Kısa cevap: Diş telli bir kişi her fırçalamada önce arayüz fırçasıyla tel altını ve braket çevresini temizlemeli, ardından yumuşak kıllı fırçayı diş eti çizgisine açılı tutarak her braketin üstünü ve altını ayrı ayrı fırçalamalı, sonra diş ipi iğnesiyle arayüzleri temizlemelidir. Ağız duşu destekleyicidir. Flor kullanımına hekim karar verir.
Diş teli ile diş fırçalama, tedavinin en az tel ve braketler kadar önemli parçasıdır. Braketlerin çevresi, telin altı ve diş eti kenarı plak biriktirmeye çok elverişlidir; bu bölgeler yeterince temizlenmezse tedavi sonunda dişlerde beyaz lekeler ve diş eti sorunları ortaya çıkabilir. İyi haber şu ki doğru araçlar ve sabit bir sıra ile bu riskin büyük bölümü yönetilebilir.
Diş teli takınca temizlik neden daha zorlaşır?
Braketler ve teller dişin yüzeyinde çıkıntılar oluşturduğu için fırçanın kıllarının ulaşamadığı gizli köşeler yaratır. Yemek artıkları ve bakteri plağı bu köşelerde tutunur, özellikle braketin diş etine bakan kenarında kolayca birikir.
Plak uzun süre bırakılırsa dişin yüzeyindeki mineden mineral kaybı başlayabilir. Bu durum braketin çevresinde, tedavi bittiğinde braket çıkarılınca fark edilen mat beyaz izler olarak görülür. Dişhekimliğinde bu olaya demineralizasyon denir. Bir diğer sık sorun da diş etinin kızarması, şişmesi ve fırçalarken kanamasıdır. Daha ayrıntılı bilgi için diş eti kanaması yazımıza göz atabilirsiniz.
Diş telli birinin fırçalama sırası nasıl olmalı?
Her fırçalamada aynı sırayı izlemek, atlanan bölge kalmasını önler. Pratik bir sıra şöyle olabilir:
- Ağzı çalkalayın. Büyük yemek parçalarını önce su ile uzaklaştırın.
- Arayüz fırçasıyla tel altını temizleyin. Küçük, konik fırçayı telin altından ve üstünden geçirerek braket çevresini süpürün.
- Diş fırçasıyla yüzeyleri fırçalayın. Fırçayı diş eti çizgisine yaklaşık 45 derecelik açıyla tutun; önce braketin üstünü, sonra altını, ardından braketin kendisini ayrı ayrı temizleyin.
- Diş ipi ile arayüzleri temizleyin. Tel olduğu için ipi tel altından geçirmek gerekir; bu işlemi kolaylaştıran araçlar aşağıda anlatılıyor.
- Ağzı iyice çalkalayın ve aynada kontrol edin. Braket çevresinde kalan artık varsa tekrar edin.
Fırçalamayı gün içinde en az sabah ve yatmadan önce yapmak gerekir; yemeklerden sonra da fırçalama imkânı varsa tedavi süresince bu alışkanlığı edinmek yararlıdır. Genel tekniği hatırlamak isterseniz doğru fırçalama tekniği rehberimiz yardımcı olur.
Hangi diş fırçası ve temizlik araçları işe yarar?
Yumuşak kıllı, başlığı küçük bir fırça çoğu kişide yeterlidir. Bazı hastalar için ortodonti için tasarlanmış V biçiminde kesilmiş kıllara sahip fırçalar kullanışlı olabilir. Elektrikli fırça da dişlerin tüm yüzeyine ulaşmayı kolaylaştırabilir; ancak asıl belirleyici, fırçalama süresi ve özenidir.
- Arayüz fırçası: Tel altı ve braket çevresi için temel araçtır. Boyutun doğru seçilmesi önemlidir; ayrıntılar için arayüz fırçası yazımıza bakabilirsiniz.
- Diş ipi iğnesi (threader): Sert uçlu bir yardımcıdır; ipi telin altından geçirmeyi sağlar. Sabırlı olmak gerekir, ilk günlerde zaman alması normaldir. İpin kullanımı için diş ipi tekniği yazımızı okuyabilirsiniz.
- Ağız duşu: Su basıncıyla yemek artıklarını ve gevşek plağı uzaklaştırmaya yardımcı olur. Fırçanın ve ipin yerini tutmaz, onları destekler. Konuyu ağız duşu yazımızda ele aldık.
- Ortodontik mum: Tel veya braketin yanağı tahriş ettiği noktalarda geçici rahatlama sağlar, temizliğe doğrudan etkisi yoktur.
Beyaz lekeler (demineralizasyon) nasıl önlenir?
Beyaz lekelerden korunmanın temeli plağı düzenli ve eksiksiz uzaklaştırmaktır. Bunun yanında beslenme alışkanlıkları da belirleyicidir: şekerli ve asitli içecekleri sık sık yudumlamak, braket çevresindeki plağın asit üretimini sürekli tetikler. Bu nedenle bu tür içeceklerin gün içine yayılması yerine öğün aralarında sınırlandırılması iyi bir yaklaşımdır.
Flor, minenin güçlenmesine katkı sağlayan, genel kabul görmüş bir koruyucudur. Ancak hangi florlu macunun, gargaranın ya da profesyonel flor uygulamasının sizin için uygun olduğuna, çürük riskinize ve yaşınıza bakarak hekiminiz karar verir; kendi başınıza yoğun florlu ürünler seçmemeniz gerekir. Flor uygulamaları hakkında genel bilgi için flor jel ve vernik yazımıza göz atabilirsiniz.
