Kısa cevap: Gece plağı genellikle yatmadan önce, dişler fırçalandıktan sonra parmak ucuyla bastırılarak takılır ve sabah çıkarılır. Çıkarınca ılık ya da soğuk suyla durulanır, yumuşak bir fırça ve aşındırıcı olmayan bir temizleyiciyle nazikçe temizlenir. Sıcak su, alkollü gargara ve diş macunuyla sert fırçalamadan kaçınılmalı; plak kuruduktan sonra havalandırmalı kutusunda saklanmalıdır. Kontrol aralığını hekiminiz belirler.
Gece plağı nasıl kullanılır sorusunun cevabı aslında birkaç basit alışkanlığa dayanır: plağı her gece temiz ağza takmak, sabah çıkarınca hemen durulayıp nazikçe temizlemek, kuru ve havalandırmalı bir kutuda saklamak ve düzenli kontrole gitmek. Bu adımlar kulağa sıradan gelse de plağın ömrünü, ağız hijyenini ve kullanım konforunu doğrudan etkiler. Aşağıda takma ve çıkarmadan temizliğe, kötü kokudan saklama koşullarına kadar gece plağı kullanırken dikkat edilmesi gerekenleri pratik bir rehber halinde topladık.
Gece plağı; diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm) gibi durumlarda dişleri aşınmaya karşı korumak için hekim tarafından planlanan, genellikle ağız ölçüsüne göre hazırlanan bir koruyucu apareydir. Plağın nasıl üretildiğini ve ne zaman yenilenmesi gerektiğini merak ediyorsanız diş sıkma plağının yapımı ve yenilenmesi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Gece plağı nasıl takılır ve çıkarılır?
Gece plağı, dişlerin üzerine parmak ucuyla hafif ve eşit bir baskı uygulanarak takılır; ısırarak yerine oturtmak önerilmez. Plağı ağza yerleştirirken önce ön dişlere hizalayın, ardından iki yandan, azı dişlerinin üzerinden yavaşça bastırarak oturmasını sağlayın. Isırarak takmak, plağın tek taraftan zorlanmasına, zamanla çatlamasına ya da biçiminin bozulmasına yol açabilir.
Çıkarırken de aynı nazik yaklaşım geçerlidir:
- Parmak ucunuzu arka dişlerin bulunduğu bölgede plağın kenarına yerleştirin.
- Bir taraftan hafifçe gevşetin, ardından diğer tarafa geçin.
- Plak gevşedikten sonra öne doğru çekerek çıkarın; tek noktadan zorlamayın.
Takmadan önce dişlerinizi fırçalamanız ve diş ipi kullanmanız önemlidir. Dişlerin üzerinde kalan yiyecek artıkları ve bakteri plağı, gece boyunca plağın altında hapsolur; tükürük akışı uykuda azaldığı için bu durum hem çürük hem de ağız kokusu açısından daha elverişli bir ortam yaratır. İlk günlerde hafif bir sıkılık hissi, salya artışı ya da konuşurken farklılık hissedilebilir; bu duyumlar çoğu durumda birkaç gün içinde azalır. Belirgin ağrı, dişeti tahrişi ya da çene ekleminde rahatsızlık sürüyorsa plak kendi başınıza zımparalanmamalı veya bükülmemeli, hekiminize gösterilmelidir.
Gece plağı kaç saat takılmalı, gündüz kullanılır mı?
Gece plağı çoğu durumda yalnızca uyku süresince takılır; gündüz kullanımı ise ancak hekim gerekli gördüğünde planlanır. Gece plağı kaç saat takılmalı sorusunun sabit bir cevabı yoktur, çünkü amaç belirli bir saati doldurmak değil, diş sıkma ve gıcırdatmanın en yoğun yaşandığı uyku dönemini korumaktır. Bu nedenle plak genellikle yatmadan hemen önce takılır, sabah kalkınca çıkarılır.
Gece plağı gündüz takılır mı sorusu da sık gelir. Bazı kişiler gün içinde, örneğin bilgisayar başında ya da yoğun stres anlarında dişlerini sıktığını fark eder. Böyle durumlarda kısa süreli gündüz kullanımı veya farklı bir aparey tasarımı düşünülebilir; ancak bu kararın muayenede, çene eklemi ve kas yapısı değerlendirildikten sonra verilmesi gerekir. Gün boyu uzun süre plak takmak, bazı kişilerde ısırma ilişkisinde değişiklik hissine yol açabileceğinden kendi kendinize kullanım süresini uzatmamanız önerilir.
