Kısa cevap: Invisalign takılıyken yalnızca su içilir; yemek ve diğer içecekler için plak çıkarılır. Yemekten sonra dişler fırçalanmadan plak yeniden takılmaz. Sıcak içecekler plağın şeklini bozabileceği için plak çıkarılarak tüketilir. Plak çıkarıldığında saklama kutusunda tutulur ve günde yaklaşık 20-22 saat takma hedefi korunur.
Invisalign yeme içme kuralları, tedaviye başlayan herkesin ilk haftalarda en çok sorduğu konulardan biridir. Şeffaf plak çıkarılabilir olduğu için yemek sınırlaması telli tedaviye göre çok daha azdır; buna karşılık plak takılıyken neyin yenip içilebileceği, plağın nasıl korunacağı ve yemek sonrasında neler yapılacağı konusunda birkaç temel kural vardır. Bu yazıda bu kuralları gerekçeleriyle birlikte sade biçimde özetliyoruz.
Plak takılıyken ne içilebilir?
Plak takılıyken yalnızca su içmek genel kuraldır. Çay, kahve, meyve suyu, gazlı içecek veya şekerli ve asitli sıvılar plakla diş yüzeyi arasında birikebilir ve uzun süre dişle temas eder. Bu durum hem çürük riskini hem de lekelenmeyi artırır. Su ise bu açıdan sorun yaratmaz.
Soğuk su rahatlıkla içilebilir. Çok sıcak içeceklerde ise ek bir sorun vardır: ısı, plağın malzemesini yumuşatıp şeklini bozabilir. Plak biraz bile deforme olursa dişlere tam oturmaz ve istenen hareketi uygulayamaz. Bu yüzden sıcak çay veya kahve içeceğiniz zaman plağı çıkarın, içecek bittikten sonra dişlerinizi temizleyip plağı yeniden takın.
Yemek yerken plak neden çıkarılır?
Yemek sırasında plak çıkarılır çünkü çiğneme kuvvetleri plağı çatlatabilir, yemek artıkları plağın altında sıkışabilir ve plak yiyeceklerle lekelenebilir. Ayrıca ataşman denen diş renginde küçük çıkıntılar da plak ile birlikte yemek sırasında zarar görebilir; bu nedenle plak takılıyken çiğneme önerilmez.
Plağın çıkarılıp takıldığı sayısını hesaplamak da önemlidir. Günde yaklaşık 20-22 saat takma hedefi, yemek aralarında plağı hemen yerine takarak sağlanır. Yemek saati uzadığında ya da sık atıştırdığınızda plak ağızda kalmadığı süre uzar. Bu yüzden öğün düzeni, plak takılı kalma süresini doğrudan etkiler.
Dikkat edilecek bir diğer konu da gün boyu sürekli atıştırmaktır. Her atıştırmadan sonra dişleri temizleyip plağı yeniden takmak gerektiğinden, yemek sayısını sınırlamak hem diş sağlığı hem de tedavi süresi için yararlıdır. Genel beslenme önerileri için diş sağlığını koruyan ve bozan yiyecek ve içecekler yazımıza bakabilirsiniz.
Yemekten sonra plak nasıl tekrar takılır?
Plağı yeniden takmadan önce dişlerinizi fırçalamanız ve mümkünse diş ipi kullanmanız en doğru yöntemdir. Aksi halde yiyecek artıkları ve bakteri plakla diş arasında hapsolur; bu da çürük ve diş eti sorunu için uygun bir ortam oluşturur. Plağı da çıkarıldığında suyla durulamak iyi bir alışkanlıktır.
Dışarıdayken fırçalama imkânı yoksa dişleri önce bol suyla çalkalamak, sonra mümkünse şekersiz sakız çiğnemek geçici bir çözüm olabilir. Ancak bu yalnızca geçici bir yöntemdir; ilk fırsatta fırçalama yapılmalıdır. Çanta içinde küçük bir diş fırçası ve diş macunu bulundurmak bu açıdan işe yarar.
- Plağı çıkarın ve saklama kutusuna koyun.
- Yemeğinizi veya içeceğinizi bitirin.
- Dişlerinizi fırçalayın, mümkünse diş ipi kullanın.
- Plağı suyla durulayıp yeniden takın.
Plağın kendi temizliği için ayrı bir bakım düzeni gerekir; bunu şeffaf plak nasıl temizlenir sayfamızda ve şeffaf plak temizliği ve bakımı yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz. Doğru fırçalama için dişler nasıl doğru fırçalanır yazısı da yol gösterir.
Lekelenme nasıl önlenir?
Şeffaf plak, kahve, çay, kırmızı şarap, renkli içecekler ve baharatlı yiyeceklerle sararabilir ya da lekelenebilir. Sigara da plağın rengini değiştirebilir ve ağız sağlığını olumsuz etkiler. Lekelenmeyi önlemenin en kolay yolu, plak takılıyken yalnızca su içmek ve plağı her gün temizlemektir.
Plağı bulaşık deterjanı, çamaşır suyu, ağartıcı ya da güçlü kimyasallarla temizlemeye çalışmak risklidir; malzemeye zarar verebilir. Temizlik ürünü seçerken hekimin önerisine uymak gerekir. Hafif lekelenme zaman içinde plak değiştikçe kendiliğinden ortadan kalkar, çünkü plaklar belirli aralıklarla yenisiyle değiştirilir.
