Kısa cevap: Hamilelikte diş eti şişmesi ve kanaması çoğunlukla gebelik diş eti iltihabından kaynaklanır ve gebelerin yarısından fazlasında görülür. Yükselen hormonlar diş etinin bakteri plağına tepkisini artırır. Genellikle ikinci aydan itibaren belirginleşir, doğumdan sonra geriler. Yumuşak fırçayla düzenli fırçalama, diş arası temizliği ve gerektiğinde hamilelikte de yapılabilen diş taşı temizliği belirtileri çoğu durumda belirgin şekilde azaltır.
Diş fırçalarken lavaboda pembe bir iz görmek ya da diş etlerinin her zamankinden kırmızı ve kabarık olduğunu fark etmek, gebelikte sık karşılaşılan bir deneyimdir. Hamilelikte diş eti şişmesi ve kanaması çoğu zaman "gebelik diş eti iltihabı" (gebelik gingiviti) olarak adlandırılan durumun belirtisidir. Kaynakların çoğu, gebelerin yarısından fazlasında bir dereceye kadar diş eti iltihabı görüldüğünü bildirir. Bu yazıda neden ortaya çıktığını, ne zaman geçtiğini, gebelik granülomunun ne olduğunu ve evde ile klinikte neler yapılabileceğini anlatıyoruz.
Hamilelikte diş eti neden şişer ve kanar?
Hamilelikte diş eti şişmesi ve kanamasının temel nedeni, hormonal değişikliklerin diş etinin dişler üzerindeki bakteri plağına verdiği tepkiyi artırmasıdır. Gebelikte östrojen ve progesteron düzeyleri belirgin şekilde yükselir. Bu hormonlar diş etindeki küçük damarların genişlemesine ve geçirgenliğinin artmasına yol açar; doku daha fazla sıvı tutar, daha kolay şişer ve hafif bir temasla kanayabilir.
Burada önemli bir ayrıntı var: Hormonlar tek başına iltihaba neden olmaz, plağa karşı oluşan tepkiyi büyütür. Yani dişlerin üzerinde biriken bakteri tabakası azaldıkça belirtiler de belirgin şekilde hafifler. Gebelikte bulantı nedeniyle diş fırçalamanın zorlaşması, sık ara öğünler ve ağız kuruluğu plak birikimini kolaylaştırarak tabloyu ağırlaştırabilir. Diş eti kanamasının genel nedenleri hakkında daha fazla bilgi için diş eti kanaması neden olur yazımıza göz atabilirsiniz.
Hangi belirtiler görülür?
- Fırçalama veya diş ipi kullanımı sırasında kanama
- Diş etlerinde kızarıklık, parlaklık ve kabarıklık
- Dokunmaya karşı hassasiyet, zaman zaman hafif sızı
- Ağızda kötü koku veya tat değişikliği
- Dişler arasındaki diş eti üçgenlerinin şişkin görünmesi
Ne zaman başlar, ne zaman geçer?
Gebelik diş eti iltihabı genellikle ikinci ay civarında başlar, ikinci ve üçüncü trimesterde belirginleşir ve çoğu durumda doğumdan sonraki haftalarda hormon düzeyleri normale döndükçe geriler. Belirtilerin en yoğun olduğu dönem, birçok kaynakta sekizinci ay civarı olarak tarif edilir.
Ancak doğumdan sonra kendiliğinden geçmesini beklemek her zaman doğru değildir. Gebelik öncesinde var olan diş eti hastalığı, gebelikte ağırlaşıp daha derin dokulara, yani dişi tutan kemiğe ve bağ dokusuna ilerleyebilir. Bu ilerlemiş tabloya periodontitis denir ve doğum sonrasında kendiliğinden düzelmez. Ayrıca bazı araştırmalar, gebelikte ilerlemiş diş eti hastalığı ile erken doğum veya düşük doğum ağırlığı arasında bir ilişki olabileceğini öne sürer; bu ilişkinin nedensel olup olmadığı henüz kesinleşmemiştir. Yine de diş eti sağlığına gebelikte özen göstermek için yeterli bir neden olarak görülür.
Gebelik planlıyorsanız
Gebelik planlayan kadınlar için gebelik öncesinde bir diş hekimi kontrolü ve gerekiyorsa diş taşı temizliği yaptırmak, ilerideki aylarda diş eti şikâyetlerinin daha hafif seyretmesine yardımcı olabilir. Var olan çürüklerin ve diş eti sorunlarının önceden ele alınması, gebelik sırasında ortaya çıkabilecek acil durumların olasılığını da azaltır. Bu kontrol, aynı zamanda kişiye özel ağız bakımı önerileri almak için de iyi bir fırsattır.
Gebelik granülomu (gebelik tümörü) nedir?
Gebelik granülomu, diş eti üzerinde gelişen, iyi huylu, kırmızı-mor renkli ve kolay kanayan yumuşak bir doku büyümesidir. "Gebelik tümörü" adıyla da anılsa da kanser değildir; tıbbi adı piyojenik granülomdur. Gebelerin küçük bir kısmında, çoğunlukla ikinci trimesterde ve genellikle üst çenede, iki diş arasındaki diş eti bölgesinde ortaya çıkar.
Gebelik granülomu genellikle doğumdan sonra küçülür ve çoğu zaman kendiliğinden kaybolur. Bu nedenle çoğu durumda yalnızca takip edilir ve bölgedeki plak ile diş taşı nazikçe temizlenir. Granülom çiğnemeyi zorlaştıracak kadar büyürse, sık kanarsa ya da fırçalamayı engellerse hekim tarafından çıkarılması değerlendirilebilir; doğumdan önce çıkarıldığında tekrarlama olasılığı olduğu da göz önünde bulundurulur. Diş etinde yeni fark ettiğiniz bir kabarıklığın ne olduğuna yalnızca muayeneyle karar verilebilir; kendi kendinize tanı koymaya çalışmak yerine hekiminize göstermeniz en doğrusudur.