Kullanım sırasında şu noktalara dikkat edin:
- Plak takılıyken yemek yemeyin; su dışında şekerli ya da asitli içecek içmeyin.
- Seyahatte, tatilde veya misafirlikte kullanıma ara vermemek için plağın kutusunu yanınızda bulundurun.
- Plağı bir gece unutmak genellikle sorun yaratmaz; ancak takarken belirgin sıkılık hissediyorsanız hekiminize danışın.
Gece plağı nasıl temizlenir?
Gece plağı her sabah ılık ya da soğuk suyla durulanıp yumuşak bir fırçayla, aşındırıcı olmayan bir temizleyiciyle nazikçe temizlenmelidir. Gece plağı nasıl temizlenir diye düşünürken en sık yapılan hatalar, iyi niyetle yapılan ama plağa zarar veren uygulamalardır. Günlük temizlik için şu sıralama işinizi kolaylaştırır:
- Plağı çıkarır çıkarmaz akan suyun altında durulayın; tükürük ve artıkların kurumasına izin vermeyin.
- Diş fırçanızdan ayrı, yalnızca plak için kullandığınız yumuşak kıllı bir fırçayla iç ve dış yüzeyleri hafifçe fırçalayın.
- Temizleyici olarak kokusuz, sade bir sıvı sabun ya da hekiminizin önerdiği plak temizleme ürünlerini tercih edin.
- Tekrar durulayın ve kutusuna koymadan önce kurumaya bırakın.
Kaçınılması gereken uygulamalar ise şunlardır:
- Sıcak ya da kaynar su: Plak malzemesi ısıya duyarlıdır; sıcak su biçim bozulmasına ve plağın dişlere oturmamasına neden olabilir.
- Diş macunuyla sert fırçalama: Diş macunlarındaki aşındırıcı parçacıklar yüzeyde ince çizikler oluşturur. Bu çizikler hem plağın matlaşmasına hem de bakteri ve renk birikimine zemin hazırlar.
- Alkollü gargara, çamaşır suyu ve sert kimyasallar: Plağı bu tür sıvılarda bekletmek malzemeyi kurutabilir, sertleştirebilir veya renk değişimine yol açabilir.
- Bulaşık makinesi ve kaynatma: Yüksek sıcaklık nedeniyle tamamen kaçınılmalıdır.
Haftada bir ya da iki kez, hekiminizin uygun bulduğu bir temizleme tableti veya solüsyonuyla ek bir bakım yapılabilir. Benzer malzemelerden üretilen apareylerin bakımı birbirine yakın olduğu için şeffaf plak temizleme rehberimizdeki ilkeler de fikir verebilir. Hangi ürünlerin kullanılabileceğini merak ediyorsanız plak bakım ürünleri sayfamızı inceleyebilirsiniz; yine de her ürünün plağınızın malzemesine uygun olup olmadığını hekiminize sormanız iyi olur.
Kötü koku ve sararma neden olur?
Gece plağı kokusu ve sararma çoğunlukla yetersiz temizlik, plağın nemli saklanması ve yüzeyde biriken bakteri ile mineral tabakasından kaynaklanır. Plağın iç yüzeyi tükürük, ölü hücreler ve bakterilerle sürekli temas eder. Sabah durulanmayan ya da ıslak halde kapalı kutuya konan bir plakta bakteriler hızla çoğalır ve kendine özgü, ekşimsi bir koku oluşur.
Sararma ve beyaz lekelerin başlıca nedenleri şunlardır:
- Tükürükteki minerallerin plağın yüzeyinde birikerek tartar benzeri bir tabaka oluşturması
- Diş macunu veya sert fırçayla oluşan çiziklerde renk ve bakterinin tutunması
- Plak takılıyken çay, kahve gibi renkli içeceklerin tüketilmesi
- Sigara kullanımı
- Malzemenin zamanla doğal olarak yaşlanması
Düzenli temizliğe rağmen koku geçmiyorsa, plakta çatlak, pürüzlü alan ya da kalıcı renk değişimi varsa bunu kontrolde hekiminize göstermeniz uygun olur. Bazen sorun plakta değil ağız içindedir; dişeti hastalığı, çürük veya dil yüzeyindeki birikim de kokuya katkıda bulunabilir. Gerçek nedeni muayene ortaya koyar. Plağın kullanımıyla ilgili olası yan etkileri ayrıca merak ediyorsanız gece plağının yan etkileri yazımızda daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Gece plağı nasıl saklanır?