Plak çıkarıldığında nasıl saklanır?
Plak çıkarıldığında her zaman havalandırmalı saklama kutusuna konmalıdır. En sık görülen kayıp nedeni, plağın peçeteye sarılıp masada unutulması ve yanlışlıkla çöpe atılmasıdır. Restoranda yemek yerken kutuyu masaya koymak, plağı kıyafet cebine koymaktan çok daha güvenlidir.
Kutu da çantada sıcak bir yerde (araç torpido gözü, doğrudan güneş) bırakılmamalıdır. Evde hayvanı olanlar için kutuyu ulaşılmaz yerde tutmak önemlidir; hayvanlar plağı çiğneyip parçalayabilir. Plak kaybolur veya kırılırsa kendi başınıza önceki plağı takmayı denemek yerine hekiminizle görüşmeniz gerekir.
Yeme içme kurallarına uymanın tedaviye etkisi
Bu kurallara uyum, tedavi süresi ve ağız sağlığı açısından önemli olabilir. Yemek sonrası temizlik yapılmadan takılan plak, çürük ve diş eti iltihabı riskini artırabilir. Plağın sıcakla deforme olması ise yeni bir plak gerektirebilir ve planı aksatabilir.
Hekim, tedavi boyunca düzenli kontrollerde plağın dişlere oturup oturmadığını değerlendirir. Kuralların hangi noktada esnetilebileceği ya da sıkılaştırılması gerektiği kişinin tedavi planına göre değişir; bu nedenle genel bilgilere ek olarak hekimin önerilerine uymak gerekir. Plak kullanımına dair diğer ipuçlarını şeffaf plak nasıl kullanılır sayfamızda bulabilirsiniz.
Tedavinin ilk günlerinde yeme içme alışkanlığı nasıl ayarlanır?
Yeni plak setine geçildiği ilk günlerde dişlerde hafif bir hassasiyet ve sıkılık hissi olabilir. Bu dönemde yumuşak ve kolay çiğnenen yiyecekleri tercih etmek rahatlık sağlar. Plak çıkarıldığında çok sert yiyecekleri (buz, sert kuruyemiş kabuğu vb.) ısırmak ise ataşmanlara ve dişlere gereksiz yük bindirebilir.
Gün içinde öğünlerinizi önceden planlamak çoğu kişi için işi kolaylaştırır. Örneğin kahvaltı, öğle ve akşam yemeğini belirli saatlere oturtmak, ara öğünleri sınırlı tutmak ve her öğünden sonra fırçalama yapmak hem alışkanlık kazandırır hem de plağın ağızda kaldığı süreyi korur. Çocuk ve gençlerde bu düzeni ebeveynle birlikte kurmak, plağın okulda kaybolmasını da azaltır.
Alkollü ve asitli içecekler hakkında ne bilinmeli?
Alkollü içecekler, gazlı ve asitli sıvılar plak takılıyken tüketilmemelidir; çünkü hem plağı lekeleyebilir hem de dişlerde asit etkisiyle mine aşınması riskini artırabilir. Sıvı tüketildikten sonra dişlerin hemen fırçalanmasına gerek olmayabilir; asitli içecekten sonra mine geçici olarak yumuşadığı için birkaç dakika beklemek, önce suyla çalkalamak genel bir öneridir. Bu konuda hekiminiz sizin ağız yapınıza göre daha net bilgi verebilir.
Sigara ve elektronik sigara kullanımı ise plakta renk değişimine ve ağız kokusuna yol açabilir, ayrıca diş eti sağlığını olumsuz etkiler. Tedavi sürecinde bırakma yönünde adım atmak ağız sağlığınız açısından yararlıdır.
Ankara'da Invisalign danışmanlığı
Beslenme düzeniniz ya da çalışma saatleriniz nedeniyle plak kurallarına uymakta zorlanıyorsanız, bunu muayenede hekimle paylaşmanız en doğrusudur. Çankaya Park Oran'daki kliniğimizde durumunuza uygun bir kullanım düzeni konuşulabilir. Soru ve randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Invisalign takılıyken çay veya kahve içebilir miyim?
Önerilen, plak takılıyken yalnızca su içilmesidir. Çay, kahve gibi içecekler için plağı çıkarın, sonra dişleri temizleyip yeniden takın. Sıcak içecekler plağın şeklini de bozabilir.
Dışarıdayken fırçalama imkânı yoksa ne yapmalıyım?
Ağzı suyla iyice çalkalamak geçici olarak yardımcı olur, ancak fırçalamanın yerini tutmaz. Yanınızda küçük bir diş fırçası taşımak ve ilk fırsatta dişleri temizlemek önerilir.
Plağı yemek sırasında nerede saklamalıyım?
Plağı daima saklama kutusunda tutun. Peçeteye sarmak, cebe koymak veya masada açıkta bırakmak kayıp ve kırılma riskini artırır.
Plak lekelenirse ne yapmalıyım?
Hafif lekelenme çoğu zaman yeni plak setine geçildiğinde azalır. Plağı güçlü kimyasallarla temizlemeye çalışmayın; temizlik için hekiminizin önerdiği yöntemi kullanın.