Şeffaf plak takarken dişlerinizi yine günde en az iki kez fırçalamanız, diş aralarını her gün temizlemeniz ve plağı geri takmadan önce dişlerinizi temizlemiş olmanız gerekir. Plak dişlerin üzerini saatlerce kapattığı için, yemek ve içecek kalıntısı ve bakteri plağı dişle plak arasında tutulabilir. Bu nedenle tedavi sırasında ağız hijyeni, tedavi öncesine göre biraz daha titiz bir alışkanlık gerektirir. Bu sayfa plağın değil, dişlerinizin ve diş etlerinizin hijyenini anlatır; plağın kendisinin temizliği için şeffaf plak nasıl temizlenir sayfasına bakabilirsiniz.
Bu bilgi genel bilgilendirmedir; sizin için karar muayeneden sonra verilir.
Şeffaf plak takarken dişler neden daha dikkatli temizlenmeli?
Tel takılı tedavide besin kalıntısı bracketların çevresinde birikir ve bu açıkça görünür. Şeffaf plakta ise sorun daha sessizdir: plak çıkarıldığı için dişler görünürde temiz sanılabilir, oysa plağı kalıntılı dişlerin üzerine geri taktığınızda bakteri ve şeker kalıntıları o yüzeylerle uzun süre temas halinde kalır. Tükürük normalde dişleri yıkar, asidi dengeler ve mineyi destekler; plak dişin yüzeyini kapattığında bu doğal koruma kısmen azalır.
Bunun pratik sonucu şudur: plak kendi başına çürük yapmaz, ancak kötü hijyen, sık şekerli atıştırma ve plağı kalıntılı dişlerin üzerine takma bir araya geldiğinde çürük ve diş eti iltihabı riski artabilir. Düzenli bakım yapan hastaların büyük çoğunluğu tedaviyi sorunsuz tamamlar. Riski belirleyen şey plağın kendisi değil, rutininizdir.
Şeffaf plak takarken dişler nasıl fırçalanır?
Her yemekten sonra plağı geri takmadan önce dişlerinizi temizlemek en doğru yöntemdir. Evdeyseniz aşağıdaki sırayı izleyebilirsiniz:
- Plağı çıkarın ve kutusuna koyun; peçeteye sarmayın.
- Diş ipi veya ara yüz fırçasıyla diş aralarını temizleyin.
- Yumuşak kıllı bir fırça ve florürlü diş macunuyla tüm yüzeyleri, diş etiyle diş arasındaki çizgiyi de kapsayacak biçimde iki dakika kadar fırçalayın.
- Ağzınızı suyla çalkalayın.
- Plağı temizleyip dişlerin üzerine geri takın.
Fırçayı diş eti çizgisine yaklaşık 45 derecelik açıyla tutup küçük, nazik hareketlerle çalışmak, sert ve yatay fırçalamaktan daha etkilidir. Sert fırçalama hem diş etini hem de mineyi yıpratabilir; bu konuyu doğru fırçalama tekniği yazısında daha ayrıntılı bulabilirsiniz. Elektrikli fırça da kullanılabilir; önemli olan başlığın yumuşak olması ve baskı uygulamamanızdır.
Dışarıdayken fırçalayamazsam ne yapmalıyım?
Gün içinde her seferinde fırçalamak mümkün olmayabilir. Bu durumda yapılabilecekler şunlardır:
- Yemekten sonra ağzınızı bol suyla iyice çalkalayın ve mümkünse tuvalette kısa bir fırçalama yapın.
- Yanınızda katlanır bir fırça, küçük boy macun ve diş ipi veya ara yüz fırçası taşıyın.
- Fırçalama mümkün değilse plağı takmadan önce en azından çalkalayın; ancak bunu alışkanlık haline getirmeyin, akşam rutini mutlaka tam yapılmalıdır.