Gece plağı, temizlenip kuruduktan sonra havalandırma delikleri olan sert bir kutuda, güneş ışığı ve ısı kaynaklarından uzakta saklanmalıdır. Peçeteye sarılan plaklar çoğu zaman yanlışlıkla çöpe atılır; cepte ya da çantada kutusuz taşınan plaklar ise ezilip kırılabilir.
Saklama sırasında şu kurallara dikkat edin:
- Plağı arabanın torpidosu, kalorifer üstü veya pencere kenarı gibi sıcak yerlerde bırakmayın.
- Evcil hayvanların ulaşabileceği yerlerde tutmayın; köpekler özellikle plaklara ilgi gösterebilir.
- Kutuyu da plak gibi düzenli olarak yıkayıp kurutun; kirli kutu, temiz plağı kısa sürede yeniden kirletir.
- Hekiminiz özel bir sıvıda saklama önermediyse plağı uzun süre suyun içinde bekletmeyin.
Kontrole ne zaman gitmeli?
Gece plağı kullananların, hekimin belirlediği aralıklarla ve plakta bir değişiklik fark ettiklerinde kontrole gitmeleri önerilir. Kontrol aralığı kişiye, plağın türüne ve diş sıkmanın şiddetine göre değişir; bu nedenle kesin bir takvim vermek doğru olmaz. Genel olarak rutin diş hekimi kontrollerinizde plağınızı da yanınızda götürmeniz, aşınmanın ve uyumun birlikte değerlendirilmesini sağlar.
Aşağıdaki durumlardan biri varsa planlanan tarihi beklemeden randevu almanız uygun olur:
- Plakta çatlak, delinme, belirgin incelme veya kırık
- Plağın eskisi gibi oturmaması, gevşemesi ya da aşırı sıkması
- Sabahları çene ekleminde artan ağrı, ses veya ağız açmada kısıtlılık
- Yeni bir dolgu, kaplama, implant veya diş çekimi sonrasında plağın uyumunun değişmesi
- Temizliğe rağmen geçmeyen koku ya da renk değişimi
Diş sıkma ve gıcırdatmanın neden önemli olduğunu ve plağın bu durumda nasıl bir koruma sağladığını daha geniş bir çerçevede okumak isterseniz diş sıkma ve gıcırdatmaya karşı gece plağı kullanımı yazımız iyi bir başlangıç noktasıdır.
Ankara'da gece plağı takibi
Plağınızın oturuşunda, temizliğinde ya da çene bölgenizdeki hislerde bir değişiklik fark ettiyseniz bunu bir sonraki rutin kontrole bırakmak yerine değerlendirme için randevu alabilirsiniz. Çankaya'daki Park Oran Ofis'te bulunan kliniğimizde plağın uyumu, aşınma izleri ve çene eklemi birlikte incelenir; yenileme ya da düzenleme gerekip gerekmediği muayenede belirlenir. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Gece plağını diş macunuyla fırçalayabilir miyim?
Önerilmez. Diş macunlarındaki aşındırıcı parçacıklar plağın yüzeyinde ince çizikler oluşturur ve bu çiziklerde bakteri ile renk birikir. Yumuşak bir fırça ve kokusuz sade sabun ya da hekiminizin önerdiği bir temizleyici daha uygundur.
Gece plağını sıcak suyla dezenfekte etmek doğru mu?
Hayır. Plak malzemesi ısıya duyarlıdır; sıcak ya da kaynar su plağın biçimini bozabilir ve dişlere oturmamasına yol açabilir. Temizlik için ılık veya soğuk su kullanılmalıdır.
Gece plağımdan kötü koku geliyor, ne yapmalıyım?
Önce günlük temizlik ve kuru saklama alışkanlığınızı gözden geçirin; plağı her sabah durulayıp fırçalamak ve kurumaya bırakmak çoğu durumda kokuyu azaltır. Koku sürüyor ya da plakta çatlak, pürüz veya kalıcı renk değişimi varsa plağınızı kontrolde hekiminize göstermeniz uygun olur.
Gece plağını gündüz de takmalı mıyım?
Gece plağı çoğu durumda yalnızca uyku sırasında kullanılır. Gündüz de diş sıktığınızı fark ediyorsanız bunu hekiminize söyleyin; gündüz kullanımı gerekip gerekmediği ve nasıl planlanacağı muayenede belirlenir.
Gece plağını alkollü gargarada bekletebilir miyim?
Bekletmemeniz önerilir. Alkol ve sert kimyasallar plak malzemesini kurutabilir, sertleştirebilir veya renk değişimine neden olabilir. Ek bakım için hekiminizin uygun gördüğü plak temizleme ürünlerini tercih edin.
