Hamiləlikdə ortodontik müalicə aparılırmı?
Hamiləlik davam edən ortodontik müalicəni təkbaşına dayandırmaq üçün səbəb deyil. Şəffaf elayner və ya breket istifadə edən bir çox qadın hamiləlik boyu müalicəsini davam etdirir. Bununla belə, bu dövrdə hormonlar, qidalanma rejimi və ağız sağlamlığı dəyişir. Buna görə də müalicənin necə davam edəcəyinə mama-ginekoloqunuzun tövsiyələrini də nəzərə alaraq ortodontunuz qərar verir. Rentgen, diş çəkilməsi və ya mini vint kimi təcili olmayan prosedurlar adətən doğuşdan sonraya saxlanılır.
Bu səhifədə iki vəziyyəti ayrı-ayrılıqda nəzərdən keçiririk: müalicə davam edərkən hamilə qalanlar və hamiləlik zamanı müalicəyə başlamağı düşünənlər. Hər iki halda ilk addım eynidir: hamilə olduğunuzu və ya yaxın vaxtda hamiləlik planlaşdırdığınızı ortodontunuza deyin. Buradakı məlumatlar ümumidir; öz vəziyyətiniz üçün öz həkiminizə və ortodontunuza müraciət edin.
Müalicə davam edərkən hamilə qalmısınızsa, nə etməlisiniz?
Növbəti nəzarət müayinəsini gözləmədən klinikaya xəbər verməyiniz kifayətdir. Narahat olmağa ehtiyac yoxdur; elaynerlərinizi və ya breketinizi istifadə etməyə davam edirsiniz. Ortodontunuz bu məsələləri yenidən qiymətləndirir:
- Müalicənin hansı mərhələdə olduğu və qalan elayner və ya nəzarət müayinələrinin sayı.
- Planda rentgen, diş çəkilməsi və ya mini vint (çənə sümüyünə yerləşdirilən kiçik dayaq vinti) kimi prosedurların olub-olmadığı və onların təxirə salına bilib-bilmədiyi.
- Diş əti vəziyyətiniz və diş həkiminizdə aparılan peşəkar təmizləmə aralığının tezləşdirilməsinin lazım olub-olmadığı.
- Ürəkbulanma, yorğunluq və qəbul saatları kimi gündəlik həyatınıza təsir edən məsələlər.
Şəffaf elayner istifadə edənlərdə elaynerlərin dəyişdirilmə qaydası çox vaxt eyni qalır. Sabit breket sistemində nəzarət müayinələri davam edir; məftilin tənzimlənməsi qısa çəkən və keyitmə tələb etməyən prosedurdur. Ataşmanın (dişə yapışdırılan kiçik tutucu) əlavə edilməsi və ya dişlərarası yüngül cilalama (IPR) kimi rutin addımların bu dövrdə edilib-edilməyəcəyi fərdi qaydada qiymətləndirilir.
Hamiləlikdə yeni ortodontik müalicəyə başlanırmı?
Bu barədə hamı üçün keçərli tək bir qayda yoxdur. Ortodontik müalicə təcili deyil, planlı müalicədir. Buna görə də bir çox ortodont hamiləlik zamanı yeni müalicəyə başlamaq əvəzinə diaqnostik qeydləri və planlaşdırmanı doğuşdan sonraya saxlamağa üstünlük verə bilər. Başlanğıc qeydlərə adətən panoramik və sefalometrik rentgen daxildir (sefalometrik rentgen nədir?). Stomatologiyada istifadə olunan rentgenlər aşağı dozalıdır; bununla belə, təcili olmayan hallarda onların hamiləlikdə təxirə salınması geniş yayılmış yanaşmadır.
Digər tərəfdən, müayinə və rəqəmsal ağızdaxili skan şüasız üsullardır. iTero kimi ağızdaxili skanerlər dişlərin görüntüsünü işıqla alır, rentgen şüasından istifadə etmir. Bunun sayəsində hamiləlik dövründə ilkin görüş keçirmək, ağız sağlamlığınızı qiymətləndirmək və müalicənin vaxtını birlikdə planlaşdırmaq mümkündür. Başlanğıc vaxtına öz həkiminiz, mama-ginekoloqunuz və ortodontunuz birlikdə qərar verir.
