Şeffaf plağa başlayacaksınız ve duydunuz: dişlerin üzerine küçük şeyler yapıştırılıyormuş. Bunlara ataşman denir. İlk kez duyunca insan tedirgin olur. Aslında düşündüğünüzden çok daha sıradan bir şey. Hasta gözüyle anlatalım.
Ataşman nedir?
Ataşman, dişin yüzeyine yapıştırılan küçük, diş rengi bir çıkıntıdır. Şekli kimi zaman küçük bir kare, kimi zaman hafif eğimli bir tümsek gibidir. Plak dişe geçerken bu çıkıntının üzerine oturur. Böylece plak dişi daha iyi kavrar.
Plak düz bir diş yüzeyinde kolay kayar. Oysa bazı hareketler için dişi tutacak bir tutamak gerekir. Dişi döndürmek, bir dişi aşağı ya da yukarı almak, kökü eğmek gibi işler bu kategoridedir. Ataşman, plağın dişe tutunmasını sağlar.
Her tedavide ataşman olmaz. Hafif vakalarda hiç gerekmeyebilir. Hekim planı hazırlarken hangi dişe, hangi şekilde ataşman koyacağına karar verir ve bunu size gösterir. Planlama tarafını teknik olarak merak ederseniz Invisalign sistemindeki anlatım ataşman planı sayfasında.
Nasıl yapıştırılır?
İşlem tek bir randevuda yapılır ve genelde bir şey hissetmezsiniz. Sırayla:
- Dişler temizlenir ve yüzeyi hazırlanır.
- Hekim, ataşman yerlerini belirleyen bir şablon plağı dişlerinize oturtur.
- Şablondaki boşluklara diş rengi dolgu benzeri bir malzeme yerleştirilir.
- Özel bir ışıkla sertleştirilir.
- Şablon çıkarılır, ataşmanlar dişte kalır.
Matkap kullanılmaz ve diş kesilmez. Çoğu kişi işlem sırasında ağzının uzun süre açık kalmasından yorulur; başka bir şikâyet nadirdir. Yapıştırma sonrası plak biraz daha sıkı oturabilir. Bu, ataşmanların işini yaptığının işaretidir.
Ataşman ne zaman gerekir?
Dişlerin hepsi plakla aynı kolaylıkta hareket etmez. Yuvarlak ve küçük dişler, örneğin köpek dişleri, plakta kayma eğilimindedir. Bunlarda dönme hareketi için ataşman sık kullanılır. Ayrıca dişler arasında boşluk kapatılırken ya da çapraşıklık düzeltilirken, plakların hareket sırasında dişi tam kavraması için ataşman eklenebilir. Hekim bunu gerektiğinde ve gereken kadar yapar; süs gibi eklenmez.
Dışarıdan görünür mü?
Ataşmanlar diş rengidir, yani dişin tonuna yakın seçilir. Yakından bakınca fark edilebilirler: dişin yüzeyinde hafif bir kabartı gibi. Konuşma mesafesinde çoğu kişi fark etmez. Üzerinde plak olunca zaten ikisi birlikte dişin rengine karışır.
Yine de bunu dürüstçe söyleyelim: şeffaf plağın en az görünür seçenek olması, ataşmanların hiç fark edilmeyeceği anlamına gelmez. Fotoğrafta flaşla ya da çok yakından görünebilirler. Görünürlük konusunda kaygınız varsa muayenede hekime söyleyin. Hangi dişlerin ön planda olduğuna bakılarak yerleşim planlanabilir.
| Konu | Ne beklemeli? |
|---|---|
| Yapıştırma | Tek randevu, matkapsız; çoğu kişi bir şey hissetmez |
| Görünüm | Diş rengi küçük kabartılar; yakından fark edilebilir |
| Konuşma | İlk günlerde hafif etki olabilir, kısa sürede alışılır |
| Yeme içme | Plak çıkarılarak yenir; dişte ataşman kaldığı için temizlik önem kazanır |
| Temizlik | Ataşman çevresine özenle fırçalama gerekir |
| Tedavi sonu | Hekim ataşmanları temizler, diş yüzeyi cilalanır |
Yeme, içme ve temizlik
Plakları yemekte çıkardığınız için ataşmanlar yemek sırasında sorun yaratmaz. Sert yiyecekleri ısırırken biraz dikkat etmek yeterli. Plak çıkıkken dişinizde ataşman olduğunu unutmayın: çok sert bir çekirdek ya da kemik ataşmana zarar verebilir.
Asıl dikkat edilecek nokta temizliktir. Ataşmanın çevresinde yiyecek kalıntısı birikebilir. Plağı geri takmadan önce dişleri fırçalamak ve ataşman çevresine özen göstermek şart. Detaylar için plak ve ağız temizliği ile yeme içme sayfaları var. Renkli içecekler plağı lekeleyebilir; ataşmanlar için de aynı hassasiyet geçerli, bu yüzden plak takılıyken yalnızca su içmek en güvenli yoldur.
Ataşman kopar ya da düşerse ne yapmalı?
Zaman zaman bir ataşman dişten ayrılabilir. Bu olduğunda panik yapmayın. Şöyle ilerleyin:
- Plağı takmaya devam edin; ataşman olmasa da plak çoğunlukla oturur.
- Kliniği arayıp haber verin. Hekim yeniden yapıştırılması gerekip gerekmediğini söyler.
- Ataşmanı kendiniz yapıştırmaya çalışmayın.
- Bir sonraki kontrolü beklemeden bilgi vermek en doğrusu, çünkü o diş planda geride kalabilir.
Kopma çoğu zaman sert yiyecekleri ısırmaktan, tırnakla ya da kalemle oynamaktan olur. Plağı çıkarırken parmak ucuyla kenardan nazikçe tutmak da ataşmanları korur.
Plak sürecinde yaşanabilecek öteki durumlar için şeffaf plak sorunları sayfasına bakabilirsiniz.
Tedavi bitince ataşmanlar ne olur?
Tedavi tamamlandığında ataşmanların işi biter. Hekim özel aletle onları dişten kaldırır, diş yüzeyini cilalar. Genellikle tek bir randevuda ve çoğu zaman anestezi gerektirmeden yapılır. Dişin kendi yüzeyi korunur.
Sonrasında sıra pekiştirmeye gelir. Dişlerin yeni yerinde kalması için retainer kullanılır. Plak ile retainerin farkı ayrı bir konu: plak mı retainer mı sayfasında anlatıyoruz.
Ataşmandan çekinmeli miyim?
Bu küçük çıkıntılar, plağın işini yapabilmesi için vardır. Onlar olmadan bazı diş hareketleri plakla yapılamayabilir. Kaygılandıran şey genellikle görünüm ve alışma süresidir; ikisi de çoğu kişide kısa sürede kabul edilebilir hale gelir. Alışma konusunda şunu bilin: ilk birkaç günde dilinizle ataşmanları yoklamak çok doğal. Sonra beyin onları görmezden gelmeyi öğrenir. Ağız köşesinde ya da yanak içinde hafif sürtünme olursa hekiminize söyleyin; gerekirse pürüz giderilir. Hekiminize sorabileceğiniz sorular: hangi dişlere gerekiyor, neden gerekiyor, tedavi boyunca kaç kez kontrol edilecek, düşerse ne yapacağım.
Tedavinize uygun olup olmadığınızı merak ediyorsanız uygunluk testine bakabilir ya da bir ortodonti muayenesi planlayabilirsiniz.
Bu bilgiler genel bilgilendirmedir; size uygun tedaviye muayeneden sonra karar verilir.