Plağı kalıntılı dişlerin üzerine hiç temizlemeden takmak, özellikle şekerli yiyecek veya içecek sonrasında, en çok kaçınılması gereken durumdur. Yeme ve içme sırasındaki plan için yeme ve içme kuralları yazısına göz atabilirsiniz.
Diş ipi ve ara yüz fırçası neden bu kadar önemli?
Çürük ve diş eti iltihabının en sık başladığı yerler diş araları ve diş eti çizgisidir; fırça buralara tam ulaşamaz. Diş ipi, bitişik dişlerin birbirine temas ettiği dar aralıklar için; ara yüz fırçası ise diş etlerinin çekildiği veya aralıkların daha geniş olduğu bölgeler için uygundur. Hangisinin sizin için daha uygun olduğunu hekiminiz gösterir. Boyut seçimi için arayüz fırçası rehberi yararlı olabilir. Ağız duşu diş ipinin yerini tutmaz ama destekleyici olarak kullanılabilir; ayrıntılar ağız duşu yazısında yer alır.
Diş ipini kullanırken ilk günlerde hafif kanama görmeniz sık rastlanan bir durumdur ve genellikle diş etinin iltihabına işaret eder; düzenli temizlikle çoğu kişide azalır. Kanama birkaç hafta düzenli temizliğe rağmen sürüyorsa hekiminize bildirin.
Ataşman çevresi nasıl temizlenir?
Ataşmanlar, plağın dişi daha iyi kavraması için dişlere yapıştırılan küçük, diş renginde çıkıntılardır. Bu çıkıntıların kenarı kalıntıyı biraz daha kolay tutabilir. Ataşmanlı yüzeyleri fırçalarken fırçanın başını çıkıntının çevresinde dolaştırın; üzerine sert bastırmayın. Ataşman düşmesi veya kenarının kalkması gibi bir durum fark ederseniz bunu bir sonraki kontrolü beklemeden kliniğe iletin. Ataşmanların ne olduğu ve neden kullanıldığı için Invisalign ataşman yazısına bakabilirsiniz.
Florür ve beyaz lekeler
Florürlü diş macunu, mineyi güçlendirdiği ve başlangıç aşamasındaki asit hasarını onarmaya yardımcı olduğu için tedavi boyunca temel ürünlerden biridir. Hekiminiz çürük riskinizi yüksek bulursa ek florür uygulaması önerebilir. Hangi ürünün ve hangi sıklıkla kullanılacağı kişiye göre değişir; bu konuda kendi başınıza yoğun ürün kullanmaya başlamadan önce hekiminize danışın.
Plak çıkarıldığında dişin yüzeyinde matlaşmış beyaz alanlar fark ederseniz bunlar mine kaybının (demineralizasyon) erken belirtisi olabilir. Bu leke genellikle plak temizliği yetersiz olduğunda ve diş yüzeyi uzun süre kalıntıyla temas ettiğinde görülür. Erken yakalanırsa çoğu zaman bakım ve florür ile kontrol altına alınabilir. Bu yüzden her kontrolde dişlerinizin yüzeyi de değerlendirilir.
Plak takılıyken ne içilebilir? Hijyen açısından özet
Plak takılıyken yalnızca su içilmesi önerilir. Şekerli veya asitli içecekler, plağın altında dişlerle uzun süre temas edeceği için riski artırır. Bu tablo, günlük rutini hijyen açısından özetler.
| Durum | Ne yapılır? | Ne zaman hekime başvurulur? |
|---|---|---|
| Yemek sonrası | Plağı çıkarın, diş aralarını temizleyin, fırçalayın, sonra plağı takın | Düzenli yapılamıyorsa rutin hekimle yeniden düzenlenir |
| Dışarıdayken | Su ile çalkalayın, katlanır fırça taşıyın, akşam rutini tam yapın | Sık fırçalayamama durumunda öneri alın |
| Fırçalarken kanama | Nazik ve düzenli temizliğe devam edin | Birkaç hafta sonra sürüyorsa |
| Dişte beyaz, mat leke | Temizliği artırın, florürlü macun kullanın | Fark ettiğinizde kontrolde gösterin |
| Diş etinde şişlik, kızarıklık | Diş aralarını titizlikle temizleyin | Geçmiyorsa veya ağrı varsa |
| Ataşmanda kopma | Kendiniz yapıştırmaya çalışmayın | Aynı gün kliniğe haber verin |
Plak değiştirirken ve geceleri nelere dikkat edilir?