Hamiləlik dişlərə və diş ətlərinə necə təsir edir?
Hamiləlikdə hormon səviyyələri dəyişir və diş əti diş səthində toplanan bakteriya qatına (diş ərpi) qarşı daha həssas ola bilər. Diş ətlərində qızartı, şişkinlik və fırçalayarkən qanama tez-tez rast gəlinir; bu vəziyyətə hamiləlik gingiviti deyilir. Ortodontik aparatlar təmizliyi çətinləşdirə bildiyi üçün bu dövrdə ağız qayğısı həmişəkindən daha vacibdir. Ümumi məlumat üçün hamiləlikdə ağız və diş sağlamlığı yazımıza baxa bilərsiniz.
- Diş əti həssaslığı: Şişmiş diş əti elaynerin kənarlarında təzyiq hissinə və ya breketlərin ətrafında qanamaya səbəb ola bilər. Uzun sürən və ya artan qanamanı nəzarət qəbulunu gözləmədən bildirin.
- Dişlərdə yüngül laxlama hissi: Hamiləlikdə dişləri əhatə edən birləşdirici toxumada boşalmanın ola biləcəyi bildirilir. Bəzi insanlar dişlərində yüngül hərəkət hiss edir. Bu vəziyyət adətən doğuşdan sonra azalır, lakin ortodontunuz bundan xəbərdar olmalıdır.
- Ürəkbulanma və qusma: Mədə turşusu diş minasına təmas edir. Elayner taxılı ikən qusma olubsa, turşu elaynerin içində də qala bilər.
- Qidalanma rejimi: Tez-tez və az-az yemək lazım ola bilər. Bu da şəffaf elaynerin gündə neçə dəfə çıxarılıb taxılacağına və ümumi taxma müddətinə təsir edir.
Hamiləlikdə şəffaf elayner, yoxsa breket daha praktikdir?
Hər iki üsulun bu dövrdə asanlaşdırdığı və çətinləşdirdiyi tərəflər var. Hansının sizə uyğun olduğu dişlərinizin vəziyyətindən asılıdır və müayinədə qiymətləndirilir. Ümumi müqayisə üçün şəffaf elayner, yoxsa breket səhifəmizə baxa bilərsiniz.
- Şəffaf elayner: Çıxarıla bildiyi üçün dişləri fırçalamaq və diş ipindən istifadə etmək daha asandır; diş əti qayğısı baxımından bu, mühüm rahatlıqdır. Bununla yanaşı, tez-tez qəlyanaltı elayneri gündə dəfələrlə çıxarıb taxmağı tələb edir. Elayner gündə 20–22 saat taxılmadıqda dişlər plana uyğun irəliləməyə bilər.
- Sabit breket: Taxma müddəti barədə düşünməyinizi tələb etmir; breket həmişə ağızdadır. Lakin breketlərin ətrafında qida qalıqlarının və bakteriyaların toplanması asanlaşır; şişmiş diş ətində təmizlik daha çox diqqət tələb edir.
Ürəkbulanma və tez-tez qəlyanaltı dövrlərində elayner necə istifadə olunur?
- Qusma olubsa, elayneri çıxarın və ağzınızı adi su ilə yaxalayın. Turşu ilə yumşalmış mina fırça ilə yeyilə bildiyi üçün dişləri dərhal fırçalamaq əvəzinə bir müddət gözləyin. Gözləmə müddətini və istifadə edə biləcəyiniz ağız qayğısı vasitələrini diş həkiminizdən soruşun.
- Elayneri ilıq (isti yox) su ilə yaxalayın və təmizləyin, sonra taxın. İsti su elaynerin formasını poza bilər. Ətraflı məlumat üçün şəffaf elayner necə təmizlənir səhifəsinə baxa bilərsiniz.
