف را ببینید.
- اگر لازم است مکرر غذا بخورید، سعی کنید وعده‌ها را گروه‌بندی کنید؛ به این ترتیب مدت کل زمانی که بدون الاینر می‌گذرد افزایش نمی‌یابد. هدف مدت استفاده در این دوره را با ارتودنتیست خود در میان بگذارید.
- هنگامی که الاینر در دهان است فقط آب ساده بنوشید. نوشیدنی‌های شیرین، اسیدی یا رنگی را پس از درآوردن الاینر بنوشید و سپس دهان خود را بشویید.
- اگر مسواک زدن باعث تهوع میشود، مسواکی نرم با سر کوچک و خمیردندانی با بوی ملایم می‌تواند کار را آسانتر کند.
دربارهٔ درد، دارو و سایر درمان‌های دندانی به چه نکاتی باید توجه کرد؟
احساس فشار و حساسیت به مدت چند روز هنگام رفتن به الاینر جدید یا پس از تنظیم سیم طبیعی است. در دوران بارداری پیش از استفاده از هر مسکن، دهان‌شویه، ژل لثه یا داروی دیگر با متخصص زنان و زایمان و پزشک خود مشورت کنید؛ در این صفحه هیچ دارویی توصیه نمی‌شود. برای کاهش حساسیت میتوان در روزهای اول غذاهای نرم را ترجیح داد و الاینر جدید را عصرها گذاشت؛ به این ترتیب ساعات اول در خواب می‌گذرد.
اگر درمان‌هایی مانند پرکردن یا کشیدن دندان که نیاز به بی‌حسی دارند لازم باشد، دندانپزشک شما آنها را با نظر متخصص زنان و زایمان برنامهریزی میکند. در بیشتر منابع، سه‌ماههٔ دوم بارداری دورهٔ مناسب‌تری برای درمان‌های دندانی غیرفوری معرفی میشود. برای اطلاعات بیشتر در این باره می‌توانید مقالهٔ کشیدن دندان در بارداری را بخوانید.
درمان پس از زایمان و در دوران شیردهی چگونه ادامه مییابد؟
شیردهی معمولاً مانعی برای درمان ارتودنسی نیست. رادیوگرافیها و اقدامات به تعویق افتاده را میتوان پس از زایمان برنامهریزی کرد؛ برای داروهایی که در این دوره مصرف می‌کنید نیز با پزشک خود مشورت کنید. با نوزاد تازه متولدشده، الگوی خواب به هم می‌خورد و فراموش کردن الاینر آسانتر میشود. پیگیری روزهای تعویض الاینر با یادآور گوشی مفید است؛ برای این کار می‌توانید از صفحهٔ برنامهٔ تعویض الاینر ما کمک بگیرید. ساعات کاری کلینیک ما، دوشنبه تا شنبه 09:00–20:00، برای تنظیم نوبت‌ها مطابق برنامهٔ نوزادتان انعطاف فراهم میکند.
در معاینه چه چیزهایی را باید به ارتودنتیست خود بگویید؟
- اینکه در هفتهٔ چندم بارداری هستید و تاریخ تخمینی زایمان.
- هشدارهای ویژهٔ متخصص زنان و زایمان برای شما (مثلاً پیگیری بارداری پرخطر، توصیه به دراز نکشیدن طولانی به پشت).
- نام ویتامین‌ها و داروهایی که مصرف می‌کنید؛ آنها را به‌صورت فهرست نزد پزشک خود ببرید.
- شکایت‌هایی مانند تهوع، خونریزی لثه یا احساس لقی دندان‌ها.
- ساعات مناسب نوبت و اینکه چه مدت می‌توانید راحت روی صندلی بنشینید.
هنگام آماده شدن برای معاینه، صفحهٔ فهرست پرسش‌های معاینهٔ ارتودنسی ما می‌تواند مفید باشد. اصل اساسی تصمیم‌های ارتودنسی در بارداری ساده است: اقدامات غیرفوری میتوانند صبر کنند، سلامت دهان صبر نمیکند. برای شرایط خودتان همیشه با پزشک و ارتودنتیست خود مشورت کنید.