Yeni plak setine geçtiğiniz gün de aynı sırayı izleyin: dişleri temizleyin, sonra yeni plağı takın. Gece yatmadan önce yapılan fırçalama, günün en önemli temizliğidir; çünkü uyku sırasında tükürük akışı azalır ve plak ağızdayken dişlerin üzeri kapalı kalır. Geceleri plak takılıysa yatmadan önce şekerli bir şey yememek ve fırçalamayı atlamamak gerekir. Sabahları da plağı çıkarıp kahvaltıdan sonra dişleri temizlemek iyi bir alışkanlıktır. Ağız kuruluğu yaşıyorsanız, bu durum çürük riskini artırabileceği için kontrolde hekiminize söyleyin.
Sigara ve renkli içecekler dişlerde ve ataşmanlarda renklenmeye yol açabilir; ayrıntılar için sigaranın ağız sağlığına etkisi yazısına bakabilirsiniz. Dil temizliği de ağız hijyeninin parçasıdır ve ağız kokusunu azaltmaya yardımcı olur.
Diş taşı temizliği tedavi sırasında yapılır mı?
Evet. Diş taşı (tartar), fırçayla kendiliğinden çıkmayan sertleşmiş birikintidir ve diş eti hastalığının önemli bir etkenidir. Şeffaf plak tedavisi sırasında diş taşı temizliği yapılabilir; sıklığı kişiye göre değişir. Birçok kişide yılda bir ya da iki kez önerilir, ancak diş eti durumu elverişli olmayanlarda daha sık gerekebilir. Ataşman çevresindeki temizliği hekiminiz ya da hijyen uzmanı uygun aletlerle yapar. Genel bilgi için diş taşı temizliği yazısına bakabilirsiniz.
Diş eti sağlığınızla ilgili özel bir durum varsa, örneğin diş eti çekilmesi veya hastalığı öyküsü, bu konu şeffaf plak ve diş eti hastalığı sayfasında ayrıca ele alınır.
Tedavi öncesi ağız sağlığı neden kontrol edilir?
Şeffaf plak planına başlamadan önce çürük, diş taşı ve diş eti durumu değerlendirilir. Tedavi gerektiren bir çürük ya da diş eti iltihabı varsa, bunların plak takılmadan önce kontrol altına alınması önemlidir; çünkü ortodontik hareket iltihaplı ve temizlenmemiş bir ortamda sağlıklı ilerlemez. Bu nedenle ilk muayenede röntgen ve klinik değerlendirme birlikte yapılır. Tedavinin genel akışı için şeffaf plak tedavisi sayfasına göz atabilirsiniz.
Kliniğimizde hijyen eğitimi nasıl verilir?
Funda Sarıkaya Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Invisalign sistemi uygulanır. Ortodonti uzmanı Uzm. Dt. Funda Pekyılmaz Sarıkaya, plak teslimi sırasında fırçalama, diş ipi ve ara yüz fırçası kullanımını hastayla birlikte uygulamalı olarak çalışır; kontrollerde dişlerin ve diş etinin durumu izlenir. Klinik, Çankaya Oran'da Park Oran Ofis'tedir ve Pazartesi–Cumartesi 09:00–20:00 saatleri arasında hizmet verir. Sorularınızı muayenede ya da 0312 911 60 36 numarasından iletebilirsiniz.