Kısa cevap: Çene kemiği yetersiz olan pek çok kişiye implant yapılabilir. Önce dental tomografiyle kemiğin yüksekliği, genişliği ve yoğunluğu ölçülür. Kemik eksikliği hafifse kısa veya ince implantlar, orta düzeydeyse kemik grefti ya da üst çene arka bölgede sinüs lifting uygulanabilir. Üst çenede çok ileri kemik kaybında ise zigomatik implantlar seçenekler arasındadır. Hangi yöntemin uygun olduğu, muayene ve görüntüleme sonrasında belirlenir.
Diş kaybından yıllar sonra implant yaptırmak isteyen pek çok kişi, muayenede "kemiğiniz yetersiz" cümlesiyle karşılaşır. Bu ifade çoğu zaman implantın imkânsız olduğu anlamına gelmez; yalnızca planlamanın biraz daha kapsamlı olacağını gösterir. Kemik yetersizliği implant tedavisinde günümüzde sık karşılaşılan bir durumdur ve buna yönelik geliştirilmiş birçok yöntem bulunur. Bu yazıda kemik kaybının nedenlerini, nasıl ölçüldüğünü ve hangi çözümlerin uygulanabildiğini anlatıyoruz.
Kemik neden yetersiz olur?
Çene kemiği en sık, diş kaybından sonra o bölgedeki kemiğin uyarılmaması nedeniyle zamanla erimesi sonucu yetersiz hale gelir. Dişler, çiğneme sırasında kemiğe kuvvet ileterek onun canlı kalmasını sağlar. Diş çekildikten sonra bu uyarı ortadan kalkar ve kemik, özellikle ilk aylarda olmak üzere hem genişlik hem de yükseklik kaybeder.
Çene kemiği erimesine yol açan diğer başlıca nedenler:
- İleri dişeti hastalığı (periodontitis): Dişleri çevreleyen kemik, dişler henüz ağızdayken erimeye başlar.
- Uzun süreli hareketli protez kullanımı: Protezin kemik üzerine yaptığı baskı, yıllar içinde kemik erimesini hızlandırabilir.
- Travmatik çekimler ve kazalar: Zor bir çekim veya yüz travması, bölgedeki kemiğin bir kısmının kaybına neden olabilir.
- Enfeksiyonlar ve kistler: Kronik diş enfeksiyonları ve çene kistleri kemikte boşluk oluşturabilir.
- Sinüs boşluğunun genişlemesi: Üst çene arka dişleri kaybedildiğinde sinüs boşluğu aşağı doğru genişleyerek implant için gerekli kemik yüksekliğini azaltır.
Bu nedenle diş çekimi sonrasında implant planlanıyorsa, çekim sırasında boşluğun kemik grefti ile doldurulması gibi koruyucu yöntemler sonraki süreci kolaylaştırabilir.
Kemik ölçümü ve tomografi nasıl yapılır?
İmplant öncesinde kemiğin yeterliliği, en doğru şekilde dental (konik ışınlı) bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilir. Panoramik röntgen genel bir fikir verse de iki boyutlu olduğu için kemiğin genişliğini ve yakın anatomik yapılarla ilişkisini tam olarak göstermez.
Tomografide değerlendirilen başlıca özellikler:
- Kemiğin yüksekliği ve genişliği
- Kemik yoğunluğu
- Üst çenede sinüs tabanının, alt çenede çene sinirinin konumu
- Komşu diş köklerinin durumu
Bu veriler, dijital planlama yazılımlarında kullanılarak implantın boyutu, açısı ve konumu planlanır. Gerekli durumlarda cerrahi rehber hazırlanarak implantın planlanan konuma daha kontrollü yerleştirilmesi sağlanır. Dental tomografi, düşük dozlu ve kısa süren bir görüntüleme yöntemidir.
Kemik grefti nedir, nasıl uygulanır?
Kemik grefti, implant için yeterli olmayan bölgede kemik hacmini artırmak amacıyla uygulanan kemik veya kemik benzeri malzemedir. Greft, zamanla vücudun kendi kemiğiyle yer değiştirerek implantın tutunabileceği sağlam bir zemin oluşturur.
Greft türleri
- Otojen greft: Hastanın kendi vücudundan, çoğunlukla ağız içinden alınan kemiktir.
- Allogreft: Kemik bankalarında işlenmiş, insan kaynaklı kemik dokusudur.
- Ksenogreft: Çoğunlukla sığır kaynaklı, özel işlemlerden geçirilmiş kemik mineralidir.
- Sentetik (alloplastik) greft: Laboratuvarda üretilen kemik benzeri malzemelerdir.
Uygulama biçimleri
Hafif ve orta düzey kayıplarda greft, implantla aynı seansta uygulanabilir ve üzeri koruyucu bir zarla (membran) örtülür; bu yönteme yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu denir. Daha ileri kayıplarda önce kemik artırma işlemi yapılır, implant ise kemiğin olgunlaşmasının ardından, genellikle birkaç ay sonra yerleştirilir. Hangi yolun izleneceği, kaybın miktarına ve şekline göre belirlenir.
Sinüs lifting nedir?
Sinüs lifting, üst çene arka bölgede sinüs boşluğunun tabanını oluşturan zarın nazikçe kaldırılması ve altına kemik grefti yerleştirilerek implant için gerekli kemik yüksekliğinin elde edilmesidir. Üst azı dişlerinin kaybından sonra sık başvurulan bir yöntemdir.
- Kapalı sinüs lifting: Mevcut kemik yüksekliği belirli bir miktarın üzerindeyse, implant yuvası üzerinden sinüs tabanı hafifçe yükseltilir ve çoğu zaman implant aynı seansta yerleştirilir.
