Kısa cevap: Diş teli takılırken önce dişler temizlenir ve kurutulur, ardından yüzeyleri kısa süreli bir jelle hazırlanır. Braketler özel yapıştırıcıyla dişlere yerleştirilir ve ışıkla sertleştirilir, sonra ark teli braketlere lastikler ya da kapaklarla bağlanır. İşlem uyuşturma gerektirmez ve genellikle bir ila iki saat sürer. İlk günlerde görülen hassasiyet çoğu kişide bir hafta içinde azalır.
Diş teli tedavisine karar veren pek çok kişinin aklındaki ilk soru, takma randevusunda tam olarak neler yaşanacağıdır. Diş teli nasıl takılır sorusunun kısa cevabı şudur: Dişler temizlenip kurutulur, yüzeyleri yapıştırma için hazırlanır, braketler özel bir yapıştırıcıyla tek tek yerleştirilir ve ışıkla sertleştirilir; ardından ark teli braketlere bağlanır. İşlem iğne gerektirmez ve çoğu durumda bir ila iki saat arasında tamamlanır. Aşağıda takma seansını, öncesindeki hazırlığı ve ilk haftalarda nelere dikkat etmeniz gerektiğini adım adım anlatıyoruz.
Diş teli takılmadan önce hangi hazırlıklar yapılır?
Diş teli takılmadan önce ağız sağlığı kontrol edilir, tedavi planı için kayıtlar alınır ve gerekirse çürük, diş taşı ya da diş eti sorunları tedavi edilir. Sağlıklı bir başlangıç, braketlerin iyi tutunması ve tedavi boyunca ağız sağlığının korunması için gereklidir.
Bu aşamada genellikle şunlar yapılır:
- Muayene ve kayıtlar: Panoramik ve yan kafa röntgenleri, ağız içi ve yüz fotoğrafları alınır; dişlerin ölçüsü ya da dijital taraması yapılır.
- Tedavi planlaması: Hekim, dişlerin hangi yönde hareket edeceğini, diş çekimi ya da ek aparey gerekip gerekmediğini belirler.
- Ön tedaviler: Varsa çürükler doldurulur, diş taşları temizlenir, diş eti iltihabı tedavi edilir.
- Ayırıcı lastikler: Arka azı dişlerine halka (bant) takılacaksa, birkaç gün önce dişlerin arasına küçük ayırıcı lastikler yerleştirilerek bandın oturacağı yer açılır.
Takma günü öncesinde dişlerinizi her zamankinden özenle fırçalamanız ve randevudan önce hafif bir öğün yemeniz, seansın daha rahat geçmesine yardımcı olur.
Braketler dişlere nasıl yapıştırılır?
Braketler, dişin ön yüzeyine özel ortodontik yapıştırıcıyla tutturulur ve mavi ışıkla birkaç saniyede sertleştirilir; işlem dişi delmeyi ya da uyuşturmayı gerektirmez. Seans, aşağıdaki sırayla ilerler:
- Ağzın açık tutulması: Dudak ve yanakları dişlerden uzak tutan yumuşak bir ağız açacağı yerleştirilir. Böylece dişler kuru kalır ve çalışma alanı netleşir.
- Yüzey temizliği: Dişlerin ön yüzeyleri özel bir macunla parlatılarak plak ve yüzey kirleri uzaklaştırılır.
- Yüzeyin hazırlanması: Braketin geleceği alana kısa bir süre asidik bir jel uygulanır. Bu jel, mine yüzeyinde mikroskobik pürüzler oluşturarak yapıştırıcının daha iyi tutunmasını sağlar. Ardından bol suyla yıkanır ve kurutulur.
- Bağlayıcı ajanın sürülmesi: Hazırlanan yüzeye ince bir bağlayıcı tabaka uygulanır.
- Braketin konumlandırılması: Tabanına yapıştırıcı konmuş her braket, tedavi planına göre belirlenen yükseklik ve açıyla dişe yerleştirilir. Bu adım tedavinin başarısı açısından çok önemlidir; braketin konumu, dişin nereye hareket edeceğini belirler.
