آیا فردی که بیماری مزمن دارد می‌تواند درمان ارتودنسی انجام دهد؟
بله، در بیشتر موارد می‌تواند. بیماریهای مزمنِ تحت کنترل بهتنهایی مانع درمان با الاینر شفاف یا ارتودنسی ثابت نیستند. عامل تعیین‌کننده نام بیماری نیست؛ بلکه میزان کنترل آن، داروهای مصرفی، سلامت لثه و وضعیت استخوان فک است. ارتودنتیست این اطلاعات را در معاینه ارزیابی میکند و در صورت لزوم از پزشکی که شما را پیگیری میکند (مثلاً متخصص داخلی، غدد یا قلب) نظر کتبی می‌خواهد.
این صفحه اطلاعات کلی ارائه میدهد؛ تشخیص نمی‌گذارد و دارو توصیه نمی‌کند. داروهای خود را به دلیل درمان ارتودنسی خودسرانه قطع نکنید، کاهش ندهید یا تغییر ندهید. برای هر تصمیمی با پزشک و ارتودنتیست خود مشورت کنید.
چرا سلامت عمومی بر درمان ارتودنسی اثر می‌گذارد؟
در ارتودنسی، دندانها با نیرویی ملایم و پیوسته درون استخوان فک جابه‌جا می‌شوند. این حرکت با تحلیل استخوان در یک سمت و بازسازی آن در سمت دیگر رخ میدهد (دندانها چگونه حرکت میکنند؟). هر وضعیتی که بر ساخت استخوان، ترمیم زخم، مقاومت در برابر عفونت یا میزان بزاق اثر بگذارد، ممکن است بر سرعت و ایمنی درمان نیز اثر بگذارد. به همین دلیل ارتودنتیست به دنبال پاسخ سه پرسش است:
- آیا لثه و استخوان اطراف دندان برای اعمال نیرو آماده است؟
- آیا داروهای مصرفی بر حرکت دندان، خونریزی یا ترمیم اثر می‌گذارند؟
- آیا در طول درمان به مرحله‌ای جراحی مانند کشیدن دندان یا مینیاسکرو نیاز خواهد بود؟
آیا در بیماری قند (دیابت) میتوان ارتودنسی ثابت یا الاینر شفاف داشت؟
در افراد دیابتی که قند خونشان بهخوبی کنترل میشود، درمان ارتودنسی معمولاً قابل انجام است. اما قند خون کنترلنشده خطر بیماری لثه را افزایش میدهد. اعمال نیرو به دندانها در حالی که لثه ملتهب است، ممکن است تحلیل استخوان اطراف دندان را تسریع کند. به همین دلیل پیش از آغاز درمان سلامت لثه ارزیابی میشود و در صورت نیاز ابتدا درمان لثه انجام میشود. خشکی دهان که در دیابت شایع است نیز زمینه‌ساز پوسیدگی و مشکلات لثه است (دیابت و خشکی دهان).
- نوبت‌های خود را بر اساس ساعات وعده‌های غذایی و دارو برنامهریزی کنید؛ با شکم خالی به نوبت طولانی نروید.
- اگر به دلیل افت قند خون لازم است نوشیدنی یا خوراکی شیرین مصرف کنید، الاینر را درآورید؛ سپس دهان را با آب بشویید و الاینر را بگذارید. سلامت شما همیشه در اولویت است.
- معاینات لثه و نوبت‌های جرم‌گیری نزد دندانپزشک خود را فراموش نکنید.
- به پزشکی که دیابت شما را پیگیری میکند اطلاع دهید که درمان ارتودنسی را آغاز کرده‌اید.
پوکی استخوان (استئوپروز) و داروهای استخوان چه تأثیری بر ارتودنسی دارند؟
در درمان پوکی استخوان و برخی درمان‌های سرطان از داروهایی استفاده میشود که تخریب استخوان را کند میکنند. این داروها ممکن است بازسازی استخوان را که حرکت دندان در ارتودنسی بر آن متکی است نیز کند کنند؛ در این صورت دندانها ممکن است کندتر از حد انتظار حرکت کنند. همچنین در این گروه دارویی، به‌ویژه پس از اقدامات جراحی مانند کشیدن دندان، مشکل در ترمیم استخوان فک (استئونکروز فک ناشی از دارو) به‌عنوان خطری نادر اما جدی شناخته میشود. میزان خطر بسته به نوع دارو، روش مصرف و مدت استفاده متفاوت است.