- Açık sinüs lifting: Kemik yüksekliği çok azsa, yan taraftan küçük bir pencere açılarak greft yerleştirilir. İmplant, kemik miktarına göre aynı seansta ya da kemik olgunlaştıktan sonra yerleştirilir.
İşlem lokal anestezi altında yapılır. Sonrasında birkaç gün hafif şişlik görülebilir; burun sümkürmemek ve hekimin önerilerine uymak iyileşme açısından önemlidir. Aktif sinüs enfeksiyonu varsa işlem öncesinde tedavi edilmesi gerekir.
Kısa, ince ve zigomatik implantlar ne zaman tercih edilir?
Kemik grefti veya sinüs lifting yapılmasının istenmediği ya da uygun olmadığı bazı durumlarda, mevcut kemiğe uygun özel implant tasarımları tercih edilebilir.
Kısa implantlar
Kemik yüksekliğinin sınırlı olduğu durumlarda, standart implantlardan daha kısa implantlar kullanılabilir. Uygun vakalarda kısa implantların, kemik artırma işlemlerine gerek bırakmadan güvenilir sonuçlar verebildiğini gösteren çalışmalar vardır.
İnce implantlar
Kemiğin genişliği dar olduğunda veya ön bölgede komşu dişler arasında yer kısıtlıysa daha ince çaplı implantlar seçenek olabilir. Ancak ince implantlar her bölgede ve her yük altında uygun değildir; karar, çiğneme kuvvetleri dikkate alınarak verilir.
Zigomatik implantlar
Üst çenede çok ileri kemik kaybı olan hastalarda, elmacık kemiğine tutunan uzun implantlar kullanılabilir. Bu ileri düzey bir cerrahi yöntemdir ve deneyimli ağız, diş ve çene cerrahisi ekipleri tarafından, ayrıntılı planlamayla uygulanır.
Halk arasında "kemiksiz implant" olarak anılan uygulamalar da aslında kemik gerektirmeyen implantlar değil; mevcut kemiği farklı biçimde değerlendiren ya da kemik artırmayı azaltan bu tür planlamalardır. Her implant, kemiğe tutunarak işlev görür.
Kemik kaybını önlemek mümkün mü?
Kemik kaybını tamamen durdurmak her zaman mümkün olmasa da hızını azaltmak çoğu durumda elinizdedir. Diş çekimi kaçınılmazsa, ileride implant düşünülüyorsa çekimle aynı seansta boşluğun greftle doldurulması (soket koruma) kemik hacminin korunmasına yardımcı olabilir. Çekimden sonra implantı uzun süre ertelememek, dişeti hastalığını erken dönemde tedavi ettirmek ve oturmayan hareketli protezleri yeniletmek de kemiği korumaya katkı sağlar. Sigara, kemik iyileşmesini ve implantın kemikle kaynaşmasını olumsuz etkilediği için bırakılması önerilir. Kontrol altında olmayan diyabet de iyileşmeyi yavaşlatabileceğinden, tedavi öncesinde kan şekerinin düzenlenmesi önemlidir.
Tedavinin süresi ve ücreti nasıl belirlenir?
Kemik yetersizliği olan hastalarda tedavi süresi, uygulanan yönteme göre birkaç aydan bir yıla kadar değişebilir. Ek işlem gerekip gerekmediği, kullanılacak malzemeler ve implant sayısı ücreti de etkiler. Bu bilgiler tomografi ve muayenenin ardından yazılı olarak bildirilir. İmplantla ilgili diğer sık sorulan konular için sıkça sorulan sorular sayfamıza bakabilirsiniz.
Kemik kaybınız için Ankara'da ne zaman değerlendirme yaptırmalısınız?
Daha önce kemik yetersizliği nedeniyle implantın mümkün olmadığı söylendiyse, uzun süredir hareketli protez kullanıyorsanız ya da yakın zamanda diş çekimi planlanıyorsa, güncel bir tomografiyle değerlendirme yaptırmak size uygun seçenekleri netleştirir. Çankaya Oran'da, Panora AVM yanındaki polikliniğimizde kemik yapınızı üç boyutlu görüntülerle inceleyip size uygun yöntemi ve aşamaları ayrıntılı olarak anlatıyoruz. Randevu için iletişim sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kemik erimesi olan herkese implant yapılabilir mi?
Pek çok hastada kemik grefti, sinüs lifting veya özel implant tasarımlarıyla implant mümkün olabilir. Ancak genel sağlık durumu, kemik kaybının derecesi ve anatomik yapı değerlendirilmeden kesin bir şey söylenemez; karar tomografi ve muayene sonrası verilir.
Kemik grefti sonrası implant için ne kadar beklenir?
Greft implantla aynı seansta uygulanabildiği gibi, ileri kayıplarda kemiğin olgunlaşması için genellikle birkaç ay beklenir. Süre, uygulanan yönteme ve iyileşmeye göre hekim tarafından belirlenir.
Sinüs lifting ağrılı bir işlem mi?
İşlem lokal anestezi altında yapıldığı için sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç gün hafif şişlik ve hassasiyet olabilir; hekimin önerdiği bakım ve ilaçlarla genellikle kontrol altına alınır.
Kemiksiz implant gerçekten var mı?
Hayır, her implant kemiğe tutunarak işlev görür. Kemiksiz implant olarak anılan uygulamalar; kısa, açılı veya zigomatik implantlar gibi mevcut kemiği farklı şekilde değerlendiren ya da kemik artırma ihtiyacını azaltan yöntemlerdir.