- Fazlalıkların temizlenmesi ve sertleştirme: Braketin çevresinden taşan yapıştırıcı alınır, ardından her braket ışık cihazıyla sertleştirilir.
Bazı kliniklerde braketler önce model üzerinde konumlandırılıp bir taşıyıcı kalıpla dişlere topluca aktarılır; buna dolaylı yapıştırma denir. Hangi tekniğin kullanılacağı hekimin tercihine ve vakaya göre değişir. Arka azılarda braket yerine dişi çevreleyen metal bantlar da kullanılabilir; bunlar ayırıcı lastiklerle açılan boşluğa simanla sabitlenir.
Tel ve lastikler nasıl takılır?
Braketler yerleştikten sonra, dişleri hareket ettirecek olan ark teli braketlerin yuvalarından geçirilir ve küçük lastiklerle ya da braketin kendi kapağıyla sabitlenir. Tedavinin başında genellikle ince, esnek ve ısıyla şekil hafızası olan nikel-titanyum teller kullanılır. Bu teller düşük ama sürekli bir kuvvet uygulayarak dişlerin ilk hizalanmasını sağlar.
Telin sabitlenmesinde iki temel yöntem bulunur:
- Bağlama lastikleri: Her braketin etrafına takılan küçük renkli ya da şeffaf halkalardır. Kontrol randevularında yenilenirler.
- Kendinden kilitli braketler: Teli tutan küçük bir kapağa sahiptir ve ayrıca lastik gerektirmez.
Telin uçları son dişin arkasında kesilir ve yanağa batmayacak şekilde düzenlenir. Tedavinin ilerleyen aşamalarında daha kalın ve sert tellere geçilir; gerektiğinde alt ve üst çene arasında kullanılan elastikler, zincir lastikler veya yaylar eklenir. Bu ek parçaların nasıl ve ne kadar süre kullanılacağı her kontrolde ayrıca anlatılır.
Seansın sonunda hekim size diş teli bakımı, fırçalama tekniği, ortodontik mumun kullanımı ve kaçınılması gereken yiyecekler hakkında bilgi verir. Bu bilgileri not almak ilk günlerde işinizi kolaylaştırır.
İlk günlerde ağrı olur mu, uyum nasıl sağlanır?
Diş teli takıldıktan sonraki ilk birkaç gün dişlerde baskı, sızlama ve çiğneme sırasında hassasiyet hissetmek oldukça yaygındır; bu his çoğu kişide yaklaşık bir hafta içinde belirgin şekilde azalır. Hassasiyetin nedeni dişlere uygulanan kuvvete çevre dokuların verdiği doğal tepkidir.
Bu dönemi daha rahat geçirmek için şu öneriler işe yarar:
- Yumuşak beslenme: Çorba, yoğurt, püre, yumurta, makarna gibi az çiğneme gerektiren yiyecekleri tercih edin.
- Ortodontik mum: Yanağa ya da dudağa sürtünen braketin üzerine küçük bir parça mum koyarak tahrişi azaltabilirsiniz.
- Tuzlu su gargarası: Ilık tuzlu suyla çalkalamak, ağız içindeki küçük yaraların iyileşmesine yardımcı olabilir.
- Ağrı kesici: Gerekirse hangi ağrı kesiciyi kullanabileceğinizi hekiminize ya da eczacınıza danışın.
Yanakların iç yüzü birkaç hafta içinde braketlere alışır ve tahriş azalır. Konuşmada ilk günlerde hafif bir farklılık hissedilebilir, ancak bu genellikle kısa sürede geçer.
Hangi yiyeceklerden kaçınmalı?
