İkisi de plastik, ama işleri ters
Şeffaf plak ile retainer yan yana konunca birbirine benzer. İkisi de dişlerin üstüne oturan, ince, saydam bir kalıp. Karışıklık da buradan çıkıyor. Oysa işleri tam tersi.
Şeffaf plak (aligner) dişi hareket ettirir. Her set, dişleri planlanan yöne küçük bir adım iter. Birkaç haftada bir yeni set takılır. Amaç, dişleri bugünkü yerinden yarınki yerine taşımaktır.
Retainer dişi yerinde tutar. Hareket ettirmek için yapılmaz. Tedavi bitince dişlerin ulaştığı konumu korur. Tek bir kalıptır, setler halinde değişmez.
Kısa karşılaştırma
| Konu | Şeffaf plak | Retainer |
|---|---|---|
| Ne yapar | Dişleri aşamalı olarak hareket ettirir | Dişlerin yeni konumunu korur |
| Ne zaman kullanılır | Tedavi sürerken | Aktif tedavi bittikten sonra |
| Kaç parça | Plan boyunca bir dizi set | Genellikle üst ve alt için birer kalıp |
| Kullanım düzeni | Hekimin söylediği süre boyunca, çoğu kişide gün boyu | Önce daha sık, sonra giderek seyrekleşen biçimde |
| Kim karar verir | Tedavi planını yapan ortodonti hekimi | Aynı hekim, tedavi sonunda |
Birbirinin yerine kullanılabilir mi
Kısacası hayır. Retainer ile diş hareket ettirmeye çalışmak olmaz. Kalıp, dişlerin zaten bulunduğu konuma göre yapılmıştır. Dişler kaymışsa kalıp tam oturmaz, sıkar, bazen hiç takılmaz. Zorlayarak takmak dişlere gereksiz yük bindirir.
Tersi de geçerli. Tedavi sürerken aktif plağı bırakıp eski bir retainer'a dönmek, planı durdurur. Üstelik yeni plak seti eski kalıba uymaz.
Bir istisna var, ama bunu siz değil hekiminiz karar verir. Küçük bir kayma olduysa, hekim bazen yeni bir kısa plak serisi planlar. Bu durumda kullandığınız şey artık retainer değil, aktif plaktır.
Retainer ne zaman devreye girer
Aktif tedavi bittiğinde dişler yeni yerlerinde ama henüz oturmuş sayılmaz. Diş eti lifleri ve kemik, yeni konuma alışmaya devam eder. Bu dönemde dişler eski yerine dönmeye meyillidir. Retainer tam bu geçiş için vardır.
Çoğu kişide son plağın hemen ardından retainer teslim edilir. Bazı hekimler iki aşamalı ilerler: önce tarama ya da ölçü alınır, kalıp hazırlanır, sonra teslim edilir. Aradaki sürede ne kullanacağınızı hekim ayrıca söyler. Bu boşluğu kendi başınıza geçirmeyin, çünkü kayma tam bu aralarda başlayabilir.
Sabit retainer da vardır: dişlerin arka yüzüne ince bir tel yapıştırılır. Bazı kişilerde hem sabit hem çıkarılabilir kalıp birlikte önerilir. Hangisinin size uyduğuna muayenede karar verilir.
Retainer çeşitleri
İki ana tip var. Çıkarılabilir retainer saydam plastikten ya da tel ve akrilikten yapılır, ağzınıza kendiniz takıp çıkarırsınız. Yemek yerken ve fırçalarken çıkarılır. Sabit retainer ise ön dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince bir teldir. Ağızda kalır, sizin takıp çıkarmanız gerekmez, ama çevresini temiz tutmak için biraz özen ister.
Şeffaf plak kullanmış biriyseniz çıkarılabilir saydam retainer size tanıdık gelir. Görünüş olarak plağa benzer, yalnız set halinde ilerlemez. Bakımı da benzerdir: ılık suyla yıkayın, fırçalayın, kabında saklayın. Ayrıntılar için plak temizliği sayfasına bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Tedavi bitti diye retainer'ı bırakmak. Kayma yıllar sonra bile görülebilir. Kullanım süresini ve sıklığını hekim belirler.
- Retainer'ı sıcak yere koymak. Plastik şekil değiştirir. Sıcak su, kaloriferin üstü, torpido gözü sorun yaratır.
- Kabına koymadan peçeteye sarmak. En sık kaybolma yolu budur. Yemekte çıkarıp mendile koyanın çoğu çöpe atar.
- Kırık ya da çatlak kalıbı kullanmaya devam etmek. Önce hekime haber verin.
- Eski plağı retainer niyetine saklamak. Yedek olarak tutulabilir, ama hekim izin verirse.
Gece mi, gün boyu mu
Kullanım düzeni kişiye göre değişir. Çoğu kişide ilk dönemde retainer daha uzun süre takılır, sonra yalnızca geceye iner. Bunu kendiniz seyrekleştirmeyin. Hekim dişlerin durumuna bakarak ne zaman geçileceğini söyler. Yolculukta ve seyahatte de kabını yanınızda bulundurun; kayıpların çoğu otel odasında ve uçak yolculuğunda olur.
Kayıp ya da bozulma olursa
Retainer'ı kaybettiyseniz ya da kalıp oturmuyorsa beklemeyin. Telefonla ya da mesajla klinikle iletişime geçin. Dişlerde hissedilir bir sıkışma varsa, bu kayma başladı demektir. Erken görülen kayma çoğu zaman daha basit çözülür.
Daha ayrıntılı kullanım ve bakım için şeffaf plak sonrası retainer sayfamıza bakabilirsiniz. Plak değişim düzenini merak ediyorsanız plak değiştirme takvimi, tedavinin genel akışı için tedavi süreci sayfası var. Hangi cihazın ne iş yaptığını tek yerde görmek isterseniz ortodontik apareyler özetine göz atın.
Invisalign sisteminde retainer'ın nasıl adlandırıldığı ve nasıl hazırlandığı ayrı bir konu; bunun için Invisalign'ın kendi retainer sistemini anlatan sayfaya bakabilirsiniz.
Bu bilgiler genel bilgilendirmedir; size uygun tedaviye muayeneden sonra karar verilir. Randevu için Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:30 arasında 0312 911 60 36 numarasını arayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz. Pazar günü klinik kapalıdır.