- Tez-tez yeməli olursunuzsa, yeməkləri qruplaşdırmağa çalışın; beləliklə elaynersiz keçən ümumi müddət artmır. Bu dövrdə taxma müddəti hədəfinizi ortodontunuzla müzakirə edin.
- Elayner taxılı ikən yalnız adi su için. Şəkərli, turşulu və ya rəngli içkiləri elayner çıxarılmış halda için və sonra ağzınızı yaxalayın.
- Fırçalamaq ürəkbulanmaya səbəb olursa, kiçik başlı, yumşaq fırça və zəif qoxulu diş pastası işinizi asanlaşdıra bilər.
Ağrı, dərmanlar və digər diş müalicələri ilə bağlı nələrə diqqət edilməlidir?
Yeni elaynerə keçid zamanı və ya məftil tənzimləndikdən sonra bir neçə gün təzyiq və həssaslıq hiss olunması normaldır. Hamiləlikdə hər hansı ağrıkəsici, ağız qarqarası, diş əti geli və ya başqa dərmandan istifadə etməzdən əvvəl mama-ginekoloqunuza və öz həkiminizə müraciət edin; bu səhifədə dərman tövsiyəsi verilmir. Həssaslığı azaltmaq üçün ilk günlərdə yumşaq qidalara üstünlük vermək və yeni elaynerə axşam saatlarında keçmək olar; beləliklə ilk saatlar yuxuda keçir.
Plomb və ya diş çəkilməsi kimi keyitmə tələb edən müalicələr lazım olarsa, diş həkiminiz onları mama-ginekoloqunuzun rəyi ilə planlaşdırır. Təcili olmayan diş müalicələri üçün mənbələrin çoxunda hamiləliyin ikinci trimestri daha rahat dövr kimi göstərilir. Bu barədə ətraflı məlumat üçün hamiləlikdə diş çəkilməsi yazımızı oxuya bilərsiniz.
Doğuşdan sonra və əmizdirmə dövründə müalicə necə davam edir?
Əmizdirmə adətən ortodontik müalicəyə maneə deyil. Təxirə salınmış rentgen və prosedurlar doğuşdan sonra planlaşdırıla bilər; bu dövrdə istifadə edəcəyiniz dərmanlar üçün yenə həkiminizlə məsləhətləşin. Yeni doğulmuş körpə ilə yuxu rejimi pozulur və elayneri taxmağı unutmaq asanlaşır. Elaynerin dəyişdirilmə günlərini telefon xatırladıcısı ilə izləmək işə yarayır; bunun üçün elayner dəyişmə cədvəli səhifəmizdən istifadə edə bilərsiniz. Klinikamızın bazar ertəsi–şənbə 09:00–20:00 iş saatları qəbulları körpənizin rejiminə uyğunlaşdırmaq üçün çeviklik yaradır.
Müayinədə ortodontunuza nələri deməlisiniz?
- Hamiləliyin neçənci həftəsində olduğunuz və təxmini doğuş tarixiniz.
- Mama-ginekoloqunuzun sizə xüsusi xəbərdarlıqları (məs., risk qrupuna aid hamiləliyin izlənməsi, uzun müddət arxası üstə uzanmamaq tövsiyəsi).
- İstifadə etdiyiniz vitamin və dərmanların adları; bunları həkiminizə siyahı şəklində aparın.
- Ürəkbulanma, diş əti qanaması və ya dişlərdə laxlama hissi kimi şikayətlər.
- Qəbul saatları və kresloda nə qədər rahat otura bildiyiniz.
Müayinəyə hazırlaşarkən ortodontik müayinə üçün suallar siyahısı səhifəmiz işinizə yaraya bilər. Hamiləlikdə ortodontik qərarların əsas prinsipi sadədir: təcili olmayan prosedurlar gözləyə bilər, ağız sağlamlığı gözləməz. Öz vəziyyətiniz üçün həmişə öz həkiminizə və ortodontunuza müraciət edin.