بنابراین اگر داروی استخوان مصرف می‌کنید یا در گذشته مصرف کرده‌اید، حتماً در معاینه ذکر کنید. ارتودنتیست با مشورت پزشکی که دارو را تجویز کرده، اهداف درمان، لزوم یا عدم لزوم کشیدن دندان و مدت مورد انتظار را بر همین اساس برنامهریزی میکند. مصرف دارو را خودسرانه قطع نکنید. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ ارتودنسی در سنین بالاتر می‌توانید صفحهٔ Invisalign در سنین بالاتر را ببینید.
در بیماران قلبی و مصرف‌کنندگان داروهای رقیق‌کنندهٔ خون به چه نکاتی توجه میشود؟
بخش عمدهٔ درمان با الاینر شفاف و ارتودنسی ثابت شامل اقدامات همراه با خونریزی نیست؛ قالبگیری، اسکن، تحویل الاینر و تنظیم سیم خونریزی ایجاد نمی‌کنند. نکتهٔ اصلی در کسانی که داروی رقیق‌کنندهٔ خون مصرف میکنند این است که آیا در طرح درمان مرحله‌ای جراحی مانند کشیدن دندان یا مینیاسکرو وجود دارد یا نه. اگر چنین مرحله‌ای لازم باشد، دندانپزشک و ارتودنتیست نظر متخصص قلب شما را دریافت میکنند. در برخی بیماریهای قلبی، اینکه آیا پیش از برخی اقدامات دندانی آنتیبیوتیک پیشگیرانه لازم است یا نه نیز توسط پزشکی که شما را پیگیری میکند تعیین میشود. داروی رقیق‌کنندهٔ خون خود را خودسرانه قطع نکنید.
آیا سایر بیماری‌ها و داروهای مزمن بر درمان اثر می‌گذارند؟
| وضعیت | چرا در ارتودنسی اهمیت دارد؟ | با چه کسی باید مشورت کرد؟ |
|---|---|---|
| بیماریهای تیروئید | اگر تحت کنترل باشد معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ موارد کنترلنشده ممکن است بر متابولیسم استخوان اثر بگذارند. | متخصص غدد و ارتودنتیست |
| آسم و داروهای تنفسی | برخی داروهای استنشاقی ممکن است خشکی دهان ایجاد کنند؛ شستن دهان و بهداشت الاینر اهمیت پیدا میکند. | متخصص ریه و ارتودنتیست |
| ریفلاکس | اسید معدهای که هنگام استفاده از الاینر بالا میآید، ممکن است داخل الاینر باقی بماند و بر مینا اثر بگذارد. | متخصص گوارش و دندانپزشک |
| داروهایی که خشکی دهان ایجاد میکنند | با کاهش بزاق، خطر پوسیدگی و مشکلات لثه افزایش می‌یابد. | پزشک تجویزکنندهٔ دارو و دندانپزشک |
| بیماریهای روماتیسمی و بیماریهای مفصل فک | وضعیت مفصل فک بر طرح درمان و اهداف اکلوژن اثر می‌گذارد. | متخصص روماتولوژی و ارتودنتیست |
| صرع | کنترل تشنج و اینکه برخی داروها ممکن است موجب رشد بیش از حد لثه شوند، ارزیابی میشود. | متخصص مغز و اعصاب و ارتودنتیست |
| درمان‌های سرکوب‌کنندهٔ ایمنی، درمان سرطان | در طول درمان فعال، ارتودنسی معمولاً آغاز نمیشود؛ درمان در حال انجام ممکن است متوقف شود. | انکولوژیست یا متخصص مربوط و ارتودنتیست |
برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ مشکلات مفصل فک می‌توانید مقالهٔ الاینر شفاف در افراد دارای مشکل مفصل فک را بخوانید. اگر وضعیتی دارید که در جدول نیامده است، کافی است آن را در معاینه مطرح کنید.