Sert, yapışkan ve çok çiğnenen yiyecekler braketlerin kopmasına ya da telin bükülmesine yol açabilir. Leblebi, fındık, mısır, sakız, karamel, sert şekerler ve buzlu yiyecekler bu nedenle tedavi boyunca sınırlandırılmalıdır. Elma ya da havuç gibi sert meyve ve sebzeler ısırmak yerine küçük parçalar hâlinde kesilerek yenebilir.
Kontrol randevuları ne sıklıkla yapılır?
Diş teli tedavisinde kontrol randevuları genellikle dört ila sekiz haftada bir yapılır; bu ziyaretlerde ilerleme değerlendirilir, teller değiştirilir veya ayarlanır, lastikler yenilenir. Kontrol aralığı tedavinin aşamasına ve kullanılan sisteme göre değişebilir.
Tipik bir kontrol randevusunda:
- Dişlerin plana göre ne kadar hareket ettiği incelenir.
- Gerekirse bir sonraki kalınlıkta tele geçilir ya da mevcut tele bükümler yapılır.
- Bağlama lastikleri ve varsa elastikler yenilenir.
- Ağız hijyeni değerlendirilir, fırçalamanın aksadığı bölgeler gösterilir.
Telin ayarlandığı günlerde de ilk günlere benzer, ama genellikle daha hafif bir hassasiyet olabilir. Randevular arasında bir braket kopar, tel batar ya da bir parça yerinden çıkarsa bir sonraki randevuyu beklemeden klinikle iletişime geçmek gerekir.
Diş teli yerine şeffaf plak tercih edilebilir mi?
Pek çok ortodontik problemde diş teline alternatif olarak şeffaf plak da değerlendirilebilir; ancak her vaka için uygun değildir ve karar muayene sonrasında verilir. Şeffaf plaklar çıkarılabilir oldukları için beslenme ve fırçalama konusunda kolaylık sağlar, fakat günde 20–22 saat takılmaları gerekir. Braketler ise hastanın kullanımına bağlı olmadan sürekli çalışır. İki yöntemin farklarını şeffaf plak mı diş teli mi yazımızda karşılaştırmalı olarak inceleyebilirsiniz.
Diş teli için Ankara'da ne zaman muayene olmalı?
Dişlerinizde çapraşıklık, kapanış bozukluğu ya da çiğnemede zorluk fark ediyorsanız, hangi tedavinin size uygun olduğunu öğrenmek için ortodonti muayenesi ilk adımdır. Panora AVM'nin hemen yanında, Çankaya Oran'daki kliniğimizde Uzman Dt. Funda Pekyılmaz Sarıkaya, kayıtlarınızı değerlendirerek braketli tedavi ile şeffaf plak arasındaki seçenekleri ve takma sürecinin size özel ayrıntılarını anlatır.
Sık sorulan sorular
Diş teli takılırken iğne yapılır mı?
Braketlerin yapıştırılması dişin yüzeyinde yapılan bir işlem olduğu için genellikle uyuşturma gerekmez. Seans sırasında ağzın uzun süre açık kalması biraz yorucu olabilir. Bant takılacak dişlerde kısa süreli bir baskı hissi olabilir.
Diş teli takma işlemi ne kadar sürer?
Her iki çeneye braket takılması çoğu durumda bir ila iki saat arasında tamamlanır. Süre, braket sayısına, bant kullanılıp kullanılmadığına ve uygulanan tekniğe göre değişebilir.
Braket koparsa ne yapmalıyım?
Kopan braket telin üzerinde serbest kalabilir ya da tamamen çıkabilir. Çıkan parçayı saklayın ve klinikle iletişime geçerek yeni bir randevu planlayın. Batma varsa ortodontik mumla geçici olarak rahatlayabilirsiniz.
Diş teli takıldıktan sonra ne zaman normal yemek yiyebilirim?
İlk birkaç gün yumuşak yiyecekler önerilir; hassasiyet azaldıkça normal beslenmeye geçilebilir. Ancak sert, yapışkan ve çok çiğnenen yiyeceklerden tedavi boyunca kaçınmak braketleri korur.