Evde neler yapılabilir?
Evde yapılabilecek en etkili şey, plağı düzenli ve nazikçe uzaklaştırmaktır; kanama var diye fırçalamayı bırakmak tabloyu genellikle kötüleştirir. Şu alışkanlıklar çoğu anne adayında belirtileri belirgin şekilde azaltır:
- Günde iki kez, yumuşak kıllı fırçayla fırçalayın. Fırçayı diş eti çizgisine hafif açıyla yerleştirip küçük dairesel hareketlerle temizleyin; sert bastırmayın.
- Florürlü diş macunu kullanın. Bulantıyı tetikliyorsa daha hafif aromalı bir macun ve küçük başlı bir fırça deneyebilirsiniz.
- Diş aralarını her gün temizleyin. Diş ipi veya ara yüz fırçası, plağın en çok biriktiği bölgelere ulaşır. İlk günlerdeki hafif kanama, düzenli temizlikle çoğu zaman azalır.
- Kusmadan sonra hemen fırçalamayın. Ağzı su ile ya da bir bardak suya karıştırılmış az miktarda karbonatla çalkalayın, fırçalamak için yaklaşık yarım saat bekleyin. Böylece asidin yumuşattığı mine korunur.
- Şekerli ara öğünleri sınırlayın. Peynir, yoğurt, çiğ sebze gibi seçenekler hem besleyici hem de dişler için daha uygundur.
Gargara kullanmak isteyenler, ürün seçimini mutlaka diş hekimine danışmalıdır; bazı gargaralar alkol içerir veya uzun süreli kullanımda lekelenmeye yol açabilir. Doğru kullanım için diş eti gargarası nasıl kullanılır yazımız yol gösterici olabilir.
Diş taşı temizliği hamilelikte yapılır mı?
Evet, diş taşı temizliği hamilelikte yapılabilir ve gebelik diş eti iltihabının kontrolünde çoğu zaman önemli bir adımdır. Diş taşı, sertleşmiş plaktır ve fırçayla uzaklaştırılamaz; üzerinde biriken bakteriler diş eti iltihabını sürekli besler. Bu nedenle klinikte yapılan profesyonel temizlik, evdeki bakımın etkisini artırır.
Planlı bir temizlik için en rahat dönem genellikle ikinci trimesterdir (14-27. hafta). Belirtiler belirginse ya da kanama günlük yaşamı etkiliyorsa temizlik ilk trimesterde de değerlendirilebilir. Bazı anne adaylarında gebelik boyunca birden fazla kontrol ve temizlik önerilebilir. Diş taşı temizliğinin nasıl yapıldığını ve ağız sağlığına etkilerini diş taşı temizliği yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. Gebelikte diğer diş tedavileriyle ilgili genel bilgiler için ise hamilelikte diş tedavisi yazımıza bakabilirsiniz.
Diş teli veya şeffaf plak kullanırken gebe kalanlar ya da gebelikte ortodontik tedaviye başlamayı düşünenler için konu ayrıca ele alınmalıdır; hamilelikte diş teli ve şeffaf plak yazısı bu açıdan yol gösterir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Fırçalamayla geçmeyen kanama, belirgin şişlik, ağrı, diş etinde yeni bir kabarıklık, dişlerde sallanma ya da ağızda kötü tat ve koku fark ettiğinizde muayene planlamanız yerinde olur. Bunların dışında, belirtiler hafif olsa bile gebeliğin başında bir diş hekimi kontrolü yaptırmak, olası sorunları erken yakalamak için iyi bir alışkanlıktır.
Ankara'da yaşıyorsanız Çankaya Oran'daki Park Oran Ofis'te bulunan polikliniğimizde diş eti durumunuz değerlendirilir; gerekli temizlik ve takip, gebelik haftanıza göre ve kadın doğum hekiminizle uyumlu biçimde planlanır. Randevu için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hamilelikte diş eti kanaması bebeğe zarar verir mi?
Hafif diş eti iltihabının doğrudan bebeğe zarar verdiğine dair bir bulgu yoktur. Bazı araştırmalar ilerlemiş diş eti hastalığı ile erken doğum arasında ilişki olabileceğini öne sürse de bu ilişki kesinleşmemiştir. Yine de diş eti sağlığını gebelikte korumak ve gerekirse hekime başvurmak önerilir.
Diş etim kanıyor, fırçalamayı bırakmalı mıyım?
Hayır. Kanamanın temel nedeni plaktır ve fırçalamayı bırakmak plağın artmasına yol açar. Yumuşak kıllı fırçayla nazikçe fırçalamaya ve diş aralarını temizlemeye devam edin; kanama birkaç hafta içinde azalmazsa hekiminize başvurun.
Gebelik granülomu doğumdan sonra geçer mi?
Gebelik granülomu genellikle doğumdan sonra küçülür ve çoğu zaman kendiliğinden kaybolur. Çiğnemeyi zorlaştırırsa, sık kanarsa veya doğumdan sonra kaybolmazsa hekim tarafından çıkarılması değerlendirilebilir.
Hamilelikte diş eti ağrısı için ne yapılabilir?
Ilık tuzlu suyla ağzı çalkalamak ve bölgeyi nazikçe temizlemek çoğu zaman rahatlatır. Ağrı belirginse, şişlikle birlikteyse veya bir dişe yayılıyorsa bir enfeksiyon ya da çürük de söz konusu olabileceği için muayene gerekir. Herhangi bir ilacı yalnızca hekiminizin önerisiyle kullanın.