Beyaz lekeler erken fark edilirse, hekim kontrolünde güçlendirici uygulamalarla görünümü azalabilir. Bu yüzden her kontrol seansında ağzınızdaki durumun hekiminizce değerlendirilmesi önemlidir.
Diş teli takanlar neleri yememeli?
Sert ve yapışkan yiyecekler hem braketlerin kopmasına hem de temizliğin zorlaşmasına yol açar. Kuruyemiş kabukları, sert elma gibi bütün ısırılan meyveler, buz çiğnemek, sakız ve yapışkan şekerlemeler tedavi süresince sınırlandırılmalıdır. Bütün meyve ve sebzeleri küçük parçalara bölerek yemek mümkündür. Pratik öneriler için diş teli tedavisinde dikkat edilmesi gerekenler yazımız yol gösterebilir.
Gün içinde pratik bir temizlik planı nasıl kurulur?
Alışkanlık oluşturmak için temizliği günün belirli anlarına bağlamak işe yarar. Sabah kahvaltıdan sonra tam sıralı bakım, öğle ve ara öğünlerden sonra su ile çalkalama ve mümkünse kısa bir fırçalama, akşam ise en kapsamlı temizlik yapılabilir. Yatmadan önceki temizlik özellikle önemlidir; çünkü uyku sırasında tükürük akışı azalır ve geride kalan plak daha az engelle karşılaşır.
Çantanızda küçük bir seyahat fırçası, birkaç arayüz fırçası ve bir kutu ortodontik mum bulundurmak, okulda ya da işte kolaylık sağlar. Gençlerde ve çocuklarda ebeveynin ilk haftalarda fırçalamayı birlikte kontrol etmesi, doğru alışkanlığın yerleşmesine yardımcı olur. Fırçanın kılları braketlerin çevresinde çabuk dağıldığı için fırçayı olağan sürelerden daha sık yenilemek gerekebilir; bu konudaki genel bilgiler için diş fırçası ne zaman değiştirilmeli yazımıza bakabilirsiniz.
Temizlik yetersizse hangi belirtiler ortaya çıkar?
Bazı işaretler temizliğin yeterli olmadığını gösterir. Bunları erken tanımak, sorunun büyümesini önler:
- Diş etlerinde belirgin kızarıklık, şişlik veya fırçalarken süregelen kanama
- Braket çevresinde dişin yüzeyinde sarımsı ya da beyazımsı bir tabaka
- Düzenli fırçalamaya rağmen geçmeyen ağız kokusu
- Diş etinin braketlerin üzerine doğru kabarması
Bu bulgulardan biri varsa bir sonraki kontrol randevusunu beklemeden hekiminize haber vermek mantıklıdır. Diş eti dokusunun sağlıklı olması, dişlerin planlandığı gibi hareket etmesi için de gereklidir. Ağız kokusunun çeşitli nedenleri olabileceği için genel bilgi amaçlı ağız kokusu yazımıza da göz atabilirsiniz.
Tel kopması veya tahriş olduğunda ne yapılır?
Tel yanağa batıyorsa önce ortodontik mum ile geçici olarak kaplayın. Telin ucunu kendiniz kesmeye çalışmayın. Braket düşmüşse veya tel yerinden çıkmışsa, kliniği arayarak bunu bildirin; çoğu durumda küçük bir kontrol randevusu yeterlidir. Böyle durumlar temizliği de zorlaştırdığı için ertelemeden hekime bildirilmesi önerilir.
Şeffaf plakta temizlik farklı mı?
Sabit tel yerine şeffaf plak kullanılıyorsa plaklar yemek sırasında çıkarıldığı için dişler normal fırça ve ip ile temizlenebilir; ancak bu kez plakların da düzenli temizlenmesi gerekir. Yöntem seçimini düşünenler için şeffaf plak temizliği ve şeffaf plak mı diş teli mi sayfalarımız karşılaştırma yapmaya yardımcı olur.
Profesyonel kontrol ne zaman gerekir?
Tedavi boyunca kontrol randevularını aksatmamak, temizlik sorunlarını erken yakalamanın en güvenli yoludur. Diş taşı birikmişse veya diş eti iltihabı belirtileri varsa hekiminiz ek temizlik önerebilir.
Ankara'da muayene için
Diş teli takarken temizlik konusunda zorlanıyor, braketlerin çevresinde leke veya kanama fark ediyorsanız Çankaya'daki Park Oran Ofis'te bulunan kliniğimizde ağız bakım düzeninizi birlikte gözden geçirebiliriz. Randevu bilgisi için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Diş telli birinin günde kaç kez diş fırçalaması gerekir?
En az sabah ve yatmadan önce fırçalamak gerekir. Mümkünse yemeklerden sonra da fırçalamak, braket çevresinde plak birikimini azaltır. Dışarıdayken en azından su ile çalkalamak yararlıdır.
Ağız duşu diş ipinin yerini tutar mı?
Hayır. Ağız duşu yemek artıklarını ve gevşek plağı uzaklaştırmaya yardımcı olur, ancak diş yüzeyine yapışmış plağı fırça ve ipin yaptığı gibi temizlemez. Bu araçlar birbirinin yerine değil, birbirini destekleyen araçlardır.
Diş teli çıkınca dişlerdeki beyaz lekeler geçer mi?
Erken dönemdeki hafif lekeler hekim kontrolünde güçlendirici uygulamalarla zamanla belirgin biçimde azalabilir. Lekenin derinliğine göre ek işlemler gerekebilir. Bu nedenle değerlendirme ve yöntem seçimi hekime bırakılmalıdır.
Diş telinde hangi diş macununu kullanmalıyım?
Çoğu kişi için florlu bir macun uygundur. Ancak çürük riskinize göre farklı flor içeriği ya da ek profesyonel uygulama gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.