آیا آلرژی‌ها بر انتخاب مواد ارتودنسی اثر می‌گذارند؟
بله. در افرادی که به نیکل موجود در براکت‌ها و سیم‌های فلزی حساسیت دارند، مواد دیگری بررسی میشود. برخی کش‌های ارتودنسی (الاستیک‌ها) ممکن است حاوی لاتکس باشند؛ اگر به لاتکس حساسیت دارید، از گزینه‌های بدون لاتکس استفاده میشود. الاینرهای شفاف از پلاستیک مناسب برای مصارف پزشکی ساخته می‌شوند؛ با این حال، اگر پیش‌تر به دستگاه‌های پلاستیکی یا آکریلی واکنش نشان داده‌اید، آن را ذکر کنید.
در چه شرایطی درمان ارتودنسی به تعویق می‌افتد؟
درمان ارتودنسی درمانی برنامه‌ریزی‌شده است؛ سلامت عمومی شما در اولویت است. در شرایط زیر ارتودنتیست معمولاً آغاز درمان را به تعویق می‌اندازد یا درمان در حال انجام را کندتر میکند:
- بیماری فعال و درمان‌نشدهٔ لثه یا تحلیل پیشروندهٔ استخوان اطراف دندان.
- دوره‌هایی که قند خون، فشار خون یا مقادیر تیروئید هنوز تنظیم نشده‌اند.
- جراحی بزرگ، عفونت شدید یا بستری در بیمارستان در زمان اخیر.
- دوره‌هایی که درمان‌های به‌طور محسوس سرکوب‌کنندهٔ ایمنی ادامه دارد.
- تشخیص جدید یا تغییر دارویی که پزشک شما هنوز آن را قطعی نکرده است.
به تعویق انداختن به این معنا نیست که درمان هرگز ممکن نیست. وقتی وضعیت سلامت شما تنظیم شد، طرح درمان دوباره بررسی میشود. در این فاصله میتوان گام‌های آماده‌سازی مانند درمان لثه و مراقبت منظم از دهان را ادامه داد.
اگر وضعیت سلامت شما در طول درمان تغییر کند چه باید بکنید؟
از آنجا که درمان با الاینر شفاف ماه‌ها طول می‌کشد، ممکن است در این مدت تشخیص جدیدی دریافت کنید، داروی شما تغییر کند یا جراحی انجام دهید. در صورت چنین تغییری، بدون صبر کردن تا نوبت کنترل به کلینیک اطلاع دهید. ارتودنتیست ممکن است یکی از این گام‌ها را پیشنهاد کند:
- طولانی‌تر کردن فاصلهٔ تعویض الاینر و اعمال نیروی کندتر به دندانها.
- به تعویق انداختن مراحل برنامه‌ریزی‌شده مانند کشیدن دندان، مینیاسکرو یا تراش بین دندانی.
- متوقف کردن درمان برای مدتی و استفاده از نگهدارنده برای حفظ دندانها در موقعیت فعلی.
- افزایش دفعات معاینهٔ لثه.
اگر بستری در بیمارستان یا بیهوشی عمومی لازم باشد، به تیم درمانی خود بگویید که در دهانتان الاینر یا سیم ارتودنسی دارید. همراه داشتن الاینر در جعبه‌اش، گذاشتن دوبارهٔ آن پس از اقدام درمانی را آسان‌تر میکند.
هنگام رفتن به معاینه چه چیزهایی با خود ببرید؟
- نام و دوز همهٔ داروهایی که مصرف می‌کنید (شامل فرآورده‌های گیاهی و ویتامین‌ها).
- بیماری‌هایی که برایتان تشخیص داده شده و نام پزشکانی که شما را پیگیری میکنند.
- در صورت درخواست پزشک، آخرین نتایج آزمایش‌ها یا گزارش‌های پزشکی.
- آلرژی‌های شناخته‌شده و مشکلاتی که پیش‌تر در درمان‌های دندانی داشته‌اید.
برای پرسش‌هایی که می‌توانید در معاینه مطرح کنید، صفحهٔ فهرست پرسش‌های معاینهٔ ارتودنسی ما را ببینید. برای معیارهای کلی مناسب بودن نیز صفحهٔ الاینر شفاف برای چه کسانی مناسب است راهنمای شماست. به یاد داشته باشید: یک بیماری مزمن اغلب مانع درمان نیست، بلکه اطلاعاتی است که باید در برنامهریزی در نظر گرفته شود.